Abdulloh ibn Mug'affal al-Muzaniy

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ عُقْبَةَ بْنَ صُهْبَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ الْمُزَنِيِّ، إِنِّي مِمَّنْ شَهِدَ الشَّجَرَةَ، نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْخَذْفِ‏.‏

(Uqba ibn Suhbon, Abdulloh ibn Mugʻaffal al-Muzaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi:) Men — daraxt (bayʼati)da hozir boʻ lganlardanman; Paygʻambar ﷺ xazf (mayda tosh otish)dan qaytargan edilar.(Уқба ибн Суҳбон, Абдуллоҳ ибн Муғаффал ал-Музаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди:) Мен — дарахт (байъати)да ҳозир бў лганларданман; Пайғамбар ﷺ хазф (майда тош отиш)дан қайтарган эдилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ أَسْبَاطِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقُرَشِيُّ الْكُوفِيُّ، وَأَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي مُوسَى وَالأَشَجِّ الْعَصَرِيِّ وَدَيْلَمَ وَمَيْمُونَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَقَيْسِ بْنِ سَعْدٍ وَالنُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ وَمُعَاوِيَةَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَقُرَّةَ الْمُزَنِيِّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَبُرَيْدَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ وَكِلاَهُمَا صَحِيحٌ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ وَعَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», deyayotganlarini eshitdim. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan hadisdir. Bunga oʻxshash (rivoyat) Abu Salamadan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan ham rivoyat qilingan va ikkalasi ham sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», деяётганларини эшитдим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ҳадисдир. Бунга ўхшаш (ривоят) Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан ҳам ривоят қилинган ва иккаласи ҳам саҳиҳдир.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ غِيَاثٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو نُعَامَةَ الْحَنَفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُغَفَّلٍ إِذَا سَمِعَ أَحَدَنَا، يَقْرَأُ ‏{‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ‏}‏ يَقُولُ صَلَّيْتُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَخَلْفَ أَبِي بَكْرٍ وَخَلْفَ عُمَرَ رضى الله عنهما فَمَا سَمِعْتُ أَحَدًا مِنْهُمْ قَرَأَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U bizdan birortamiz {Bismillahir Rohmanir Rohiym}ni oʻqiganini eshitsa, shunday derdi: «Men Rasululloh ﷺning, Abu Bakrning va Umar (roziyallohu anhumo)ning orqalarida namoz oʻqidim, ulardan birortasi Bismillahir Rohmanir Rohiymni oʻqiganini eshitmadim».Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У биздан бирортамиз {Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм}ни ўқиганини эшитса, шундай дерди: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг, Абу Бакрнинг ва Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг орқаларида намоз ўқидим, улардан бирортаси Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳиймни ўқиганини эшитмадим».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، أَنَّ قَرِيبًا، لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ خَذَفَ فَنَهَاهُ وَقَالَ إِنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَهَى عَنِ الْخَذْفِ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّهَا لاَ تَصِيدُ صَيْدًا وَلاَ تَنْكَأُ عَدُوًّا وَلَكِنَّهَا تَكْسِرُ السِّنَّ وَتَفْقَأُ الْعَيْنَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَعَادَ ‏.‏ فَقَالَ أُحَدِّثُكَ أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَهَى عَنْهُ ثُمَّ عُدْتَ لاَ أُكَلِّمُكَ أَبَدًا ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, uning bir qarindoshi tosh otdi. Shunda u kishi uni qaytardi va: «Paygʻambar ﷺ tosh otishdan qaytarib: ‹Albatta, u na bir ovni oʻldiradi, na bir dushmanga ozor yetkazadi, balki u tishni sindiradi va koʻzni chiqaradi›, dedilar», dedi. Soʻng u yana otdi. Shunda u: «Men senga Paygʻambar ﷺ bundan qaytarganlarini aytsamu, keyin sen yana otsang?! Endi men sen bilan hech qachon gaplashmayman», dedi.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, унинг бир қариндоши тош отди. Шунда у киши уни қайтарди ва: «Пайғамбар ﷺ тош отишдан қайтариб: ‹Албатта, у на бир овни ўлдиради, на бир душманга озор етказади, балки у тишни синдиради ва кўзни чиқаради›, дедилар», деди. Сўнг у яна отди. Шунда у: «Мен сенга Пайғамбар ﷺ бундан қайтарганларини айтсаму, кейин сен яна отсанг?! Энди мен сен билан ҳеч қачон гаплашмайман», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا مُحَاصِرِينَ قَصْرَ خَيْبَرَ، فَرَمَى إِنْسَانٌ بِجِرَابٍ فِيهِ شَحْمٌ، فَنَزَوْتُ لآخُذَهُ، فَالْتَفَتُّ فَإِذَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَحْيَيْتُ مِنْهُ‏.

(Abdulloh ibn Mugʻ affal (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz Xaybar qalʼasini qamal qilayotgan edik. Bir kishi ichida yogʻ (moy) boʻ lgan bir xalta (jirob)ni (qalʼadan) otdi; men uni olmoqchi boʻ lib, sakradim; (lekin) oʻ girildim — birdan Paygʻambar ﷺ (turgan) edilar; men u zotdan uyaldim.(Абдуллоҳ ибн Муғ аффал (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз Хайбар қалъасини қамал қилаётган эдик. Бир киши ичида ёғ (мой) бў лган бир халта (жироб)ни (қалъадан) отди; мен уни олмоқчи бў либ, сакрадим; (лекин) ў гирилдим — бирдан Пайғамбар ﷺ (турган) эдилар; мен у зотдан уялдим.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ صُهَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، أَنَّ امْرَأَةً، خَذَفَتِ امْرَأَةً فَأَسْقَطَتِ الْمَخْذُوفَةُ فَرُفِعَ ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلَ عَقْلَ وَلَدِهَا خَمْسَمِائَةٍ مِنَ الْغُرِّ وَنَهَى يَوْمَئِذٍ عَنِ الْخَذْفِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا وَهْمٌ وَيَنْبَغِي أَنْ يَكُونَ أَرَادَ مِائَةً مِنَ الْغُرِّ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ النَّهْىُ عَنِ الْخَذْفِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol boshqa bir ayolga (mayda tosh) otdi, tosh yegan ayol bola tashladi. Bu ish Nabiy ﷺ ga koʻtarilib borgach, u zot uning bolasi uchun besh yuz (miqdorda) diyat qilib berdilar va oʻsha kuni tosh otishdan qaytardilar. Abu Abdurrahmon (an-Nasoiy) aytdi: Bu bir vahm (xato) boʻlib, undan yuz tuya koʻzda tutilgan boʻlishi kerak.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аёл бошқа бир аёлга (майда тош) отди, тош еган аёл бола ташлади. Бу иш Набий ﷺ га кўтарилиб боргач, у зот унинг боласи учун беш юз (миқдорда) дият қилиб бердилар ва ўша куни тош отишдан қайтардилар. Абу Абдурраҳмон (ан-Насоий) айтди: Бу бир ваҳм (хато) бўлиб, ундан юз туя кўзда тутилган бўлиши керак.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، أَنْبَأَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ أَبِي نَعَامَةَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مُغَفَّلٍ، سَمِعَ ابْنَهُ، يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْقَصْرَ الأَبْيَضَ عَنْ يَمِينِ الْجَنَّةِ، إِذَا دَخَلْتُهَا ‏.‏ فَقَالَ أَىْ بُنَىَّ سَلِ اللَّهَ الْجَنَّةَ وَعُذْ بِهِ مِنَ النَّارِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ سَيَكُونُ قَوْمٌ يَعْتَدُونَ فِي الدُّعَاءِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U oʻgʻlining: «Ey Alloh, men Sendan jannatga kirsam, uning oʻng tomonidagi oq qasrni soʻrayman», deyayotganini eshitib qoldi. Shunda u: «Ey oʻgʻilcham, Allohdan jannatni soʻra va Undan doʻzaxdan panoh tila. Chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Bir qavm boʻladiki, duoda haddan oshadilar›, deganlarini eshitganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У ўғлининг: «Эй Аллоҳ, мен Сендан жаннатга кирсам, унинг ўнг томонидаги оқ қасрни сўрайман», деяётганини эшитиб қолди. Шунда у: «Эй ўғилчам, Аллоҳдан жаннатни сўра ва Ундан дўзахдан паноҳ тила. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Бир қавм бўладики, дуода ҳаддан ошадилар›, деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي سُرَيْجٍ، أَخْبَرَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ الْمُزَنِيِّ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْفَتْحِ عَلَى نَاقَةٍ لَهُ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفَتْحِ، أَوْ مِنْ سُورَةِ الْفَتْحِ ـ قَالَ ـ فَرَجَّعَ فِيهَا ـ قَالَ ـ ثُمَّ قَرَأَ مُعَاوِيَةُ يَحْكِي قِرَاءَةَ ابْنِ مُغَفَّلٍ وَقَالَ ‏"‏ لَوْلاَ أَنْ يَجْتَمِعَ النَّاسُ عَلَيْكُمْ لَرَجَّعْتُ كَمَا رَجَّعَ ابْنُ مُغَفَّلٍ ‏"‏‏.‏ يَحْكِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لِمُعَاوِيَةَ كَيْفَ كَانَ تَرْجِيعُهُ قَالَ آ آ آ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ‏.‏

(Abdulloh ibn Mugʻaffal al-Muzaniy (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Rasululloh ﷺni Fath kuni — oʻz tuyalari ustida, Fath surasini — yoki Fath surasidan (bir qismni) — oʻqiyotgan holda — koʻrdim. Bas, U zot unda tarjiʼ (ovozni qaytarib, choʻzib oʻqish) qildilar. Soʻng Muoviya (ibn Qurra) Ibn Mugʻaffalning qiroatini hikoya qilib oʻqidi va (U zot): «Agar odamlar sizning ustingizga (toʻplanib) yigʻilib qolishidan (qoʻrqmaganimda) edi, men ham — Ibn Mugʻaffal tarjiʼ qilgani kabi — tarjiʼ qilardim», dedilar — Muoviya Paygʻambar ﷺning (qiroatini) hikoya qilib. Bas, men Muoviyaga: «Uning tarjiʼi qanday edi?» dedim. U: «Aa, aa, aa — uch marta (shunday choʻzgan)», dedi.(Абдуллоҳ ибн Муғаффал ал-Музаний (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺни Фатҳ куни — ўз туялари устида, Фатҳ сурасини — ёки Фатҳ сурасидан (бир қисмни) — ўқиётган ҳолда — кўрдим. Бас, У зот унда таржиъ (овозни қайтариб, чўзиб ўқиш) қилдилар. Сўнг Муовия (ибн Қурра) Ибн Муғаффалнинг қироатини ҳикоя қилиб ўқиди ва (У зот): «Агар одамлар сизнинг устингизга (тўпланиб) йиғилиб қолишидан (қўрқмаганимда) эди, мен ҳам — Ибн Муғаффал таржиъ қилгани каби — таржиъ қилардим», дедилар — Муовия Пайғамбар ﷺнинг (қироатини) ҳикоя қилиб. Бас, мен Муовияга: «Унинг таржиъи қандай эди?» дедим. У: «Аа, аа, аа — уч марта (шундай чўзган)», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ ثَابِتٍ الْجَحْدَرِيُّ، وَأَبُو عُمَرَ حَفْصُ بْنُ عَمْرٍو قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، أَنَّهُ كَانَ جَالِسًا إِلَى جَنْبِهِ ابْنُ أَخٍ لَهُ فَخَذَفَ فَنَهَاهُ وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَهَى عَنْهَا وَقَالَ ‏"‏ إِنَّهَا لاَ تَصِيدُ صَيْدًا وَلاَ تَنْكِي عَدُوًّا وَإِنَّهَا تَكْسِرُ السِّنَّ وَتَفْقَأُ الْعَيْنَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَعَادَ ابْنُ أَخِيهِ يَخْذِفُ فَقَالَ أُحَدِّثُكَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَهَى عَنْهَا ثُمَّ عُدْتَ تَخْذِفُ لاَ أُكَلِّمُكَ أَبَدًا ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, uning yonida jiyani oʻtirgan edi. Jiyani tosh otdi, shunda u buni qaytarib: «Rasululloh ﷺ bundan qaytarganlar va: ‹U na ov ovlaydi, na dushmanga zarar yetkazadi, balki tishni sindiradi va koʻzni chiqaradi›, deganlar», dedi. Soʻng jiyani yana tosh otdi. Shunda u: «Men senga Rasululloh ﷺ bundan qaytarganini aytdim, sen esa yana tosh otyapsanmi? Endi seninng bilan hech qachon gaplashmayman», dedi.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, унинг ёнида жияни ўтирган эди. Жияни тош отди, шунда у буни қайтариб: «Расулуллоҳ ﷺ бундан қайтарганлар ва: ‹У на ов овлайди, на душманга зарар етказади, балки тишни синдиради ва кўзни чиқаради›, деганлар», деди. Сўнг жияни яна тош отди. Шунда у: «Мен сенга Расулуллоҳ ﷺ бундан қайтарганини айтдим, сен эса яна тош отяпсанми? Энди сениннг билан ҳеч қачон гаплашмайман», деди.