Abdulmalik ibn Jurayj

قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ ابْنِ عُلَيَّةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، نَحْوَهُ ‏.‏ وَوَجَدْتُ فِي كِتَابِي أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، ‏.‏

Abu Iso aytdi: Bu hadis Ismoil ibn Ulayyadan, u Ibn Jurayjdan, u Ibn Abu Mulaykadan, u Umm Saladan shunga oʻxshash tarzda ham rivoyat qilingan. Men kitobimda (shuni) topdim: Menga Ali ibn Hujr xabar berdi, u Ismoil ibn Ibrohimdan, u Ibn Jurayjdan (rivoyat qildi).Абу Исо айтди: Бу ҳадис Исмоил ибн Улайядан, у Ибн Журайждан, у Ибн Абу Мулайкадан, у Умм Саладан шунга ўхшаш тарзда ҳам ривоят қилинган. Мен китобимда (шуни) топдим: Менга Али ибн Ҳужр хабар берди, у Исмоил ибн Иброҳимдан, у Ибн Журайждан (ривоят қилди).

وَحَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ ‏.‏ وَهَذَا أَصَحُّ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ibn Jurayjdan shu isnod bilan shunga oʻxshashi (rivoyat qilingan). Bu (rivoyat) esa eng sahihroqdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ибн Журайждан шу иснод билан шунга ўхшаши (ривоят қилинган). Бу (ривоят) эса энг саҳиҳроқдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى النَّيْسَابُورِيُّ، حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، فِي قَوْلِهِِ ‏:‏ ‏(‏أطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمْرِ مِنْكُمْ ‏)‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُذَافَةَ بْنِ قَيْسِ بْنِ عَدِيٍّ السَّهْمِيُّ بَعَثَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى سَرِيَّةٍ ‏.‏ أَخْبَرَنِيهِ يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ جُرَيْجٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: {Allohga itoat qilinglar, Paygʻambarga va oʻzlaringizdan boʻlgan ish boshliqlariga itoat qilinglar} (oyati haqida Ibn Jurayj aytdi:) «Abdulloh ibn Huzofa ibn Qays ibn Adiy as-Sahmiyni Rasululloh ﷺ bir saryaga (qoʻshinga) amir qilib yuborgan edilar». Buni menga Yaʼlo ibn Muslim Said ibn Jubaydan, u Ibn Abbosdan xabar berdi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir, biz uni faqat Ibn Jurayjning rivoyatidangina bilamiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: {Аллоҳга итоат қилинглар, Пайғамбарга ва ўзларингиздан бўлган иш бошлиқларига итоат қилинглар} (ояти ҳақида Ибн Журайж айтди:) «Абдуллоҳ ибн Ҳузофа ибн Қайс ибн Адий ас-Саҳмийни Расулуллоҳ ﷺ бир саряга (қўшинга) амир қилиб юборган эдилар». Буни менга Яъло ибн Муслим Саид ибн Жубайдан, у Ибн Аббосдан хабар берди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир, биз уни фақат Ибн Журайжнинг ривоятидангина биламиз.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا الأَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الأَسْلَمِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَزُولُ قَدَمَا عَبْدٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُسْأَلَ عَنْ عُمْرِهِ فِيمَا أَفْنَاهُ وَعَنْ عِلْمِهِ فِيمَا فَعَلَ وَعَنْ مَالِهِ مِنْ أَيْنَ اكْتَسَبَهُ وَفِيمَا أَنْفَقَهُ وَعَنْ جِسْمِهِ فِيمَا أَبْلاَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُرَيْجٍ هُوَ بَصْرِيٌّ وَهُوَ مَوْلَى أَبِي بَرْزَةَ وَأَبُو بَرْزَةَ اسْمُهُ نَضْلَةُ بْنُ عُبَيْدٍ ‏.‏

Abu Barza al-Aslamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni bandaning ikki oyogʻi besh narsadan soʻralmaguncha jilmaydi: umrini nimaga sarflagani haqida, ilmiga koʻra nima qilgani haqida, molini qayerdan topgani va nimaga sarflagani haqida hamda tanasini nimaga ishlatib eskirtgani haqida», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Said ibn Abdulloh ibn Jurayj basralik boʻlib, u Abu Barzaning ozod qilingan qulidir, Abu Barzaning ismi esa Nazla ibn Ubayddir.Абу Барза ал-Асламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни банданинг икки оёғи беш нарсадан сўралмагунча жилмайди: умрини нимага сарфлагани ҳақида, илмига кўра нима қилгани ҳақида, молини қаердан топгани ва нимага сарфлагани ҳақида ҳамда танасини нимага ишлатиб эскиртгани ҳақида», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Саид ибн Абдуллоҳ ибн Журайж басралик бўлиб, у Абу Барзанинг озод қилинган қулидир, Абу Барзанинг исми эса Назла ибн Убайддир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ خُنَيْسٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ، قَالَ قَالَ لِي ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْتُنِي اللَّيْلَةَ وَأَنَا نَائِمٌ كَأَنِّي أُصَلِّي خَلْفَ شَجَرَةٍ فَسَجَدَتِ الشَّجَرَةُ لِسُجُودِي وَسَمِعْتُهَا وَهِيَ تَقُولُ اللَّهُمَّ اكْتُبْ لِي بِهَا عِنْدَكَ أَجْرًا وَضَعْ عَنِّي بِهَا وِزْرًا وَاجْعَلْهَا لِي عِنْدَكَ ذُخْرًا وَتَقَبَّلْهَا مِنِّي كَمَا تَقَبَّلْتَهَا مِنْ عَبْدِكَ دَاوُدَ ‏.‏ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ لِي جَدُّكَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَرَأَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَجْدَةً ثُمَّ سَجَدَ ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَسَمِعْتُهُ وَهُوَ يَقُولُ مِثْلَ مَا أَخْبَرَ الرَّجُلُ عَنْ قَوْلِ الشَّجَرَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir kishi Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men bu kecha uyqumda oʻzimni bir daraxt ortida namoz oʻqiyotgandek koʻrdim. Men sajda qilganimda daraxt ham mening sajdamga (qoʻshilib) sajda qildi va men uning: ‹Allohumma-ktub li biha indaka ajran, va daʼ anni biha vizran, vaj-alha li indaka zuxron, va taqobbalha minni kama taqobbaltaha min abdika Dovud (Ey Allohim, buning sababli huzuringda menga ajr yozgil, buning sababli mendan bir gunohni soqit qilgil, buni huzuringda menga zaxira qilgil va buni bandang Dovuddan qabul qilganing kabi mendan qabul qilgil)› deb aytayotganini eshitdim», dedi. Ibn Abbos aytdi: Paygʻambar ﷺ bir sajdali (oyatni) oʻqib, soʻng sajda qildilar. Ibn Abbos aytdi: Men u zotning, xuddi haligi kishi daraxtning soʻzi haqida xabar bergani kabi (soʻzlarni) aytayotganlarini eshitdim. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻl bilangina bilamiz. Bu bobda Abu Saiddan ham (rivoyat) bor.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир киши Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен бу кеча уйқумда ўзимни бир дарахт ортида намоз ўқиётгандек кўрдим. Мен сажда қилганимда дарахт ҳам менинг саждамга (қўшилиб) сажда қилди ва мен унинг: ‹Аллоҳумма-ктуб ли биҳа индака ажран, ва даъ анни биҳа визран, важ-алҳа ли индака зухрон, ва тақоббалҳа минни кама тақоббалтаҳа мин абдика Довуд (Эй Аллоҳим, бунинг сабабли ҳузурингда менга ажр ёзгил, бунинг сабабли мендан бир гуноҳни соқит қилгил, буни ҳузурингда менга захира қилгил ва буни банданг Довуддан қабул қилганинг каби мендан қабул қилгил)› деб айтаётганини эшитдим», деди. Ибн Аббос айтди: Пайғамбар ﷺ бир саждали (оятни) ўқиб, сўнг сажда қилдилар. Ибн Аббос айтди: Мен у зотнинг, худди ҳалиги киши дарахтнинг сўзи ҳақида хабар бергани каби (сўзларни) айтаётганларини эшитдим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўл билангина биламиз. Бу бобда Абу Саиддан ҳам (ривоят) бор.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ خُنَيْسٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ، قَالَ قَالَ لِي ابْنُ جُرَيْجٍ يَا حَسَنُ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي رَأَيْتُنِي اللَّيْلَةَ وَأَنَا نَائِمٌ كَأَنِّي أُصَلِّي خَلْفَ شَجَرَةٍ فَسَجَدْتُ فَسَجَدَتِ الشَّجَرَةُ لِسُجُودِي فَسَمِعْتُهَا وَهِيَ تَقُولُ اللَّهُمَّ اكْتُبْ لِي بِهَا عِنْدَكَ أَجْرًا وَضَعْ عَنِّي بِهَا وِزْرًا وَاجْعَلْهَا لِي عِنْدَكَ ذُخْرًا وَتَقَبَّلْهَا مِنِّي كَمَا تَقَبَّلْتَهَا مِنْ عَبْدِكَ دَاوُدَ ‏.‏ قَالَ الْحَسَنُ قَالَ لِي ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ لِي جَدُّكَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَرَأَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَجْدَةً ثُمَّ سَجَدَ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَسَمِعْتُهُ وَهُوَ يَقُولُ مِثْلَ مَا أَخْبَرَهُ الرَّجُلُ عَنْ قَوْلِ الشَّجَرَةِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, men bu kecha uyqudaligimda oʻzimni bir daraxt ortida namoz oʻqiyotgandek koʻrdim. Soʻng sajda qildim, sajdamga (qoʻshilib) daraxt ham sajda qildi va men uning: ‹Allohumma-ktub liy bihaa indaka ajran, va daʼ anniy bihaa vizran, vajʼalhaa liy indaka zuxran, va taqabbalhaa minniy kamaa taqabbaltahaa min abdika Dovud (Allohim, bu (sajda) bilan huzuringda menga ajr yozgin, bu bilan mendan bir gunohni soqit qilgin, uni huzuringda menga zaxira qilgin va uni bandang Dovuddan qabul qilganingdek mendan ham qabul qilgin)›, deyayotganini eshitdim», dedi. Soʻng Nabiy ﷺ bir sajda (oyatini) oʻqib, sajda qildilar. Ibn Abbos aytdi: Men u zotning ham, daraxtning soʻzi haqida haligi kishi xabar berganidek (soʻzni) aytayotganlarini eshitdim. Bu bobda Abu Saiddan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis Ibn Abbosning hadisidan hasan gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻldan bilamiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен бу кеча уйқудалигимда ўзимни бир дарахт ортида намоз ўқиётгандек кўрдим. Сўнг сажда қилдим, саждамга (қўшилиб) дарахт ҳам сажда қилди ва мен унинг: ‹Аллоҳумма-ктуб лий биҳаа индака ажран, ва даъ анний биҳаа визран, важъалҳаа лий индака зухран, ва тақаббалҳаа минний камаа тақаббалтаҳаа мин абдика Довуд (Аллоҳим, бу (сажда) билан ҳузурингда менга ажр ёзгин, бу билан мендан бир гуноҳни соқит қилгин, уни ҳузурингда менга захира қилгин ва уни банданг Довуддан қабул қилганингдек мендан ҳам қабул қилгин)›, деяётганини эшитдим», деди. Сўнг Набий ﷺ бир сажда (оятини) ўқиб, сажда қилдилар. Ибн Аббос айтди: Мен у зотнинг ҳам, дарахтнинг сўзи ҳақида ҳалиги киши хабар берганидек (сўзни) айтаётганларини эшитдим. Бу бобда Абу Саиддан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Ибн Аббоснинг ҳадисидан ҳасан ғарибдир, биз уни фақат шу йўлдан биламиз.