Abdurrazzoq as-San'oniy

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدٍ، قَالَ كَانَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ يَقُولُ الدِّيَةُ لِلْعَاقِلَةِ وَلاَ تَرِثُ الْمَرْأَةُ مِنْ دِيَةِ زَوْجِهَا شَيْئًا حَتَّى قَالَ لَهُ الضَّحَّاكُ بْنُ سُفْيَانَ كَتَبَ إِلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ أُوَرِّثَ امْرَأَةَ أَشْيَمَ الضِّبَابِيِّ مِنْ دِيَةِ زَوْجِهَا ‏.‏ فَرَجَعَ عُمَرُ ‏.‏ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدٍ وَقَالَ فِيهِ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم اسْتَعْمَلَهُ عَلَى الأَعْرَابِ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu): «Diyat oqilaga (qotilning qarindoshlariga) tegishlidir, ayol kishi erining diyatidan hech narsa meros olmaydi», deb aytar edi. To Zahhok ibn Sufyon unga: «Rasululloh ﷺ menga, Ashyam az-Zibobiyning xotinini erining diyatidan meros oldirishimni yozib yuborgan edilar», deb aytguniga qadar (shunday der edi). Shunda Umar oʻz fikridan qaytdi. Ahmad ibn Solih dedi: Bizga Abdurrazzoq bu hadisni Maʼmardan, u az-Zuhriydan, u Saiddan rivoyat qildi va unda: «Nabiy ﷺ uni aʼrobiylar (sahroyi arablar) ustiga voliy qilib tayinlagan edilar», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу): «Дият оқилага (қотилнинг қариндошларига) тегишлидир, аёл киши эрининг диятидан ҳеч нарса мерос олмайди», деб айтар эди. То Заҳҳок ибн Суфён унга: «Расулуллоҳ ﷺ менга, Ашям аз-Зибобийнинг хотинини эрининг диятидан мерос олдиришимни ёзиб юборган эдилар», деб айтгунига қадар (шундай дер эди). Шунда Умар ўз фикридан қайтди. Аҳмад ибн Солиҳ деди: Бизга Абдурраззоқ бу ҳадисни Маъмардан, у аз-Зуҳрийдан, у Саиддан ривоят қилди ва унда: «Набий ﷺ уни аъробийлар (саҳройи араблар) устига волий қилиб тайинлаган эдилар», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، - وَاللَّفْظُ لِلْحَسَنِ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا وَقَعَتِ الْفَأْرَةُ فِي السَّمْنِ فَإِنْ كَانَ جَامِدًا فَأَلْقُوهَا وَمَا حَوْلَهَا وَإِنْ كَانَ مَائِعًا فَلاَ تَقْرَبُوهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الْحَسَنُ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَرُبَّمَا حَدَّثَ بِهِ مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ مَيْمُونَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U shunday dedi: Rasululloh ﷺ: «Sichqon sariyogʻga tushib qolsa, agar (sariyogʻ) qotgan boʻlsa, sichqonni va uning atrofidagini tashlanglar; agar (sariyogʻ) suyuq boʻlsa, unga yaqinlashmanglar», dedilar. Hasan aytdi: Abdurrazzoq dedi: «Goho Maʼmar buni az-Zuhriydan, u Ubaydulloh ibn Abdullohdan, u Ibn Abbosdan, u Maymunadan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilar edi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сичқон сариёғга тушиб қолса, агар (сариёғ) қотган бўлса, сичқонни ва унинг атрофидагини ташланглар; агар (сариёғ) суюқ бўлса, унга яқинлашманглар», дедилар. Ҳасан айтди: Абдурраззоқ деди: «Гоҳо Маъмар буни аз-Зуҳрийдан, у Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳдан, у Ибн Аббосдан, у Маймунадан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилар эди».

حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ قَتَادَةَ، أَوْ غَيْرِهِ أَنَّ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ، قَالَ كُنَّا نَقُولُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَنْعَمَ اللَّهُ بِكَ عَيْنًا وَأَنْعِمْ صَبَاحًا فَلَمَّا كَانَ الإِسْلاَمُ نُهِينَا عَنْ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ مَعْمَرٌ يُكْرَهُ أَنْ يَقُولَ الرَّجُلُ أَنْعَمَ اللَّهُ بِكَ عَيْنًا وَلاَ بَأْسَ أَنْ يَقُولَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَيْنَكَ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz johiliyat davrida «Anʼamallohu bika aynan (Alloh koʻzingni xursand qilsin)» va «Anʼim sabohan (xayrli tong)» der edik. Islom kelganida esa bizni bundan qaytarishdi. Abdurrazzoq aytdi: Maʼmar dedi: Kishining «Anʼamallohu bika aynan» deyishi makruhdir, ammo «Anʼamallohu aynaka (Alloh koʻzingni xursand qilsin)» deyishida zarar yoʻq.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз жоҳилият даврида «Анъамаллоҳу бика айнан (Аллоҳ кўзингни хурсанд қилсин)» ва «Анъим сабоҳан (хайрли тонг)» дер эдик. Ислом келганида эса бизни бундан қайтаришди. Абдурраззоқ айтди: Маъмар деди: Кишининг «Анъамаллоҳу бика айнан» дейиши макруҳдир, аммо «Анъамаллоҳу айнака (Аллоҳ кўзингни хурсанд қилсин)» дейишида зарар йўқ.