- وعن عبد الله بن عمر رضي الله عنهما أن عمر رضي الله عنه حين تأيمت بنته حفصة قال: لقيت عثمان بن عفان رضي الله عنه ، فعرضت عليه حفصة فقلت: إن شئت أنكحتك حفصة بنت عمر؟ قال: سأنظر في أمري. فلبثت ليالي، ثم لقيني فقال : قد بدا لي أن لا أتزوج يومي هذا. فلقيت أبا بكر الصديق رضي الله عنه، فلم يرجع إلى شيئاً! فكنت عليه أوجد مني على عثمان، فلبثت ليالي، ثم خطبها النبي صلى الله عليه وسلم، فأنكحتها إياه. فلقيني أبو بكر فقال: لعلك وجدت حين عرضت على حفصة فلم أرجع إليك شيئاً؟ فقلت: نعم. قال: فإنه لم يمنعني أن أرجع إليك فيما عرضت على إلا أني كنت علمت أن النبي صلى الله عليه وسلم ذكرها، فلم أكن لأفشي سر رسول الله صلى الله عليه وسلم، ولوتركها النبى صلى الله عليه وسلم لقبلتها . ((رواه البخارى)).
Umar ibn Xattob — qizi Hafsa Xunays ibn Huzofa as-Sahmiydan beva qolganda (u Rasululloh ﷺning sahobalaridan, Badrda qatnashgan, Madinada vafot etgan edi) — Umar aytdi: Men Usmon ibn Affonga yoʻliqib, unga Hafsani taklif qilib: «Agar xohlasang, Umarning qizi Hafsani senga nikohlab beraman», dedim. U: «Ishimni oʻylab koʻraman», dedi. Bir necha kecha turdim, soʻng u: «Menga shu kunlarda uylanmaslik maʼqul boʻldi (koʻrindi)», dedi. Umar aytdi: Soʻng men Abu Bakrga yoʻliqib: «Agar xohlasang, Umarning qizi Hafsani senga nikohlab beraman», dedim. Abu Bakr jim qoldi, menga hech narsa qaytarmadi. Men undan Usmondan koʻra koʻproq xafa boʻldim. Bir necha kecha turdim, soʻng uni Rasululloh ﷺ sovchilik qildilar, men uni u zotga nikohlab berdim. Soʻng Abu Bakr menga yoʻliqib: «Hafsani senga taklif qilganimda, men senga hech narsa qaytarmaganim uchun mendan xafa boʻlgandirsan?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Sen taklif qilgan narsada senga (javob) qaytarishimga shundan boshqa narsa toʻsqinlik qilmadiki, men Rasululloh ﷺ uni (Hafsani) zikr qilganlarini (sovchilik qilmoqchi ekanlarini) bilardim, men Rasululloh ﷺning sirini oshkor qila olmasdim. Agar u zot uni tark etganlarida, men uni qabul qilardim», dedi.Умар ибн Хаттоб — қизи Ҳафса Хунайс ибн Ҳузофа ас-Саҳмийдан бева қолганда (у Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан, Бадрда қатнашган, Мадинада вафот этган эди) — Умар айтди: Мен Усмон ибн Аффонга йўлиқиб, унга Ҳафсани таклиф қилиб: «Агар хоҳласанг, Умарнинг қизи Ҳафсани сенга никоҳлаб бераман», дедим. У: «Ишимни ўйлаб кўраман», деди. Бир неча кеча турдим, сўнг у: «Менга шу кунларда уйланмаслик маъқул бўлди (кўринди)», деди. Умар айтди: Сўнг мен Абу Бакрга йўлиқиб: «Агар хоҳласанг, Умарнинг қизи Ҳафсани сенга никоҳлаб бераман», дедим. Абу Бакр жим қолди, менга ҳеч нарса қайтармади. Мен ундан Усмондан кўра кўпроқ хафа бўлдим. Бир неча кеча турдим, сўнг уни Расулуллоҳ ﷺ совчилик қилдилар, мен уни у зотга никоҳлаб бердим. Сўнг Абу Бакр менга йўлиқиб: «Ҳафсани сенга таклиф қилганимда, мен сенга ҳеч нарса қайтармаганим учун мендан хафа бўлгандирсан?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Сен таклиф қилган нарсада сенга (жавоб) қайтаришимга шундан бошқа нарса тўсқинлик қилмадики, мен Расулуллоҳ ﷺ уни (Ҳафсани) зикр қилганларини (совчилик қилмоқчи эканларини) билардим, мен Расулуллоҳ ﷺнинг сирини ошкор қила олмасдим. Агар у зот уни тарк этганларида, мен уни қабул қилардим», деди.
- وعن جابر رضي الله عنه قال: قال لي النبى صلى الله عليه وسلم: "لو قد جاء مال البحرين أعطيتك هكذا وهكذا وهكذا" فلم يجئ مال البحرين حتى قبض النبى صلى الله عليه وسلم، فلما جاء مال البحرين أمر أبو بكر رضي الله عنه فنادي: من كان له عند رسول صلى الله عليه وسلم عدة أو دين فليأتنا. فأتيته وقلت له: إن النبى صلى الله عليه وسلم قال لى كذا وكذا، فحثى لى حثية، فعددتها، فإذا هى خمسمائة، فقال لى: خذ مثلها. ((متفق عليه)) .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Paygʻambar ﷺ (menga): «Agar Bahraynning puli (moli) kelsa, men senga undan shuncha-shuncha beraman», — dedilar. Lekin Bahrayn puli kelishdan oldin Paygʻambar ﷺ vafot etdilar. Bahrayn puli yetib kelganda, Abu Bakr: «Kimga Paygʻambar ﷺ (biror narsa) vaʼda qilgan boʻlsa, bizning oldimizga kelsin», — deb eʼlon qildi. Men Abu Bakr oldiga borib: «Paygʻambar ﷺ menga shuncha-shuncha vaʼda qilgan edilar», — dedim. Abu Bakr menga bir hovuch tanga berdi va men ularni sanaganimda, ular besh yuz (tanga) edi. Soʻng Abu Bakr: «Sen olgan (miqdor)ning ikki barobarini (yana) ol», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир марта Пайғамбар ﷺ (менга): «Агар Баҳрайннинг пули (моли) келса, мен сенга ундан шунча-шунча бераман», — дедилар. Лекин Баҳрайн пули келишдан олдин Пайғамбар ﷺ вафот этдилар. Баҳрайн пули етиб келганда, Абу Бакр: «Кимга Пайғамбар ﷺ (бирор нарса) ваъда қилган бўлса, бизнинг олдимизга келсин», — деб эълон қилди. Мен Абу Бакр олдига бориб: «Пайғамбар ﷺ менга шунча-шунча ваъда қилган эдилар», — дедим. Абу Бакр менга бир ҳовуч танга берди ва мен уларни санаганимда, улар беш юз (танга) эди. Сўнг Абу Бакр: «Сен олган (миқдор)нинг икки баробарини (яна) ол», — деди.
- وعن أبي موسى الأشعري رضي الله عنه ، أنه توضأ في بيته، ثم خرج فقال: لألزمن رسول الله صلى الله عليه وسلم ، ولأكونن معه يومي هذا، فجاء المسجد، فسأل عن النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلم ، فقالوا: وجه ههنا، قال: فخرجت على أثره أسأل عنه ، حتى دخل بئر أريس، فجلست عند الباب حتى قضى رسول الله صلى الله عليه وسلم حاجته وتوضأ، فقمت إليه، فإذا هو قد جلس على بئر أريس وتوسط قفها، وكشف عن ساقيه ودلاهما في البئر، فسلمت عليه ثم انصرفت، فجلست عند الباب فقلت: لأكونن بواب رسول الله صلى الله عليه وسلم اليوم، فجاء أبو بكر رضي الله عنه فدفع الباب فقلت: من هذا؟ فقال: أبو بكر، فقلت على رسلك، ثم ذهبت فقلت: يا رسول الله هذا أبو بكر يستأذن، فقال: "ائذن له وبشره بالجنة" فأقلبت حتى قلت لأبي بكر: ادخل ورسول الله يبشرك بالجنة، فدخل أبو بكر حتى جلس عن يمين النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم معه في القف، ودلى رجليه في البئر كما صنع رسول الله صلى الله عليه وسلم ، وكشف عن ساقيه، ثم رجعت وجلست، وقد تركت أخي يتوضأ ويلحقني ، فقلت: إن يرد الله بفلان -يرد أخاه- خيراً يأت به، فإذا إنسان يحرك الباب، فقلت: من هذا؟ فقال: عمر بن الخطاب: فقلت: على رسلك ، ثم جئت إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم ، فسلمت عليه وقلت: هذا عمر يستأذن؟ فقال:”ائذن له وبشره بالجنة" فجئت عمر، فقلت: أذن ويبشرك رسول الله صلى الله عليه وسلم بالجنة، فدخل فجلس مع رسول الله صلى الله عليه وسلم في القف عن يساره، ودلى رجليه في البئر، ثم رجعت فجلست فقلت: إن يرد الله بفلان خيراً -يعني أخاه- يأت به، فجاء إنسان فحرك الباب. فقلت: من هذا ؟ فقال: عثمان بن عفان فقلت: على رسلك، وجئت النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلم ، فأخبرته فقال: "ائذن له وبشره بالجنة مع بلوى تصيبه" فجئت فقلت له: ادخل ويبشرك رسول الله صلى الله عليه وسلم بالجنة مع بلوى تصيبك، فدخل فوجد القف قد ملئ، فجلس وجاههم من الشق الآخر. قال سعيد بن المسيب: فأولتها قبورهم . ((متفق عليه)) .
وزاد في رواية: “وأمرني رسول الله صلى الله عليه وسلم بحفظ الباب. وفيها أن عثمان حين بشره حمد الله تعالى، ثم قال: الله المستعان.
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u uyida tahorat olib, soʻng (uydan) chiqdi va: «Bugun shu kunim Rasululloh ﷺ ga albatta hamroh boʻlaman va U zot bilan birga boʻlaman», dedi. (U) dedi: U masjidga keldi va Nabiy ﷺ ni soʻradi. Ular: «(U zot) chiqib ketdilar, ana u tomonga yoʻl oldilar», deyishdi. (Abu Muso) dedi: Men ham U zotning izidan, U zotni soʻrab chiqdim, nihoyat U zot Bani Aris qudugʻiga kirdilar. (U) dedi: Men eshik oldida oʻtirdim — uning eshigi xurmo shoxlaridan (yasalgan) edi — toki Rasululloh ﷺ hojatlarini oʻtab, tahorat olgunlaricha. Soʻng U zot tomonga (oʻrnimdan) turdim, qarasam, U zot Aris qudugʻining (toshli) chetiga oʻtirib, uning oʻrtasini egallab olgan, ikki boldirini ochib, ularni quduqqa osiltirib qoʻygan ekanlar. (U) dedi: Men U zotga salom berdim, soʻng qaytib, eshik oldida oʻtirdim va: «Bugun albatta Rasululloh ﷺ ning eshikbonlari boʻlaman», dedim. Shu payt Abu Bakr kelib eshikni surdi. Men: «Bu kim?» dedim. U: «Abu Bakr», dedi. Men: «Shoshmay turing», dedim. (U) dedi: Soʻng (Rasululloh ﷺ huzurlariga) borib: «Yo Rasululloh! Mana Abu Bakr (kirishga) ruxsat soʻramoqda», dedim. U zot: «Unga ruxsat ber va uni jannat bilan suyunchila», dedilar. (U) dedi: Men qaytib kelib, Abu Bakrga: «Kir, Rasululloh ﷺ seni jannat bilan suyunchilamoqdalar», dedim. (U) dedi: Abu Bakr kirdi va Rasululloh ﷺ ning oʻng tomonlariga, U zot bilan birga (quduq) chetiga oʻtirdi va Nabiy ﷺ qilganlaridek ikki oyogʻini quduqqa osiltirdi va ikki boldirini ochdi. Soʻng men qaytib oʻtirdim. Akamni tahorat olayotgan holida qoldirib kelgan edim, u menga yetib kelishi (kerak edi). Men: «Agar Alloh falonchiga — u akasini nazarda tutardi — yaxshilikni iroda qilsa, uni (shu yerga) yetkazadi», dedim. Shunda bir kishi eshikni qimirlatdi. Men: «Bu kim?» dedim. U: «Umar ibn Xattob», dedi. Men: «Shoshmay turing», dedim. Soʻng Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib, U zotga salom berdim va: «Mana Umar (kirishga) ruxsat soʻramoqda», dedim. U zot: «Unga ruxsat ber va uni jannat bilan suyunchila», dedilar. Men Umarning oldiga kelib: «(Sizga) ruxsat (berildi) va Rasululloh ﷺ sizni jannat bilan suyunchilamoqdalar», dedim. (U) dedi: U kirib, Rasululloh ﷺ bilan birga (quduq) chetida, U zotning chap tomonlarida oʻtirdi va ikki oyogʻini quduqqa osiltirdi. Soʻng men qaytib oʻtirdim va: «Agar Alloh falonchiga — yaʼni akasiga — yaxshilikni iroda qilsa, uni (shu yerga) yetkazadi», dedim. Shu payt bir kishi kelib eshikni qimirlatdi. Men: «Bu kim?» dedim. U: «Usmon ibn Affon», dedi. Men: «Shoshmay turing», dedim. (U) dedi: Men Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, U zotga xabar berdim. U zot: «Unga ruxsat ber va uni — boshiga tushadigan bir balo bilan birga — jannat bilan suyunchila», dedilar. (U) dedi: Men kelib: «Kir, Rasululloh ﷺ seni — boshingga tushadigan bir balo bilan birga — jannat bilan suyunchilamoqdalar», dedim. (U) dedi: U kirdi va (quduq) chetining toʻlib qolganini koʻrib, ularning roʻparasiga, narigi tomonga oʻtirdi. Sharik dedi: Said ibn al-Musayyab dedi: Men buni ularning qabrlari (deb taʼbir qildim).Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у уйида таҳорат олиб, сўнг (уйдан) чиқди ва: «Бугун шу куним Расулуллоҳ ﷺ га албатта ҳамроҳ бўламан ва У зот билан бирга бўламан», деди. (У) деди: У масжидга келди ва Набий ﷺ ни сўради. Улар: «(У зот) чиқиб кетдилар, ана у томонга йўл олдилар», дейишди. (Абу Мусо) деди: Мен ҳам У зотнинг изидан, У зотни сўраб чиқдим, ниҳоят У зот Бани Арис қудуғига кирдилар. (У) деди: Мен эшик олдида ўтирдим — унинг эшиги хурмо шохларидан (ясалган) эди — токи Расулуллоҳ ﷺ ҳожатларини ўтаб, таҳорат олгунларича. Сўнг У зот томонга (ўрнимдан) турдим, қарасам, У зот Арис қудуғининг (тошли) четига ўтириб, унинг ўртасини эгаллаб олган, икки болдирини очиб, уларни қудуққа осилтириб қўйган эканлар. (У) деди: Мен У зотга салом бердим, сўнг қайтиб, эшик олдида ўтирдим ва: «Бугун албатта Расулуллоҳ ﷺ нинг эшикбонлари бўламан», дедим. Шу пайт Абу Бакр келиб эшикни сурди. Мен: «Бу ким?» дедим. У: «Абу Бакр», деди. Мен: «Шошмай туринг», дедим. (У) деди: Сўнг (Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига) бориб: «Ё Расулуллоҳ! Мана Абу Бакр (киришга) рухсат сўрамоқда», дедим. У зот: «Унга рухсат бер ва уни жаннат билан суюнчила», дедилар. (У) деди: Мен қайтиб келиб, Абу Бакрга: «Кир, Расулуллоҳ ﷺ сени жаннат билан суюнчиламоқдалар», дедим. (У) деди: Абу Бакр кирди ва Расулуллоҳ ﷺ нинг ўнг томонларига, У зот билан бирга (қудуқ) четига ўтирди ва Набий ﷺ қилганларидек икки оёғини қудуққа осилтирди ва икки болдирини очди. Сўнг мен қайтиб ўтирдим. Акамни таҳорат олаётган ҳолида қолдириб келган эдим, у менга етиб келиши (керак эди). Мен: «Агар Аллоҳ фалончига — у акасини назарда тутарди — яхшиликни ирода қилса, уни (шу ерга) етказади», дедим. Шунда бир киши эшикни қимирлатди. Мен: «Бу ким?» дедим. У: «Умар ибн Хаттоб», деди. Мен: «Шошмай туринг», дедим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб, У зотга салом бердим ва: «Мана Умар (киришга) рухсат сўрамоқда», дедим. У зот: «Унга рухсат бер ва уни жаннат билан суюнчила», дедилар. Мен Умарнинг олдига келиб: «(Сизга) рухсат (берилди) ва Расулуллоҳ ﷺ сизни жаннат билан суюнчиламоқдалар», дедим. (У) деди: У кириб, Расулуллоҳ ﷺ билан бирга (қудуқ) четида, У зотнинг чап томонларида ўтирди ва икки оёғини қудуққа осилтирди. Сўнг мен қайтиб ўтирдим ва: «Агар Аллоҳ фалончига — яъни акасига — яхшиликни ирода қилса, уни (шу ерга) етказади», дедим. Шу пайт бир киши келиб эшикни қимирлатди. Мен: «Бу ким?» дедим. У: «Усмон ибн Аффон», деди. Мен: «Шошмай туринг», дедим. (У) деди: Мен Набий ﷺ ҳузурларига келиб, У зотга хабар бердим. У зот: «Унга рухсат бер ва уни — бошига тушадиган бир бало билан бирга — жаннат билан суюнчила», дедилар. (У) деди: Мен келиб: «Кир, Расулуллоҳ ﷺ сени — бошингга тушадиган бир бало билан бирга — жаннат билан суюнчиламоқдалар», дедим. (У) деди: У кирди ва (қудуқ) четининг тўлиб қолганини кўриб, уларнинг рўпарасига, нариги томонга ўтирди. Шарик деди: Саид ибн ал-Мусайяб деди: Мен буни уларнинг қабрлари (деб таъбир қилдим).
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: كنا قعوداً حول رسول الله صلى الله عليه وسلم ، ومعنا أبو بكر وعمر رضي الله عنهما في نفر، فقام رسول الله صلى الله عليه وسلم من بين أظهرنا فأبطأ علينا، وخشينا أن يقتطع دوننا وفزعنا فقمنا، فكنت أول من فزع، فخرجت أبتغي رسول الله صلى الله عليه وسلم ، حتى أتيت حائطاً للأنصار لبني النجار، فدرت به هل أجد له باب، فلم أجد، فإذا ربيع يدخل في جوف حائط من بئر خارجه -والربيع: الجدول الصغير -فاحتفزت، فدخلت على رسول الله صلى الله عليه وسلم فقال: “أبو هريرة؟” فقلت: نعم يا رسول الله ، قال: “ما شأنك” قلت: كنت بين أظهرنا فقمت فأبطأت علينا، فخشينا أن تقتطع دوننا، ففزعنا، فكنت أول من فزع، فأتيت هذا الحائط فاحتفرت كما يحتفر الثعلب، وهؤلاء الناس ورائي. فقال: "يا أبا هريرة" وأعطاني نعليه فقال: "اذهب بنعلي هاتين، فمن لقيت من وراء هذا الحائط يشهد أن لا إله إلا الله مستيقنا بها قلبه، فبشره بالجنة" وذكر الحديث بطوله، ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ ning atroflarida oʻtirgan edik — biz bilan birga bir necha (kishi) ichida Abu Bakr va Umar (ham) bor edi. Shunda Rasululloh ﷺ oramizdan oʻrnilaridan turib (ketdilar) va bizga (qaytishlari) kechikdi. Biz U Zot bizdan (ayri) joyda (dushman tomonidan) yoʻldan urilishidan (ushlanishidan) qoʻrqib, vahimaga tushdik-da, oʻrnimizdan turdik. Men vahimaga tushganlarning birinchisi edim. Bas, men Rasululloh ﷺ ni qidirib chiqdim — toki Ansorning, Banu Najjorga (qarashli) bir bogʻiga keldim. Men unga eshik bormikan deb, atrofidan aylandim, ammo topmadim. Shunda (qarasam) tashqaridagi quduqdan bogʻning ichiga kirib turgan bir ariq (rabiʼ) bor ekan. Men tulki siqilib (kirgandek) siqilib, Rasululloh ﷺ ning oldilariga kirdim. (Paygʻambar): «Abu Hurayrami?» dedilar. Men: «Ha, ey Allohning Rasuli», dedim. (Paygʻambar): «Senga nima boʻldi?» dedilar. Men: «Siz oramizda edingiz, soʻng oʻrningizdan turib (ketdingiz) va bizga (qaytishingiz) kechikdi; biz Siz bizdan (ayri) joyda yoʻldan urilishingizdan qoʻrqib, vahimaga tushdik. Men vahimaga tushganlarning birinchisi edim; shu bogʻga keldim va tulki siqilgandek siqildim; mana bu odamlar ham ortimda (kelyapti)», dedim. Shunda (Paygʻambar): «Ey Abu Hurayra!» deb, menga (oʻz) ikki kavushlarini berdilar-da: «Mana bu ikki kavushimni olib bor; bu bogʻdan tashqarida qalbi (bunga) qattiq ishongan holda «Allohdan boshqa iloh yoʻq» deb guvohlik beradigan kimni uchratsang, uni jannat bilan xushxabarla», dedilar. Men uchratgan birinchi (kishi) Umar boʻldi. U: «Bu ikki kavush nima, ey Abu Hurayra?» dedi. Men: «Bu Rasululloh ﷺ ning ikki kavushlari; meni shular bilan (shunday vazifa bilan) yubordilarki, qalbi (bunga) qattiq ishongan holda «Allohdan boshqa iloh yoʻq» deb guvohlik beradigan kimni uchratsam, uni jannat bilan xushxabarlayman», dedim. Shunda Umar qoʻli bilan koʻkragimga (shunday) urdiki, men orqamga (yiqilib) tushdim. U: «Qaytib bor, ey Abu Hurayra», dedi. Men Rasululloh ﷺ ning oldilariga qaytdim va yigʻlab yubordim. Umar meni (ortimdan) quvib keldi — mana, u ortimda (turardi). Rasululloh ﷺ menga: «Senga nima boʻldi, ey Abu Hurayra?» dedilar. Men: «Umarni uchratdim va siz meni yuborgan (vazifa) haqida unga xabar berdim. Shunda u koʻkragimga bir (shunday) urdiki, orqamga (yiqilib) tushdim; (soʻng): ‹Qaytib bor›, dedi», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Ey Umar, seni bunday qilishga nima undadi?» dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, otam-onam Sizga fido boʻlsin, Siz Abu Hurayrani ikki kavushingiz bilan, qalbi (bunga) qattiq ishongan holda «Allohdan boshqa iloh yoʻq» deb guvohlik beradigan kimni uchratsa, uni jannat bilan xushxabarlasin deb yubordingizmi?» dedi. (Paygʻambar): «Ha», dedilar. U: «Unday qilmang, chunki men odamlar (faqat) shunga suyanib qolishidan qoʻrqaman; bas, ularni (amal qilib) ishlayverishlariga qoʻyib bering», dedi. Rasululloh ﷺ: «Mayli, ularni (oʻz holiga) qoʻy», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ нинг атрофларида ўтирган эдик — биз билан бирга бир неча (киши) ичида Абу Бакр ва Умар (ҳам) бор эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ орамиздан ўрниларидан туриб (кетдилар) ва бизга (қайтишлари) кечикди. Биз У Зот биздан (айри) жойда (душман томонидан) йўлдан урилишидан (ушланишидан) қўрқиб, ваҳимага тушдик-да, ўрнимиздан турдик. Мен ваҳимага тушганларнинг биринчиси эдим. Бас, мен Расулуллоҳ ﷺ ни қидириб чиқдим — токи Ансорнинг, Бану Нажжорга (қарашли) бир боғига келдим. Мен унга эшик бормикан деб, атрофидан айландим, аммо топмадим. Шунда (қарасам) ташқаридаги қудуқдан боғнинг ичига кириб турган бир ариқ (рабиъ) бор экан. Мен тулки сиқилиб (киргандек) сиқилиб, Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига кирдим. (Пайғамбар): «Абу Ҳурайрами?» дедилар. Мен: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», дедим. (Пайғамбар): «Сенга нима бўлди?» дедилар. Мен: «Сиз орамизда эдингиз, сўнг ўрнингиздан туриб (кетдингиз) ва бизга (қайтишингиз) кечикди; биз Сиз биздан (айри) жойда йўлдан урилишингиздан қўрқиб, ваҳимага тушдик. Мен ваҳимага тушганларнинг биринчиси эдим; шу боғга келдим ва тулки сиқилгандек сиқилдим; мана бу одамлар ҳам ортимда (келяпти)», дедим. Шунда (Пайғамбар): «Эй Абу Ҳурайра!» деб, менга (ўз) икки кавушларини бердилар-да: «Мана бу икки кавушимни олиб бор; бу боғдан ташқарида қалби (бунга) қаттиқ ишонган ҳолда «Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ» деб гувоҳлик берадиган кимни учратсанг, уни жаннат билан хушхабарла», дедилар. Мен учратган биринчи (киши) Умар бўлди. У: «Бу икки кавуш нима, эй Абу Ҳурайра?» деди. Мен: «Бу Расулуллоҳ ﷺ нинг икки кавушлари; мени шулар билан (шундай вазифа билан) юбордиларки, қалби (бунга) қаттиқ ишонган ҳолда «Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ» деб гувоҳлик берадиган кимни учратсам, уни жаннат билан хушхабарлайман», дедим. Шунда Умар қўли билан кўкрагимга (шундай) урдики, мен орқамга (йиқилиб) тушдим. У: «Қайтиб бор, эй Абу Ҳурайра», деди. Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига қайтдим ва йиғлаб юбордим. Умар мени (ортимдан) қувиб келди — мана, у ортимда (турарди). Расулуллоҳ ﷺ менга: «Сенга нима бўлди, эй Абу Ҳурайра?» дедилар. Мен: «Умарни учратдим ва сиз мени юборган (вазифа) ҳақида унга хабар бердим. Шунда у кўкрагимга бир (шундай) урдики, орқамга (йиқилиб) тушдим; (сўнг): ‹Қайтиб бор›, деди», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Умар, сени бундай қилишга нима ундади?» дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, отам-онам Сизга фидо бўлсин, Сиз Абу Ҳурайрани икки кавушингиз билан, қалби (бунга) қаттиқ ишонган ҳолда «Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ» деб гувоҳлик берадиган кимни учратса, уни жаннат билан хушхабарласин деб юбордингизми?» деди. (Пайғамбар): «Ҳа», дедилар. У: «Ундай қилманг, чунки мен одамлар (фақат) шунга суяниб қолишидан қўрқаман; бас, уларни (амал қилиб) ишлайверишларига қўйиб беринг», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Майли, уларни (ўз ҳолига) қўй», дедилар.
- وعنه أن أبا بكر الصديق رضي الله عنه قال: يا رسول الله مرني بكلمات أقولهن إذا أصبحت وإذا أمسيت، قال: قل: "اللهم فاطر السماوات والأرض عالم الغيب والشهادة، رب كل شيء ومليكه أشهد أن لا إله إلا أنت، أعوذ بك من شر نفسي وشر الشيطان وشركه" قال: "قلها إذا أصبحت، وإذا أمسيت، وإذا أخذت مضجعك". رواه أبو داود والترمذي وقال حديث حسن صحيح.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu): «Ey Allohning Rasuli, menga tongda va kechqurun aytadigan kalimalarni buyuring», dedi. (Paygʻambar ﷺ): «Aytgin: ‹Allohumma, ey osmonlaru yerni yaratguvchi, gʻayb va oshkorni biluvchi, har bir narsaning Robbi va Egasi, Sendan boshqa iloh yoʻq, deb guvohlik beraman; oʻz nafsim yomonligidan, shayton va uning shirkidan Senga panoh tilayman›», dedilar. Soʻngra: «Buni tongda, kechqurun va yotogʻingga yotganingda aytgin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу): «Эй Аллоҳнинг Расули, менга тонгда ва кечқурун айтадиган калималарни буюринг», деди. (Пайғамбар ﷺ): «Айтгин: ‹Аллоҳумма, эй осмонлару ерни яратгувчи, ғайб ва ошкорни билувчи, ҳар бир нарсанинг Робби ва Эгаси, Сендан бошқа илоҳ йўқ, деб гувоҳлик бераман; ўз нафсим ёмонлигидан, шайтон ва унинг ширкидан Сенга паноҳ тилайман›», дедилар. Сўнгра: «Буни тонгда, кечқурун ва ётоғингга ётганингда айтгин», дедилар.
- وعن أبي محمد عبد الرحمن بن أبي بكر الصديق رضي الله عنهما أن أصحاب الصُّفة كانوا أناسًا فقراء، وأن النبي صلى الله عليه وسلم قال مرة: "من كان عنده طعام اثنين، فليذهب بثالث، ومن كان عنده طعام أربعة، فليذهب بخامس بسادس" أو كما قال: وأن أبا بكر رضي الله عنه جاء بثلاثة، وانطلق النبي صلى الله عليه وسلم بعشرة، وأن أبا بكر تعشى عند النبي صلى الله عليه وسلم ثم لبث حتى صلى العشاء، ثم رجع، فجاء بعد ما مضى من الليل ما شاء الله. قالت له امرأته: ما حبسك عن أضيافك؟ قال: أو ما عشيتهم؟ قالت: أبوا حتى تجيء وقد عرضوا عليهم قال: فذهبت أنا، فاختبأت، فقال: يا غُنثر، فجدع وسب، وقال: كلوا لا هنيئًا، والله لا أطعمه أبدًا، قال: وايم الله ما كنا نأخذ من لقمة إلا ربا من أسفلها أكثر منها حتى شبعوا، وصارت أكثر مما كانت قبل ذلك، فنظر إليها أبو بكر فقال لامرأته: يا أخت بني فراس ما هذا؟ قالت: لا وقرة عيني لهي الآن أكثر منها قبل ذلك بثلاث مرات! فأكل منها أبو بكر وقال: إنما كان ذلك من الشيطان، يعني يمينه. ثم أكل منها لقمة، ثم حملها إلى النبي صلى الله عليه وسلم فأصبحت عنده، وكان بيننا وبين قوم عهد، فمضى الأجل، فتفرقنا اثني عشر رجلا، مع كل رجل منهم أناس، الله أعلم كم مع كل رجل، فأكلوا منها أجمعون.
وفي رواية: فحلف أبو بكر لا يطعمه، فحلفت المرأة لا تطعمه، فحلف الضيف -أو الأضياف- أن لا يطعمه، أو يطعموه حتى يطعمه، فقال أبو بكر: هذه من الشيطان! فدعا بالطعام، فأكل وأكلوا، فجعلوا لا يرفعون لقمة إلا ربت من أسفلها أكثر منها، فقال: يا أخت بني فراس، ما هذا؟ فقالت: وقرة عيني إنها الآن لأكثر منها قبل أن نأكل، فأكلوا، وبعث بها إلى النبي صلى الله عليه وسلم فذكر أنه أكل منها. وفي رواية: إن أبا بكر قال لعبد الرحمن: دونك أضيافك، فإني منطلق إلى النبي صلى الله عليه وسلم، فافرغ من قراهم قبل أن أجيء، فانطلق عبد الرحمن، فأتاهم بما عنده، فقال: اطعموا، فقالوا: أين رب منزلنا؟ قال اطعموا، قالوا: ما نحن بآكلين حتى يجيء رب منزلنا، قال: اقبلوا عنا قراكم، فإنه إن جاء ولم تطعموا، لنلقين منه، فأبوا، فعرفت أنه يجد علي، فلما جاء تنحيت عنه، فقال: ما صنعتم؟ فأخبروه، فقال: يا عبد الرحمن فسكت، ثم قال: يا عبد الرحمن، فسكت، فقال: يا غُنثر أقسمت عليك إن كنت تسمع صوتي لما جئت! فخرجت، فقلت: سل أضيافك، فقالوا: صدق، أتانا به. فقال: إنما انتظرتموني والله لا أطعمه الليلة، فقال الآخرون: والله لا نطعمه حتى تطعمه، فقال: ويلكم ما لكم لا تقبلون عنا قراكم؟ هات طعامك، فجاء به، فوضع يده، فقال: بسم الله. الأولى من الشيطان، فأكل وأكلوا. ((متفق عليه)).
Abdurrahmon ibn Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ahli Suffa faqir kishilar edilar. Nabiy ﷺ bir marta: «Kimda ikki kishilik taom boʻlsa, uchinchi kishini (olib) borsin; kimda toʻrt kishilik taom boʻlsa, beshinchi yoki oltinchi kishini (olib) borsin», dedilar — yoki shunga oʻxshash gap aytdilar. Abu Bakr (roziyallohu anhu) uch kishini olib keldi, Nabiy ﷺ esa oʻn kishini olib ketdilar. Abu Bakr kechki taomni Nabiy ﷺ huzurlarida yedi, soʻng xufton namozini oʻqiguncha (u yerda) qoldi, keyin qaytdi va kechadan Alloh xohlagancha vaqt oʻtgach keldi. Xotini unga: «Seni mehmonlaringdan nima ushlab qoldi?» dedi. U: «Sen ularga kechki taom bermadingmi?» dedi. Xotini: «Sen kelguningcha ular (yeyishdan) bosh tortdilar, ularga taklif ham qilingan edi», dedi. (Abdurrahmon) aytadi: Men borib yashirinib oldim. (Abu Bakr): «Ey nodon!» dedi, soʻkdi va jerkidi. Va: «Yenglar, sizga totli boʻlmasin! Alloh nomiga qasamki, men buni hech qachon yemayman», dedi. (Abdurrahmon) aytadi: Alloh nomiga qasamki, biz qaysi bir luqmani olsak, uning ostidan undan koʻra koʻproq (taom) koʻtarilib turardi, toki ular toʻydilar va u (taom) avvalgidan koʻproq boʻlib qoldi. Abu Bakr unga qarab, xotiniga: «Ey Banu Firos singlisi, bu nima?» dedi. Xotini: «Yoʻq, koʻzimning nuriga qasamki, u hozir avvalgidan uch barobar koʻpdir!» dedi. Shunda Abu Bakr undan yedi va: «Bu faqat shaytondan edi» — yaʼni qasamini nazarda tutib — dedi. Soʻng undan bir luqma yedi, keyin uni Nabiy ﷺ huzurlariga olib bordi va u (taom) ertalabgacha u zotning huzurlarida qoldi. Biz bilan bir qavm oʻrtasida ahd bor edi, muddat tugadi va u bizni oʻn ikki kishiga boʻldi, har bir kishi bilan bir necha odam bor edi — Alloh biladi har biri bilan qancha kishi bor edi — va ularning barchasi undan yedilar. Bir rivoyatda: Abu Bakr uni yemaslikka qasam ichdi, xotini ham uni yemaslikka qasam ichdi, mehmon — yoki mehmonlar — Abu Bakr yemaguncha yemaslikka qasam ichdilar. Abu Bakr: «Bu shaytondan!» dedi. Soʻng taomni soʻradi, yedi va ular ham yedilar. Ular qaysi bir luqmani koʻtarsalar, uning ostidan undan koʻra koʻproq (taom) koʻtarilardi. U: «Ey Banu Firos singlisi, bu nima?» dedi. Xotini: «Koʻzimning nuriga qasamki, u hozir biz yeyishimizdan avvalgidan koʻpdir», dedi. Ular yedilar va uni Nabiy ﷺ huzurlariga yubordi; zikr qilinishicha, u zot ham undan yedilar. Yana bir rivoyatda: Abu Bakr Abdurrahmonga: «Mehmonlaringni (parvarish qilib) tur, men Nabiy ﷺ huzurlariga ketyapman; men kelmasimdan avval ularni mehmon qilib boʻl», dedi. Abdurrahmon borib, ularga oʻzida bor narsani keltirdi va: «Yenglar», dedi. Ular: «Uy egamiz qani?» dedilar. U: «Yenglar», dedi. Ular: «Uy egamiz kelmaguncha biz yemaymiz», dedilar. U: «Bizdan mehmon (ulushi)ngizni qabul qilinglar, chunki agar u kelib, siz yemagan boʻlsangiz, biz undan (koʻrgilik) koʻramiz», dedi. Lekin ular bosh tortdilar. Men uning mendan xafa boʻlishini bildim. U kelganda men undan chetlandim. U: «Nima qildingizlar?» dedi. Ular unga xabar berdilar. U: «Ey Abdurrahmon!» dedi, men jim turdim. Soʻng: «Ey Abdurrahmon!» dedi, men jim turdim. U: «Ey nodon! Agar ovozimni eshitayotgan boʻlsang, senga qasam ichaman, kel!» dedi. Men chiqib: «Mehmonlaringdan soʻra», dedim. Ular: «U rost aytdi, u bizga (taom) keltirdi», dedilar. U: «Siz meni kutdingiz, Alloh nomiga qasamki, men buni bu kecha yemayman», dedi. Boshqalar: «Alloh nomiga qasamki, sen yemaguncha biz ham yemaymiz», dedilar. U: «Voy sizlarga! Nega bizdan mehmon (ulushi)ngizni qabul qilmaysizlar? Taomingni keltir!» dedi. (Taom) keltirildi, u qoʻlini qoʻyib: «Bismillah. Avvalgisi shaytondan edi», dedi. Soʻng u yedi va ular ham yedilar.Абдурраҳмон ибн Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аҳли Суффа фақир кишилар эдилар. Набий ﷺ бир марта: «Кимда икки кишилик таом бўлса, учинчи кишини (олиб) борсин; кимда тўрт кишилик таом бўлса, бешинчи ёки олтинчи кишини (олиб) борсин», дедилар — ёки шунга ўхшаш гап айтдилар. Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) уч кишини олиб келди, Набий ﷺ эса ўн кишини олиб кетдилар. Абу Бакр кечки таомни Набий ﷺ ҳузурларида еди, сўнг хуфтон намозини ўқигунча (у ерда) қолди, кейин қайтди ва кечадан Аллоҳ хоҳлаганча вақт ўтгач келди. Хотини унга: «Сени меҳмонларингдан нима ушлаб қолди?» деди. У: «Сен уларга кечки таом бермадингми?» деди. Хотини: «Сен келгунингча улар (ейишдан) бош тортдилар, уларга таклиф ҳам қилинган эди», деди. (Абдурраҳмон) айтади: Мен бориб яшириниб олдим. (Абу Бакр): «Эй нодон!» деди, сўкди ва жеркиди. Ва: «Енглар, сизга тотли бўлмасин! Аллоҳ номига қасамки, мен буни ҳеч қачон емайман», деди. (Абдурраҳмон) айтади: Аллоҳ номига қасамки, биз қайси бир луқмани олсак, унинг остидан ундан кўра кўпроқ (таом) кўтарилиб турарди, токи улар тўйдилар ва у (таом) аввалгидан кўпроқ бўлиб қолди. Абу Бакр унга қараб, хотинига: «Эй Бану Фирос синглиси, бу нима?» деди. Хотини: «Йўқ, кўзимнинг нурига қасамки, у ҳозир аввалгидан уч баробар кўпдир!» деди. Шунда Абу Бакр ундан еди ва: «Бу фақат шайтондан эди» — яъни қасамини назарда тутиб — деди. Сўнг ундан бир луқма еди, кейин уни Набий ﷺ ҳузурларига олиб борди ва у (таом) эрталабгача у зотнинг ҳузурларида қолди. Биз билан бир қавм ўртасида аҳд бор эди, муддат тугади ва у бизни ўн икки кишига бўлди, ҳар бир киши билан бир неча одам бор эди — Аллоҳ билади ҳар бири билан қанча киши бор эди — ва уларнинг барчаси ундан едилар. Бир ривоятда: Абу Бакр уни емасликка қасам ичди, хотини ҳам уни емасликка қасам ичди, меҳмон — ёки меҳмонлар — Абу Бакр емагунча емасликка қасам ичдилар. Абу Бакр: «Бу шайтондан!» деди. Сўнг таомни сўради, еди ва улар ҳам едилар. Улар қайси бир луқмани кўтарсалар, унинг остидан ундан кўра кўпроқ (таом) кўтариларди. У: «Эй Бану Фирос синглиси, бу нима?» деди. Хотини: «Кўзимнинг нурига қасамки, у ҳозир биз ейишимиздан аввалгидан кўпдир», деди. Улар едилар ва уни Набий ﷺ ҳузурларига юборди; зикр қилинишича, у зот ҳам ундан едилар. Яна бир ривоятда: Абу Бакр Абдурраҳмонга: «Меҳмонларингни (парвариш қилиб) тур, мен Набий ﷺ ҳузурларига кетяпман; мен келмасимдан аввал уларни меҳмон қилиб бўл», деди. Абдурраҳмон бориб, уларга ўзида бор нарсани келтирди ва: «Енглар», деди. Улар: «Уй эгамиз қани?» дедилар. У: «Енглар», деди. Улар: «Уй эгамиз келмагунча биз емаймиз», дедилар. У: «Биздан меҳмон (улуши)нгизни қабул қилинглар, чунки агар у келиб, сиз емаган бўлсангиз, биз ундан (кўргилик) кўрамиз», деди. Лекин улар бош тортдилар. Мен унинг мендан хафа бўлишини билдим. У келганда мен ундан четландим. У: «Нима қилдингизлар?» деди. Улар унга хабар бердилар. У: «Эй Абдурраҳмон!» деди, мен жим турдим. Сўнг: «Эй Абдурраҳмон!» деди, мен жим турдим. У: «Эй нодон! Агар овозимни эшитаётган бўлсанг, сенга қасам ичаман, кел!» деди. Мен чиқиб: «Меҳмонларингдан сўра», дедим. Улар: «У рост айтди, у бизга (таом) келтирди», дедилар. У: «Сиз мени кутдингиз, Аллоҳ номига қасамки, мен буни бу кеча емайман», деди. Бошқалар: «Аллоҳ номига қасамки, сен емагунча биз ҳам емаймиз», дедилар. У: «Вой сизларга! Нега биздан меҳмон (улуши)нгизни қабул қилмайсизлар? Таомингни келтир!» деди. (Таом) келтирилди, у қўлини қўйиб: «Бисмиллаҳ. Аввалгиси шайтондан эди», деди. Сўнг у еди ва улар ҳам едилар.
- عن جابر رضي الله عنه قال: أتي بأبي قحافة والد أبي بكر الصديق رضي الله عنهما يوم فتح مكة ورأسه ولحيته كالثغامة بياضًا، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "غيروا هذا واجتنبوا السواد" ((رواه مسلم)).
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Makka fathi kuni Abu Quhofa olib kelindi, uning boshi va soqoli sagʻama kabi oppoq edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Buni biror narsa bilan oʻzgartiringlar, lekin qora rangdan saqlaninglar», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Макка фатҳи куни Абу Қуҳофа олиб келинди, унинг боши ва соқоли сағама каби оппоқ эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Буни бирор нарса билан ўзгартиринглар, лекин қора рангдан сақланинглар», — дедилар.