Abu Said Sa'd ibn Molik al-Xudriy

عَن زَيْنَب بنت كَعْب: أَنَّ الْفُرَيْعَةَ بِنْتَ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ وَهِيَ أُخْتُ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَخْبَرَتْهَا أَنَّهَا جَاءَتْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَسْأَلُهُ أَنْ تَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهَا فِي بَنِي خُدْرَةَ فَإِنَّ زَوْجَهَا خَرَجَ فِي طَلَبِ أَعْبُدٍ لَهُ أَبَقُوا فَقَتَلُوهُ قَالَتْ: فَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَرْجِعَ إِلَى أَهْلِي فَإِنَّ زَوْجِي لَمْ يَتْرُكْنِي فِي مَنْزِلٍ يَمْلِكُهُ وَلَا نَفَقَةٍ فَقَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «نَعَمْ» . فَانْصَرَفْتُ حَتَّى إِذَا كُنْتُ فِي الْحُجْرَةِ أَوْ فِي الْمَسْجِدِ دَعَانِي فَقَالَ: «امْكُثِي فِي بَيْتِكِ حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ» . قَالَتْ: فَأَعْتَدَدْتُ فِيهِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا. رَوَاهُ مَالِكٌ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ

Zaynab bint Kaʼb ibn Ujra (rahimahalloh)dan rivoyat qilinadiki, Abu Saʼid al-Xudriyning singlisi Furayʼa bint Molik ibn Sinon (roziyallohu anho) unga shuni xabar berdi: U Rasululloh ﷺning huzuriga kelib, Banu Xudrodagi oʻz oilasiga qaytishga ruxsat soʻradi. Eri esa qochib ketgan qullarini izlab chiqqan, Qadum chetiga yetganda ularga yetib olgan, ammo (qullar) uni oʻldirib qoʻyishgan edi. U aytdi: «Men Rasululloh ﷺdan oʻz oilamga qaytishimga ruxsat soʻradim, chunki erim menga oʻziga tegishli boshpana ham, nafaqa ham qoldirmagan edi». U aytdi: «Rasululloh ﷺ: ‹Ha (qaytaver)›, dedilar. Men ortga qaytdim. Hujraga yoki masjidga yetganimda, Rasululloh ﷺ meni chaqirdilar yoki men haqimda amr qildilar-da, men chaqirildim. Shunda u zot: ‹Qanday deding?› dedilar. Men erimning ahvoli haqida aytib bergan voqeani u zotga qaytarib aytib berdim. U zot: ‹(Idda) muddati toʻlguncha oʻz uyingda turgin›, dedilar». U aytdi: «Shunda men oʻsha (uyda) toʻrt oyu oʻn kun idda saqladim». U aytdi: «Usmon (xalifa) boʻlganida, menga (odam) yuborib, shu haqda mendan soʻradi. Men unga xabar berdim, u shunga ergashdi va shu bilan hukm chiqardi». Muhammad ibn Bashshor ham Yahyo ibn Saʼid orqali Saʼd ibn Ishoq ibn Kaʼb ibn Ujradan shunga oʻxshash maʼnoda zikr qildi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih hadisdir. Nabiy ﷺning sahobalaridan va ulardan boshqalardan boʻlgan ilm ahlining koʻpchiligi huzurida amal shu hadisga binoandir — ular idda saqlayotgan ayolning idda muddati tugaguncha eri uyidan boshqa joyga koʻchishini joiz koʻrmaganlar. Bu Sufyon as-Savriy, Shofiiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Nabiy ﷺning sahobalaridan va boshqalardan boʻlgan baʼzi ilm ahli esa: ayol eri uyida idda saqlamasa ham, xohlagan joyida idda saqlashi mumkin, dedilar. Abu Iso aytdi: Birinchi soʻz sahihroqdir.Зайнаб бинт Каъб ибн Ужра (раҳимаҳаллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абу Саъид ал-Худрийнинг синглиси Фурайъа бинт Молик ибн Синон (розияллоҳу анҳо) унга шуни хабар берди: У Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурига келиб, Бану Худродаги ўз оиласига қайтишга рухсат сўради. Эри эса қочиб кетган қулларини излаб чиққан, Қадум четига етганда уларга етиб олган, аммо (қуллар) уни ўлдириб қўйишган эди. У айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан ўз оиламга қайтишимга рухсат сўрадим, чунки эрим менга ўзига тегишли бошпана ҳам, нафақа ҳам қолдирмаган эди». У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ҳа (қайтавер)›, дедилар. Мен ортга қайтдим. Ҳужрага ёки масжидга етганимда, Расулуллоҳ ﷺ мени чақирдилар ёки мен ҳақимда амр қилдилар-да, мен чақирилдим. Шунда у зот: ‹Қандай дединг?› дедилар. Мен эримнинг аҳволи ҳақида айтиб берган воқеани у зотга қайтариб айтиб бердим. У зот: ‹(Идда) муддати тўлгунча ўз уйингда тургин›, дедилар». У айтди: «Шунда мен ўша (уйда) тўрт ою ўн кун идда сақладим». У айтди: «Усмон (халифа) бўлганида, менга (одам) юбориб, шу ҳақда мендан сўради. Мен унга хабар бердим, у шунга эргашди ва шу билан ҳукм чиқарди». Муҳаммад ибн Башшор ҳам Яҳё ибн Саъид орқали Саъд ибн Ишоқ ибн Каъб ибн Ужрадан шунга ўхшаш маънода зикр қилди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва улардан бошқалардан бўлган илм аҳлининг кўпчилиги ҳузурида амал шу ҳадисга биноандир — улар идда сақлаётган аёлнинг идда муддати тугагунча эри уйидан бошқа жойга кўчишини жоиз кўрмаганлар. Бу Суфён ас-Саврий, Шофиий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган баъзи илм аҳли эса: аёл эри уйида идда сақламаса ҳам, хоҳлаган жойида идда сақлаши мумкин, дедилар. Абу Исо айтди: Биринчи сўз саҳиҳроқдир.

وَعَن أبي السَّائِب قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فَبَيْنَمَا نحنُ جلوسٌ إِذ سمعنَا تَحت سَرِيره فَنَظَرْنَا فَإِذَا فِيهِ حَيَّةٌ فَوَثَبْتُ لِأَقْتُلَهَا وَأَبُو سَعِيدٍ يُصَلِّي فَأَشَارَ إِلَيَّ أَنِ اجْلِسْ فَجَلَسْتُ فَلَمَّا انْصَرَفَ أَشَارَ إِلَى بَيْتٍ فِي الدَّارِ فَقَالَ: أَتَرَى هَذَا البيتَ؟ فَقلت: نعم فَقَالَ: كَانَ فِيهِ فَتًى مِنَّا حَدِيثُ عَهْدٍ بِعُرْسٍ قَالَ: فَخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْخَنْدَقِ فَكَانَ ذَلِكَ الْفَتَى يَسْتَأْذِنُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَنْصَافِ النَّهَارِ فَيَرْجِعُ إِلَى أَهْلِهِ فَاسْتَأْذَنَهُ يَوْمًا فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «خُذْ عَلَيْكَ سِلَاحَكَ فَإِنِّي أَخْشَى عَلَيْكَ قُرَيْظَةَ» . فَأَخَذَ الرَّجُلُ سِلَاحَهُ ثُمَّ رَجَعَ فَإِذَا امْرَأَتُهُ بَيْنَ الْبَابَيْنِ قَائِمَةٌ فَأَهْوَى إِلَيْهَا بِالرُّمْحِ لِيَطْعَنَهَا بِهِ وَأَصَابَتْهُ غَيْرَةٌ فَقَالَتْ لَهُ: اكْفُفْ عَلَيْكَ رُمْحَكَ وَادْخُلِ الْبَيْتَ حَتَّى تَنْظُرَ مَا الَّذِي أَخْرَجَنِي فَدَخَلَ فَإِذَا بِحَيَّةٍ عَظِيمَةٍ مُنْطَوِيَةٍ عَلَى الْفِرَاشِ فَأَهْوَى إِلَيْهَا بِالرُّمْحِ فَانْتَظَمَهَا بِهِ ثُمَّ خَرَجَ فَرَكَزَهُ فِي الدَّارِ فَاضْطَرَبَتْ عَلَيْهِ فَمَا يُدْرَى أَيُّهُمَا كَانَ أَسْرَعَ مَوْتًا: الْحَيَّةُ أَمِ الْفَتَى؟ قَالَ: فَجِئْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَكَرْنَا ذَلِكَ لَهُ وَقُلْنَا: ادْعُ اللَّهَ يُحْيِيهِ لَنَا فَقَالَ: «اسْتَغْفِرُوا لِصَاحِبِكُمْ» ثُمَّ قَالَ: «إِنَّ لِهَذِهِ الْبُيُوتِ عَوَامِرَ فَإِذَا رأيتُم مِنْهَا شَيْئا فحرِّجوا عَلَيْهَا ثَلَاثًا فإنْ ذَهَبَ وَإِلَّا فَاقْتُلُوهُ فَإِنَّهُ كَافِرٌ» . وَقَالَ لَهُمْ: «اذْهَبُوا فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ» وَفِي رِوَايَةٍ قَالَ: «إِنَّ بالمدينةِ جِنَّاً قد أَسْلمُوا فَإِذا رأيتُم مِنْهُم شَيْئًا فَآذِنُوهُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَإِنْ بَدَا لَكُمْ بَعْدَ ذَلِكَ فَاقْتُلُوهُ فَإِنَّمَا هُوَ شَيْطَانٌ» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abus-Soib, Hishom ibn Zuhraning ozod qilgan quli Abu Said al-Xudriyning uyiga kirdi. U dedi: Men uni namoz oʻqiyotgan holatda topdim, shuning uchun namozini tamomlashini kutib oʻtirdim. Shu payt uyning bir burchagidagi xurmo shoxlarining (orasida) bir shitirlash eshitdim, qarasam — bir ilon. Men uni oʻldirmoq uchun sapchib turdim. Shunda u menga «oʻtir» deb ishora qildi, men ham oʻtirdim. (Namozdan) boʻshagach, u uydagi bir xonaga ishora qilib: «Sen bu xonani koʻryapsanmi?» dedi. Men: «Ha», dedim. U dedi: «Bizda yaqinda uylangan bir yigit bor edi. Biz Rasululloh ﷺ bilan birga Xandakka (jangga) chiqdik. Oʻsha yigit kunduzi (jangdan) Rasululloh ﷺ dan ruxsat soʻrab, ahliga (xotini oldiga) qaytar edi. Bir kuni undan ruxsat soʻradi, Rasululloh ﷺ unga: ‹Yoningga qurolingni ol, chunki men sen haqingda Qurayza (qabilasi)dan xavotirdaman›, dedilar. Shunda u kishi qurolini olib, soʻng (uyiga) qaytdi. Qarasa — xotini ikki eshik orasida tik turibdi. U rashk qilib, nayza bilan unga nayza sanchmoqchi boʻldi. Shunda xotini: ‹Nayzangni oʻzingdan tut (toxta) va uyga kirib, meni (uydan) nima chiqarganini koʻr›, dedi. U kirib qarasa — toʻshakka oʻralib yotgan katta bir ilon. U nayza bilan unga tashlanib, uni nayzaga sanchdi, soʻng chiqib uni hovliga sanchib qoʻydi. Shunda ilon unga (oʻralib) talvasaga tushdi va qaysi biri tezroq oʻldi — ilonmi yo yigitmi — bilib boʻlmadi». U dedi: «Biz Rasululloh ﷺ ning oldilariga kelib, buni u zotga aytdik va: ‹Allohga duo qiling, uni biz uchun tiriltirsin›, dedik. Shunda u zot: ‹Doʻstingiz uchun magʻfirat soʻranglar›, dedilar. Soʻng: ‹Madinada Islomni qabul qilgan jinlar bor. Bas, ulardan biror narsani koʻrsangiz, unga uch kun (chiqib ketishi haqida) ogohlantirib qoʻyinglar; agar shundan keyin ham sizga koʻrinsa, uni oʻldiringlar, chunki u shaytondir›, dedilar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абус-Соиб, Ҳишом ибн Зуҳранинг озод қилган қули Абу Саид ал-Худрийнинг уйига кирди. У деди: Мен уни намоз ўқиётган ҳолатда топдим, шунинг учун намозини тамомлашини кутиб ўтирдим. Шу пайт уйнинг бир бурчагидаги хурмо шохларининг (орасида) бир шитирлаш эшитдим, қарасам — бир илон. Мен уни ўлдирмоқ учун сапчиб турдим. Шунда у менга «ўтир» деб ишора қилди, мен ҳам ўтирдим. (Намоздан) бўшагач, у уйдаги бир хонага ишора қилиб: «Сен бу хонани кўряпсанми?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У деди: «Бизда яқинда уйланган бир йигит бор эди. Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Хандакка (жангга) чиқдик. Ўша йигит кундузи (жангдан) Расулуллоҳ ﷺ дан рухсат сўраб, аҳлига (хотини олдига) қайтар эди. Бир куни ундан рухсат сўради, Расулуллоҳ ﷺ унга: ‹Ёнингга қуролингни ол, чунки мен сен ҳақингда Қурайза (қабиласи)дан хавотирдаман›, дедилар. Шунда у киши қуролини олиб, сўнг (уйига) қайтди. Қараса — хотини икки эшик орасида тик турибди. У рашк қилиб, найза билан унга найза санчмоқчи бўлди. Шунда хотини: ‹Найзангни ўзингдан тут (тохта) ва уйга кириб, мени (уйдан) нима чиқарганини кўр›, деди. У кириб қараса — тўшакка ўралиб ётган катта бир илон. У найза билан унга ташланиб, уни найзага санчди, сўнг чиқиб уни ҳовлига санчиб қўйди. Шунда илон унга (ўралиб) талвасага тушди ва қайси бири тезроқ ўлди — илонми ё йигитми — билиб бўлмади». У деди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келиб, буни у зотга айтдик ва: ‹Аллоҳга дуо қилинг, уни биз учун тирилтирсин›, дедик. Шунда у зот: ‹Дўстингиз учун мағфират сўранглар›, дедилар. Сўнг: ‹Мадинада Исломни қабул қилган жинлар бор. Бас, улардан бирор нарсани кўрсангиз, унга уч кун (чиқиб кетиши ҳақида) огоҳлантириб қўйинглар; агар шундан кейин ҳам сизга кўринса, уни ўлдиринглар, чунки у шайтондир›, дедилар».

وَعَن سعيد بْنِ زَيْدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ الله عَلَيْهِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه وَرَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ والدارمي عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ عَن أَبِيه وَزَادُوا فِي أَوله: "لا صلاة لمن لا وضوءَ له"

Rabiʼa (ibn Abu Abdurahmon) Paygʻambar ﷺ ning «Allohning nomini eslamagan kishining tahorati (durust) emas» degan hadisini sharhlab aytdi: Bu (hadis)ning maʼnosi shuki — kishi tahorat olsa yoki gʻusl qilsa-yu, namoz uchun tahoratni va janobatdan (poklanish uchun) gʻuslni niyat qilmasa, uning tahorati yoki gʻusli (durust) emas (degani).Рабиъа (ибн Абу Абдураҳмон) Пайғамбар ﷺ нинг «Аллоҳнинг номини эсламаган кишининг таҳорати (дуруст) эмас» деган ҳадисини шарҳлаб айтди: Бу (ҳадис)нинг маъноси шуки — киши таҳорат олса ёки ғусл қилса-ю, намоз учун таҳоратни ва жанобатдан (покланиш учун) ғуслни ният қилмаса, унинг таҳорати ёки ғусли (дуруст) эмас (дегани).

عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُعَلَّى قَالَ: صَلَّى لَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ فَجَهَرَ بِالتَّكْبِيرِ حِينَ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السُّجُودِ وَحِينَ سَجَدَ وَحِينَ رَفَعَ مِنَ الرَّكْعَتَيْنِ وَقَالَ: هَكَذَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

Said ibn al-Horis (Abu Saiddan) rivoyat qiladi: Abu Said bizga imomlik qildi va sajdadan turganda, sajda qilganda, (yana) turganda va ikkinchi rakatdan (turganda) takbir aytdi. Abu Said: «Men Paygʻambar ﷺ ni shunday qilayotgan holda koʻrdim», — dedi.Саид ибн ал-Ҳорис (Абу Саиддан) ривоят қилади: Абу Саид бизга имомлик қилди ва саждадан турганда, сажда қилганда, (яна) турганда ва иккинчи ракатдан (турганда) такбир айтди. Абу Саид: «Мен Пайғамбар ﷺ ни шундай қилаётган ҳолда кўрдим», — деди.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُ لَمَّا حَضَرَهُ الْمَوْتُ. دَعَا بِثِيَابٍ جُدُدٍ فَلَبِسَهَا ثُمَّ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم يَقُولُ: «الْمَيِّتُ يُبْعَثُ فِي ثِيَابِهِ الَّتِي يَمُوتُ فِيهَا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, unga oʻlim yaqinlashganda, yangi kiyimlar soʻrab oldirib, ularni kiydi. Soʻngra: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim, dedi: «Albatta, mayyit qaysi kiyimida vafot etgan boʻlsa, oʻsha kiyimida tiriltiriladi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, унга ўлим яқинлашганда, янги кийимлар сўраб олдириб, уларни кийди. Сўнгра: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим, деди: «Албатта, маййит қайси кийимида вафот этган бўлса, ўша кийимида тирилтирилади».