Abu Sufyon ibn Harb

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ بَزِيعٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ شَقِيقٍ، عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّ النَّجَاشِيَّ، زَوَّجَ أُمَّ حَبِيبَةَ بِنْتَ أَبِي سُفْيَانَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى صَدَاقٍ أَرْبَعَةِ آلاَفِ دِرْهَمٍ وَكَتَبَ بِذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبِلَ ‏.‏

Az-Zuhriy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Najjoshiy Umm Habiba binti Abu Sufyonni toʻrt ming dirham mahr evaziga Rasululloh ﷺga nikohlab berdi va buni Rasululloh ﷺga (xat) yozib yubordi, u zot esa (nikohni) qabul qildilar.Аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Нажжоший Умм Ҳабиба бинти Абу Суфённи тўрт минг дирҳам маҳр эвазига Расулуллоҳ ﷺга никоҳлаб берди ва буни Расулуллоҳ ﷺга (хат) ёзиб юборди, у зот эса (никоҳни) қабул қилдилар.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ - عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ بَعَثَ - يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم - بُسْبَسَةَ عَيْنًا يَنْظُرُ مَا صَنَعَتْ عِيرُ أَبِي سُفْيَانَ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Busaysani Abu Sufyonning karvoni nima qilayotganini kuzatish uchun aygʻoqchi (josus) qilib yubordilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Бусайсани Абу Суфённинг карвони нима қилаётганини кузатиш учун айғоқчи (жосус) қилиб юбордилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْفٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ، - وَهُوَ حَلِيفٌ لِبَنِي زُهْرَةَ - وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ أَبِي هُرَيْرَةَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ ‏.‏

az-Zuhriy (rahimahulloh) aytadi: Menga bu hadisni Banu Zuhraning ittifoqchisi va Abu Hurayraning sahobalaridan (shogirdlaridan) boʻlgan Amr ibn Abu Sufyon ibn Asid ibn Joriya as-Saqafiy xabar berdi. Soʻng u (yuqoridagi) hadisni zikr qildi.аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Менга бу ҳадисни Бану Зуҳранинг иттифоқчиси ва Абу Ҳурайранинг саҳобаларидан (шогирдларидан) бўлган Амр ибн Абу Суфён ибн Асид ибн Жория ас-Сақафий хабар берди. Сўнг у (юқоридаги) ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَدَبَ أَصْحَابَهُ فَانْطَلَقُوا إِلَى بَدْرٍ فَإِذَا هُمْ بِرَوَايَا قُرَيْشٍ فِيهَا عَبْدٌ أَسْوَدُ لِبَنِي الْحَجَّاجِ فَأَخَذَهُ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلُوا يَسْأَلُونَهُ أَيْنَ أَبُو سُفْيَانَ فَيَقُولُ وَاللَّهِ مَا لِي بِشَىْءٍ مِنْ أَمْرِهِ عِلْمٌ وَلَكِنْ هَذِهِ قُرَيْشٌ قَدْ جَاءَتْ فِيهِمْ أَبُو جَهْلٍ وَعُتْبَةُ وَشَيْبَةُ ابْنَا رَبِيعَةَ وَأُمَيَّةُ بْنُ خَلَفٍ ‏.‏ فَإِذَا قَالَ لَهُمْ ذَلِكَ ضَرَبُوهُ فَيَقُولُ دَعُونِي دَعُونِي أُخْبِرْكُمْ ‏.‏ فَإِذَا تَرَكُوهُ قَالَ وَاللَّهِ مَا لِي بِأَبِي سُفْيَانَ مِنْ عِلْمٍ وَلَكِنْ هَذِهِ قُرَيْشٌ قَدْ أَقْبَلَتْ فِيهِمْ أَبُو جَهْلٍ وَعُتْبَةُ وَشَيْبَةُ ابْنَا رَبِيعَةَ وَأُمَيَّةُ بْنُ خَلَفٍ قَدْ أَقْبَلُوا ‏.‏ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي وَهُوَ يَسْمَعُ ذَلِكَ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّكُمْ لَتَضْرِبُونَهُ إِذَا صَدَقَكُمْ وَتَدَعُونَهُ إِذَا كَذَبَكُمْ هَذِهِ قُرَيْشٌ قَدْ أَقْبَلَتْ لِتَمْنَعَ أَبَا سُفْيَانَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَذَا مَصْرَعُ فُلاَنٍ غَدًا ‏"‏ ‏.‏ وَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى الأَرْضِ ‏"‏ وَهَذَا مَصْرَعُ فُلاَنٍ غَدًا ‏"‏ ‏.‏ وَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى الأَرْضِ ‏"‏ وَهَذَا مَصْرَعُ فُلاَنٍ غَدًا ‏"‏ ‏.‏ وَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى الأَرْضِ فَقَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا جَاوَزَ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ مَوْضِعِ يَدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأُخِذَ بِأَرْجُلِهِمْ فَسُحِبُوا فَأُلْقُوا فِي قَلِيبِ بَدْرٍ ‏.‏

Muso ibn Ismoil bizga aytib berdi: Hammod bizga aytib berdi: Sobitdan, u Anasdan rivoyat qildi: Rasululloh ﷺ sahobalarini (jangga) chaqirdilar, ular Badr tomon yoʻlga chiqishdi. Birdan ular Qurayshning suv tashuvchi tuyalariga duch kelishdi, ular ichida Banul-Hajjojga tegishli qora bir qul bor edi. Rasululloh ﷺning sahobalari uni ushlab olishdi-da, undan: «Abu Sufyon qayerda?» deb soʻray boshlashdi. U: «Allohga qasamki, men uning ishidan hech narsa bilmayman, lekin mana bu Quraysh keldi, ular ichida Abu Jahl, Utba va Shayba — Robiʼaning ikki oʻgʻli — hamda Umayya ibn Xalaf bor», derdi. U ularga shu gapni aytganida uni urishardi, shunda u: «Qoʻyib yuboringlar, qoʻyib yuboringlar, men sizlarga aytib beraman», derdi. Ular uni qoʻyib yuborishganda esa, u: «Allohga qasamki, men Abu Sufyon haqida hech narsa bilmayman, lekin mana bu Quraysh keldi, ular ichida Abu Jahl, Utba va Shayba — Robiʼaning ikki oʻgʻli — hamda Umayya ibn Xalaf bor, (ular) kelishdi», derdi. Nabiy ﷺ esa namoz oʻqir va buni eshitib turardilar. Namozdan boʻshaganlarida: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, u sizlarga rost gapirsa urar ekansizlar, yolgʻon gapirsa qoʻyib yuborar ekansizlar. Mana bu Quraysh Abu Sufyonni himoya qilish uchun keldi», dedilar. Anas dedi: Rasululloh ﷺ: «Mana bu yer ertaga falonchi yiqiladigan joy», deb qoʻllarini yerga qoʻydilar; «Mana bu yer ertaga falonchi yiqiladigan joy», deb qoʻllarini yerga qoʻydilar; «Mana bu yer ertaga falonchi yiqiladigan joy», deb qoʻllarini yerga qoʻydilar va: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, ulardan biror kishi Rasululloh ﷺ qoʻllarini qoʻygan joydan (nariga) oʻtmadi (oʻsha yerda yiqildi)», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ ular (haqida) buyruq berdilar, oyoqlaridan tutib sudralib, Badr qudugʻiga tashlab yuborildi.Мусо ибн Исмоил бизга айтиб берди: Ҳаммод бизга айтиб берди: Собитдан, у Анасдан ривоят қилди: Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларини (жангга) чақирдилар, улар Бадр томон йўлга чиқишди. Бирдан улар Қурайшнинг сув ташувчи туяларига дуч келишди, улар ичида Банул-Ҳажжожга тегишли қора бир қул бор эди. Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари уни ушлаб олишди-да, ундан: «Абу Суфён қаерда?» деб сўрай бошлашди. У: «Аллоҳга қасамки, мен унинг ишидан ҳеч нарса билмайман, лекин мана бу Қурайш келди, улар ичида Абу Жаҳл, Утба ва Шайба — Робиъанинг икки ўғли — ҳамда Умайя ибн Халаф бор», дерди. У уларга шу гапни айтганида уни уришарди, шунда у: «Қўйиб юборинглар, қўйиб юборинглар, мен сизларга айтиб бераман», дерди. Улар уни қўйиб юборишганда эса, у: «Аллоҳга қасамки, мен Абу Суфён ҳақида ҳеч нарса билмайман, лекин мана бу Қурайш келди, улар ичида Абу Жаҳл, Утба ва Шайба — Робиъанинг икки ўғли — ҳамда Умайя ибн Халаф бор, (улар) келишди», дерди. Набий ﷺ эса намоз ўқир ва буни эшитиб турардилар. Намоздан бўшаганларида: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, у сизларга рост гапирса урар экансизлар, ёлғон гапирса қўйиб юборар экансизлар. Мана бу Қурайш Абу Суфённи ҳимоя қилиш учун келди», дедилар. Анас деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мана бу ер эртага фалончи йиқиладиган жой», деб қўлларини ерга қўйдилар; «Мана бу ер эртага фалончи йиқиладиган жой», деб қўлларини ерга қўйдилар; «Мана бу ер эртага фалончи йиқиладиган жой», деб қўлларини ерга қўйдилар ва: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, улардан бирор киши Расулуллоҳ ﷺ қўлларини қўйган жойдан (нарига) ўтмади (ўша ерда йиқилди)», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ улар (ҳақида) буйруқ бердилар, оёқларидан тутиб судралиб, Бадр қудуғига ташлаб юборилди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَسَدٍ، أَخْبَرَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم انْصَرَفَ مِنَ الرَّكْعَتَيْنِ مِنْ صَلاَةِ الْمَكْتُوبَةِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ أَقَصُرَتِ الصَّلاَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْ نَسِيتَ قَالَ ‏"‏ كُلَّ ذَلِكَ لَمْ أَفْعَلْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ النَّاسُ قَدْ فَعَلْتَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ أُخْرَيَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفَ وَلَمْ يَسْجُدْ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ دَاوُدُ بْنُ الْحُصَيْنِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ مَوْلَى ابْنِ أَبِي أَحْمَدَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذِهِ الْقِصَّةِ قَالَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ بَعْدَ التَّسْلِيمِ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ farz namozining ikki rakatidan (soʻng) burilib (salom berib) qoʻydilar. Shunda bir kishi u zotga: «Namoz qisqartirildimi, ey Allohning Rasuli, yoki unutdingizmi?» dedi. (U zot): «Bularning birortasini ham qilganim yoʻq», dedilar. Odamlar: «Siz buni qildingiz, ey Allohning Rasuli», deyishdi. Shunda u zot yana ikki rakat oʻqib, soʻng burildilar va sahvning ikki sajdasini qilmadilar. Abu Dovud aytdi: Buni Dovud ibn al-Husayn Abu Sufyon — Ibn Abu Ahmadning ozod qilingan qulidan, u Abu Hurayradan, u Paygʻambar ﷺdan shu qissa bilan rivoyat qildi. (Bu rivoyatda) u: «Soʻng salomdan keyin oʻtirgan holatda ikki sajda qildilar», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ фарз намозининг икки ракатидан (сўнг) бурилиб (салом бериб) қўйдилар. Шунда бир киши у зотга: «Намоз қисқартирилдими, эй Аллоҳнинг Расули, ёки унутдингизми?» деди. (У зот): «Буларнинг бирортасини ҳам қилганим йўқ», дедилар. Одамлар: «Сиз буни қилдингиз, эй Аллоҳнинг Расули», дейишди. Шунда у зот яна икки ракат ўқиб, сўнг бурилдилар ва саҳвнинг икки саждасини қилмадилар. Абу Довуд айтди: Буни Довуд ибн ал-Ҳусайн Абу Суфён — Ибн Абу Аҳмаднинг озод қилинган қулидан, у Абу Ҳурайрадан, у Пайғамбар ﷺдан шу қисса билан ривоят қилди. (Бу ривоятда) у: «Сўнг саломдан кейин ўтирган ҳолатда икки сажда қилдилар», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ هِنْدًا أُمَّ مُعَاوِيَةَ، جَاءَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ شَحِيحٌ وَإِنَّهُ لاَ يُعْطِينِي مَا يَكْفِينِي وَبَنِيَّ فَهَلْ عَلَىَّ جُنَاحٌ أَنْ آخُذَ مِنْ مَالِهِ شَيْئًا قَالَ ‏"‏ خُذِي مَا يَكْفِيكِ وَبَنِيكِ بِالْمَعْرُوفِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Muoviyaning onasi Hind Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Albatta, Abu Sufyon baxil kishidir. U menga va bolalarimga yetadigan miqdorni bermaydi. Uning molidan bir narsa olsam, menga gunoh boʻladimi?» — dedi. U zot: «Oʻzingga va bolalaringga yetadigan miqdorni maʼruf (odat) boʻyicha olgin», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Муовиянинг онаси Ҳинд Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Албатта, Абу Суфён бахил кишидир. У менга ва болаларимга етадиган миқдорни бермайди. Унинг молидан бир нарса олсам, менга гуноҳ бўладими?» — деди. У зот: «Ўзингга ва болаларингга етадиган миқдорни маъруф (одат) бўйича олгин», — дедилар.

حَدَّثَنَا خُشَيْشُ بْنُ أَصْرَمَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ جَاءَتْ هِنْدٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ مُمْسِكٌ فَهَلْ عَلَىَّ مِنْ حَرَجٍ أَنْ أُنْفِقَ عَلَى عِيَالِهِ مِنْ مَالِهِ بِغَيْرِ إِذْنِهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ حَرَجَ عَلَيْكِ أَنْ تُنْفِقِي عَلَيْهِمْ بِالْمَعْرُوفِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Hind Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, albatta, Abu Sufyon baxil kishidir. Uning ruxsatisiz molidan oilasiga sarflasam, menga gunoh boʻladimi?» — dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Ularga maʼruf (odat) boʻyicha sarflashing senga gunoh emas», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳинд Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, албатта, Абу Суфён бахил кишидир. Унинг рухсатисиз молидан оиласига сарфласам, менга гуноҳ бўладими?» — деди. Шунда Набий ﷺ: «Уларга маъруф (одат) бўйича сарфлашинг сенга гуноҳ эмас», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ أَبُو صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَكَذَلِكَ رِوَايَةُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ وَسَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ جَابِرٍ وَسُلَيْمَانَ الْيَشْكُرِيِّ عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ نَحْوَهُمْ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening ismim bilan ismlaninglar, lekin mening kunyam bilan kunyalanmanglar», dedilar. Abu Dovud aytadi: Buni Abu Solih ham Abu Hurayradan shunga oʻxshash rivoyat qilgan. Shuningdek, Abu Sufyonning Jobirdan, Solim ibn Abul-Jaʼdning Jobirdan, Sulaymon al-Yashkuriyning Jobirdan va Ibnul-Munkadirning Jobirdan rivoyatlari ham shunga oʻxshashdir, hamda Anas ibn Molikning (rivoyati ham).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг исмим билан исмланинглар, лекин менинг куням билан куняланманглар», дедилар. Абу Довуд айтади: Буни Абу Солиҳ ҳам Абу Ҳурайрадан шунга ўхшаш ривоят қилган. Шунингдек, Абу Суфённинг Жобирдан, Солим ибн Абул-Жаъднинг Жобирдан, Сулаймон ал-Яшкурийнинг Жобирдан ва Ибнул-Мункадирнинг Жобирдан ривоятлари ҳам шунга ўхшашдир, ҳамда Анас ибн Моликнинг (ривояти ҳам).