حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، أَخْبَرَنِي الْوَلِيدُ بْنُ أَبِي الْوَلِيدِ أَبُو عُثْمَانَ الْمَدَنِيُّ، أَنَّ عُقْبَةَ بْنَ مُسْلِمٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ شُفَيًّا الأَصْبَحِيَّ حَدَّثَهُ أَنَّهُ، دَخَلَ الْمَدِينَةَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ قَدِ اجْتَمَعَ عَلَيْهِ النَّاسُ فَقَالَ مَنْ هَذَا فَقَالُوا أَبُو هُرَيْرَةَ . فَدَنَوْتُ مِنْهُ حَتَّى قَعَدْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُوَ يُحَدِّثُ النَّاسَ فَلَمَّا سَكَتَ وَخَلاَ قُلْتُ لَهُ أَنْشُدُكَ بِحَقٍّ وَبِحَقٍّ لَمَا حَدَّثْتَنِي حَدِيثًا سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَقَلْتَهُ وَعَلِمْتَهُ . فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَفْعَلُ لأُحَدِّثَنَّكَ حَدِيثًا حَدَّثَنِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَقَلْتُهُ وَعَلِمْتُهُ . ثُمَّ نَشَغَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَشْغَةً فَمَكَثَ قَلِيلاً ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لأُحَدِّثَنَّكَ حَدِيثًا حَدَّثَنِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْبَيْتِ مَا مَعَنَا أَحَدٌ غَيْرِي وَغَيْرُهُ . ثُمَّ نَشَغَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَشْغَةً أُخْرَى ثُمَّ أَفَاقَ فَمَسَحَ وَجْهَهُ فَقَالَ لأُحَدِّثَنَّكَ حَدِيثًا حَدَّثَنِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا وَهُوَ فِي هَذَا الْبَيْتِ مَا مَعَنَا أَحَدٌ غَيْرِي وَغَيْرُهُ . ثُمَّ نَشَغَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَشْغَةً أُخْرَى ثُمَّ أَفَاقَ وَمَسَحَ وَجْهَهُ فَقَالَ أَفْعَلُ لأُحَدِّثَنَّكَ حَدِيثًا حَدَّثَنِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَعَهُ فِي هَذَا الْبَيْتِ مَا مَعَهُ أَحَدٌ غَيْرِي وَغَيْرُهُ . ثُمَّ نَشَغَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَشْغَةً شَدِيدَةً ثُمَّ مَالَ خَارًّا عَلَى وَجْهِهِ فَأَسْنَدْتُهُ عَلَىَّ طَوِيلاً ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ حَدَّثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَنْزِلُ إِلَى الْعِبَادِ لِيَقْضِيَ بَيْنَهُمْ وَكُلُّ أُمَّةٍ جَاثِيَةٌ فَأَوَّلُ مَنْ يَدْعُو بِهِ رَجُلٌ جَمَعَ الْقُرْآنَ وَرَجُلٌ قُتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَرَجُلٌ كَثِيرُ الْمَالِ فَيَقُولُ اللَّهُ لِلْقَارِئِ أَلَمْ أُعَلِّمْكَ مَا أَنْزَلْتُ عَلَى رَسُولِي قَالَ بَلَى يَا رَبِّ . قَالَ فَمَاذَا عَمِلْتَ فِيمَا عُلِّمْتَ قَالَ كُنْتُ أَقُومُ بِهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ . فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ كَذَبْتَ وَتَقُولُ لَهُ الْمَلاَئِكَةُ كَذَبْتَ وَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ بَلْ أَرَدْتَ أَنْ يُقَالَ إِنَّ فُلاَنًا قَارِئٌ فَقَدْ قِيلَ ذَاكَ . وَيُؤْتَى بِصَاحِبِ الْمَالِ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَمْ أُوَسِّعْ عَلَيْكَ حَتَّى لَمْ أَدَعْكَ تَحْتَاجُ إِلَى أَحَدٍ قَالَ بَلَى يَا رَبِّ . قَالَ فَمَاذَا عَمِلْتَ فِيمَا آتَيْتُكَ قَالَ كُنْتُ أَصِلُ الرَّحِمَ وَأَتَصَدَّقُ . فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ كَذَبْتَ وَتَقُولُ لَهُ الْمَلاَئِكَةُ كَذَبْتَ وَيَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى بَلْ أَرَدْتَ أَنْ يُقَالَ فُلاَنٌ جَوَادٌ فَقَدْ قِيلَ ذَاكَ . وَيُؤْتَى بِالَّذِي قُتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ فِي مَاذَا قُتِلْتَ فَيَقُولُ أُمِرْتُ بِالْجِهَادِ فِي سَبِيلِكَ فَقَاتَلْتُ حَتَّى قُتِلْتُ . فَيَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى لَهُ كَذَبْتَ وَتَقُولُ لَهُ الْمَلاَئِكَةُ كَذَبْتَ وَيَقُولُ اللَّهُ بَلْ أَرَدْتَ أَنْ يُقَالَ فُلاَنٌ جَرِيءٌ فَقَدْ قِيلَ ذَاكَ " . ثُمَّ ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى رُكْبَتِي فَقَالَ " يَا أَبَا هُرَيْرَةَ أُولَئِكَ الثَّلاَثَةُ أَوَّلُ خَلْقِ اللَّهِ تُسَعَّرُ بِهِمُ النَّارُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . وَقَالَ الْوَلِيدُ أَبُو عُثْمَانَ فَأَخْبَرَنِي عُقْبَةُ بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّ شُفَيًّا هُوَ الَّذِي دَخَلَ عَلَى مُعَاوِيَةَ فَأَخْبَرَهُ بِهَذَا . قَالَ أَبُو عُثْمَانَ وَحَدَّثَنِي الْعَلاَءُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ أَنَّهُ كَانَ سَيَّافًا لِمُعَاوِيَةَ فَدَخَلَ عَلَيْهِ رَجُلٌ فَأَخْبَرَهُ بِهَذَا عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ قَدْ فُعِلَ بِهَؤُلاَءِ هَذَا فَكَيْفَ بِمَنْ بَقِيَ مِنَ النَّاسِ ثُمَّ بَكَى مُعَاوِيَةُ بُكَاءً شَدِيدًا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ هَالِكٌ وَقُلْنَا قَدْ جَاءَنَا هَذَا الرَّجُلُ بِشَرٍّ ثُمَّ أَفَاقَ مُعَاوِيَةُ وَمَسَحَ عَنْ وَجْهِهِ وَقَالَ صَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُْ : (مَنْ كَانَ يُرِيدُ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا نُوَفِّ إِلَيْهِمْ أَعْمَالَهُمْ فِيهَا وَهُمْ فِيهَا لاَ يُبْخَسُونَ * أُولَئِكَ الَّذِينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي الآخِرَةِ إِلاَّ النَّارُ وَحَبِطَ مَا صَنَعُوا فِيهَا وَبَاطِلٌ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Shufayy al-Asbahiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Madinaga kirib, atrofiga odamlar yigʻilgan bir kishini koʻrdi va: «Bu kim?» dedi. Ular: «Abu Hurayra», dedilar. (Shufayy aytdi:) «Men unga yaqinlashib, odamlarga hadis aytayotgan ekan, oldida oʻtirdim. U sukut qilib, yolgʻiz qolganida, men unga: ‹Sendan haq bilan, haq bilan iltimos qilaman — menga Rasululloh ﷺdan eshitgan, anglagan va bilgan bir hadisni aytib bersang›, dedim. Abu Hurayra: ‹Shunday qilaman, senga Rasululloh ﷺ menga aytgan, men anglagan va bilgan bir hadisni albatta aytib beraman›, dedi. Soʻng Abu Hurayra bir nafasi boʻgʻilib yigʻladi, ozgina turib, soʻng oʻziga keldi va: ‹Senga Rasululloh ﷺ menga shu uyda — men va undan boshqa hech kim yoʻq edi — aytgan bir hadisni albatta aytib beraman›, dedi. Soʻng Abu Hurayra yana boʻgʻilib yigʻladi, soʻng oʻziga kelib, yuzini artdi va: ‹Senga Rasululloh ﷺ menga aytgan bir hadisni aytib beraman, men va u shu uyda edik, biz bilan boshqa hech kim yoʻq edi›, dedi. Soʻng Abu Hurayra qattiq boʻgʻilib yigʻladi, soʻng yuztuban yiqildi, men uni uzoq vaqt oʻzimga suyab turdim, soʻng u oʻziga kelib dedi: ‹Menga Rasululloh ﷺ shuni aytdilar: Olloh tabaraka va taolo qiyomat kuni boʻlganda, bandalar orasida hukm qilish uchun (rahmati bilan) tushadi, har bir ummat tiz choʻkkan holda turadi. U chaqiradigan birinchi (kishilar) — Qurʼonni jamlagan kishi, Olloh yoʻlida oʻldirilgan kishi va mol-davlati koʻp kishidir. Olloh qorigʻa: Men Rasulimga nozil qilgan narsani senga oʻrgatmadimmi? deydi. U: Ha, ey Robbim, deydi. (Olloh): Bilgan narsangda nima amal qilding? deydi. U: Men uni kechalari va kunduzlari (oʻqib) qoim turardim, deydi. Shunda Olloh unga: Yolgʻon aytding, deydi, farishtalar ham unga: Yolgʻon aytding, deyishadi va Olloh unga: Balki sen, falonchi qoridir, deyilishini istading, bas, bu aytildi (yaʼni mukofoting shu), deydi. Soʻng mol egasi keltiriladi, Olloh unga: Men senga (rizqni) keng qilib, biror kishiga muhtoj qilib qoʻymaganim yoʻqmidi? deydi. U: Ha, ey Robbim, deydi. (Olloh): Senga bergan narsamda nima amal qilding? deydi. U: Men silai rahm qilardim va sadaqa berardim, deydi. Shunda Olloh unga: Yolgʻon aytding, deydi, farishtalar ham unga: Yolgʻon aytding, deyishadi va Olloh taolo: Balki sen, falonchi saxiydir, deyilishini istading, bas, bu aytildi, deydi. Soʻng Olloh yoʻlida oʻldirilgan kishi keltiriladi, Olloh unga: Nima yoʻlida oʻldirilding? deydi. U: Sening yoʻlingda jihod qilishga buyurildim, bas, oʻldirilgunimcha jang qildim, deydi. Shunda Olloh taolo unga: Yolgʻon aytding, deydi, farishtalar ham unga: Yolgʻon aytding, deyishadi va Olloh: Balki sen, falonchi botir (jasur) ekan, deyilishini istading, bas, bu aytildi, deydi›. Soʻng Rasululloh ﷺ tizzamga urib: ‹Ey Abu Hurayra, ana shu uch (toifa) qiyomat kuni Olloh xalqidan doʻzax avval ularning vositasida alangalantiriladigan birinchi (kishi)lardir›, dedilar». Valid Abu Usmon aytdi: Menga Uqba ibn Muslim xabar berdiki, Muoviyaning huzuriga kirib, unga buni xabar bergan kishi aynan oʻsha Shufayydir. Abu Usmon aytdi: Menga Aloʼ ibn Abu Hakim hadis aytib berdiki, u Muoviyaning jallodi (qilichdori) boʻlgan, uning huzuriga bir kishi kirib, unga buni Abu Hurayradan xabar berdi. Shunda Muoviya: «Bularga shu qilingan boʻlsa, qolgan odamlarning holi nima boʻladi?» dedi, soʻng Muoviya shunday qattiq yigʻladiki, biz uni halok boʻladi deb oʻyladik va: «Bu kishi bizga yomonlik keltirdi», dedik. Soʻng Muoviya oʻziga kelib, yuzini artdi va: «Olloh va Rasuli rost aytdilar», deb (ushbu oyatni oʻqidi): {Kimki hayoti dunyo va uning ziynatini istasa, ularning (qilgan) amallari (ajrini) shu (dunyo)da toʻla beramiz va ular bunda kamsitilmaydilar. Ana oʻshalar uchun oxiratda doʻzaxdan boshqa narsa yoʻq, ular (dunyoda) qilgan narsalari behuda ketadi va amal qilgan narsalari botildir} (Hud 15-16). Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Шуфайй ал-Асбаҳий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Мадинага кириб, атрофига одамлар йиғилган бир кишини кўрди ва: «Бу ким?» деди. Улар: «Абу Ҳурайра», дедилар. (Шуфайй айтди:) «Мен унга яқинлашиб, одамларга ҳадис айтаётган экан, олдида ўтирдим. У сукут қилиб, ёлғиз қолганида, мен унга: ‹Сендан ҳақ билан, ҳақ билан илтимос қиламан — менга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган, англаган ва билган бир ҳадисни айтиб берсанг›, дедим. Абу Ҳурайра: ‹Шундай қиламан, сенга Расулуллоҳ ﷺ менга айтган, мен англаган ва билган бир ҳадисни албатта айтиб бераман›, деди. Сўнг Абу Ҳурайра бир нафаси бўғилиб йиғлади, озгина туриб, сўнг ўзига келди ва: ‹Сенга Расулуллоҳ ﷺ менга шу уйда — мен ва ундан бошқа ҳеч ким йўқ эди — айтган бир ҳадисни албатта айтиб бераман›, деди. Сўнг Абу Ҳурайра яна бўғилиб йиғлади, сўнг ўзига келиб, юзини артди ва: ‹Сенга Расулуллоҳ ﷺ менга айтган бир ҳадисни айтиб бераман, мен ва у шу уйда эдик, биз билан бошқа ҳеч ким йўқ эди›, деди. Сўнг Абу Ҳурайра қаттиқ бўғилиб йиғлади, сўнг юзтубан йиқилди, мен уни узоқ вақт ўзимга суяб турдим, сўнг у ўзига келиб деди: ‹Менга Расулуллоҳ ﷺ шуни айтдилар: Оллоҳ табарака ва таоло қиёмат куни бўлганда, бандалар орасида ҳукм қилиш учун (раҳмати билан) тушади, ҳар бир уммат тиз чўккан ҳолда туради. У чақирадиган биринчи (кишилар) — Қуръонни жамлаган киши, Оллоҳ йўлида ўлдирилган киши ва мол-давлати кўп кишидир. Оллоҳ қориға: Мен Расулимга нозил қилган нарсани сенга ўргатмадимми? дейди. У: Ҳа, эй Роббим, дейди. (Оллоҳ): Билган нарсангда нима амал қилдинг? дейди. У: Мен уни кечалари ва кундузлари (ўқиб) қоим турардим, дейди. Шунда Оллоҳ унга: Ёлғон айтдинг, дейди, фаришталар ҳам унга: Ёлғон айтдинг, дейишади ва Оллоҳ унга: Балки сен, фалончи қоридир, дейилишини истадинг, бас, бу айтилди (яъни мукофотинг шу), дейди. Сўнг мол эгаси келтирилади, Оллоҳ унга: Мен сенга (ризқни) кенг қилиб, бирор кишига муҳтож қилиб қўймаганим йўқмиди? дейди. У: Ҳа, эй Роббим, дейди. (Оллоҳ): Сенга берган нарсамда нима амал қилдинг? дейди. У: Мен силаи раҳм қилардим ва садақа берардим, дейди. Шунда Оллоҳ унга: Ёлғон айтдинг, дейди, фаришталар ҳам унга: Ёлғон айтдинг, дейишади ва Оллоҳ таоло: Балки сен, фалончи сахийдир, дейилишини истадинг, бас, бу айтилди, дейди. Сўнг Оллоҳ йўлида ўлдирилган киши келтирилади, Оллоҳ унга: Нима йўлида ўлдирилдинг? дейди. У: Сенинг йўлингда жиҳод қилишга буюрилдим, бас, ўлдирилгунимча жанг қилдим, дейди. Шунда Оллоҳ таоло унга: Ёлғон айтдинг, дейди, фаришталар ҳам унга: Ёлғон айтдинг, дейишади ва Оллоҳ: Балки сен, фалончи ботир (жасур) экан, дейилишини истадинг, бас, бу айтилди, дейди›. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ тиззамга уриб: ‹Эй Абу Ҳурайра, ана шу уч (тоифа) қиёмат куни Оллоҳ халқидан дўзах аввал уларнинг воситасида алангалантириладиган биринчи (киши)лардир›, дедилар». Валид Абу Усмон айтди: Менга Уқба ибн Муслим хабар бердики, Муовиянинг ҳузурига кириб, унга буни хабар берган киши айнан ўша Шуфаййдир. Абу Усмон айтди: Менга Алў ибн Абу Ҳаким ҳадис айтиб бердики, у Муовиянинг жаллоди (қиличдори) бўлган, унинг ҳузурига бир киши кириб, унга буни Абу Ҳурайрадан хабар берди. Шунда Муовия: «Буларга шу қилинган бўлса, қолган одамларнинг ҳоли нима бўлади?» деди, сўнг Муовия шундай қаттиқ йиғладики, биз уни ҳалок бўлади деб ўйладик ва: «Бу киши бизга ёмонлик келтирди», дедик. Сўнг Муовия ўзига келиб, юзини артди ва: «Оллоҳ ва Расули рост айтдилар», деб (ушбу оятни ўқиди): {Кимки ҳаёти дунё ва унинг зийнатини истаса, уларнинг (қилган) амаллари (ажрини) шу (дунё)да тўла берамиз ва улар бунда камситилмайдилар. Ана ўшалар учун охиратда дўзахдан бошқа нарса йўқ, улар (дунёда) қилган нарсалари беҳуда кетади ва амал қилган нарсалари ботилдир} (Ҳуд 15-16). Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.