وَقَالَ إِبْرَاهِيمُ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ ـ وَاسْمُهُ الْجَعْدُ ـ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مَرَّ بِنَا فِي مَسْجِدِ بَنِي رِفَاعَةَ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا مَرَّ بِجَنَبَاتِ أُمِّ سُلَيْمٍ دَخَلَ عَلَيْهَا فَسَلَّمَ عَلَيْهَا، ثُمَّ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَرُوسًا بِزَيْنَبَ فَقَالَتْ لِي أُمُّ سُلَيْمٍ لَوْ أَهْدَيْنَا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَدِيَّةً فَقُلْتُ لَهَا افْعَلِي. فَعَمَدَتْ إِلَى تَمْرٍ وَسَمْنٍ وَأَقِطٍ، فَاتَّخَذَتْ حَيْسَةً فِي بُرْمَةٍ، فَأَرْسَلَتْ بِهَا مَعِي إِلَيْهِ، فَانْطَلَقْتُ بِهَا إِلَيْهِ فَقَالَ لِي " ضَعْهَا ". ثُمَّ أَمَرَنِي فَقَالَ " ادْعُ لِي رِجَالاً ـ سَمَّاهُمْ ـ وَادْعُ لِي مَنْ لَقِيتَ ". قَالَ فَفَعَلْتُ الَّذِي أَمَرَنِي فَرَجَعْتُ فَإِذَا الْبَيْتُ غَاصٌّ بِأَهْلِهِ، فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى تِلْكَ الْحَيْسَةِ، وَتَكَلَّمَ بِهَا مَا شَاءَ اللَّهُ، ثُمَّ جَعَلَ يَدْعُو عَشَرَةً عَشَرَةً، يَأْكُلُونَ مِنْهُ، وَيَقُولُ لَهُمُ " اذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ، وَلْيَأْكُلْ كُلُّ رَجُلٍ مِمَّا يَلِيهِ ". قَالَ حَتَّى تَصَدَّعُوا كُلُّهُمْ عَنْهَا، فَخَرَجَ مِنْهُمْ مَنْ خَرَجَ، وَبَقِيَ نَفَرٌ يَتَحَدَّثُونَ قَالَ وَجَعَلْتُ أَغْتَمُّ، ثُمَّ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ الْحُجُرَاتِ، وَخَرَجْتُ فِي إِثْرِهِ فَقُلْتُ إِنَّهُمْ قَدْ ذَهَبُوا. فَرَجَعَ فَدَخَلَ الْبَيْتَ، وَأَرْخَى السِّتْرَ، وَإِنِّي لَفِي الْحُجْرَةِ، وَهْوَ يَقُولُ {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلاَّ أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلاَ مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنْكُمْ وَاللَّهُ لاَ يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ}. قَالَ أَبُو عُثْمَانَ قَالَ أَنَسٌ إِنَّهُ خَدَمَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشْرَ سِنِينَ.
(Abu Usmon — ismi al-Jaʼd — Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi:) Paygʻambar ﷺ — Ummu Sulaymning yon (tomon)laridan oʻ tganlarida — uning oldigʻa kirib, unga salom berar edilar. Soʻng (Anas) aytdi: Paygʻambar ﷺ Zaynab(ga uylanib) kuyov boʻ lganlarida, Ummu Sulaym menga: «Rasululloh ﷺga bir hadya yuborsak (qanday boʻ lar)?» dedi. Men unga: «Qil», dedim. U xurmo, sariyogʻ va qurutga qasd qildi (oldi) va bir qozonda hays (taom) tayyorladi, soʻng uni men bilan u zotga yubordi. Men uni u zotga olib bordim. U zot menga: «Buni qoʻ y», dedilar. Soʻng menga buyurib: «Menga falon-falon kishilarni chaqir» dedilar — ularni nomma-nom aytdilar — «va kimni uchratsang (ham) chaqir», dedilar. Men u zot menga buyurgan (ish)ni qildim, soʻng qaytdim — birdan uy oʻ z ahli (mehmonlar) bilan toʻ lib ketgan edi. Men Paygʻambar ﷺni — qoʻ llarini oʻ sha haysga qoʻ yib, Alloh xohlagancha unga (duo) gapirayotganlarini — koʻ rdim. Soʻng u zot — oʻ ndan-oʻ nta (kishini) chaqirib — ularga undan yedirar va ularga: «Allohning ismini zikr qilinglar; va har bir kishi oʻ z oldidan yesin», der edilar. (Anas:) To ularning hammasi undan (yeb) tarqalguncha (shunday boʻ ldi). Soʻng ulardan chiqadigani chiqdi, (lekin) bir necha kishi qolib, (uyda) gaplashib oʻ tiraverdi. Men (bundan) gʻ amgin (xijolat) boʻ la boshladim. Soʻng Paygʻambar ﷺ hujralar tomonga chiqdilar; men (ham) u zotning ortidan chiqdim va: «Albatta ular ketdi» dedim. U zot qaytib, uyga kirdilar va pardani tushirdilar — men (hali) hujrada edim — u zot esa ‹Ey iymon keltirganlar, Paygʻambarning uylariga — taomga izn berilgandan boshqa — kirmanglar; (taom pishishini) kutmay (kirmanglar); lekin chaqirilganingizda kiringlar; taomni yeb boʻ lgach, tarqalib ketinglar — (oʻ tirib) gapga berilmay. Albatta bu — Paygʻambarni ranjitar edi; u sizlardan uyalar edi; Alloh esa haq(ni aytish)dan uyalmaydi...› (Ahzob surasi, 53) (oyatini) oʻqir edilar. Abu Usmon: «Anas: ‹Albatta u (Anas) Rasululloh ﷺga oʻ n yil xizmat qildi› dedi», dedi.(Абу Усмон — исми ал-Жаъд — Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди:) Пайғамбар ﷺ — Умму Сулаймнинг ён (томон)ларидан ў тганларида — унинг олдиға кириб, унга салом берар эдилар. Сўнг (Анас) айтди: Пайғамбар ﷺ Зайнаб(га уйланиб) куёв бў лганларида, Умму Сулайм менга: «Расулуллоҳ ﷺга бир ҳадя юборсак (қандай бў лар)?» деди. Мен унга: «Қил», дедим. У хурмо, сариёғ ва қурутга қасд қилди (олди) ва бир қозонда ҳайс (таом) тайёрлади, сўнг уни мен билан у зотга юборди. Мен уни у зотга олиб бордим. У зот менга: «Буни қў й», дедилар. Сўнг менга буюриб: «Менга фалон-фалон кишиларни чақир» дедилар — уларни номма-ном айтдилар — «ва кимни учрацанг (ҳам) чақир», дедилар. Мен у зот менга буюрган (иш)ни қилдим, сўнг қайтдим — бирдан уй ў з аҳли (меҳмонлар) билан тў либ кетган эди. Мен Пайғамбар ﷺни — қў лларини ў ша ҳайсга қў йиб, Аллоҳ хоҳлаганча унга (дуо) гапираётганларини — кў рдим. Сўнг у зот — ў ндан-ў нта (кишини) чақириб — уларга ундан едирар ва уларга: «Аллоҳнинг исмини зикр қилинглар; ва ҳар бир киши ў з олдидан есин», дер эдилар. (Анас:) То уларнинг ҳаммаси ундан (еб) тарқалгунча (шундай бў лди). Сўнг улардан чиқадигани чиқди, (лекин) бир неча киши қолиб, (уйда) гаплашиб ў тираверди. Мен (бундан) ғ амгин (хижолат) бў ла бошладим. Сўнг Пайғамбар ﷺ ҳужралар томонга чиқдилар; мен (ҳам) у зотнинг ортидан чиқдим ва: «Албатта улар кетди» дедим. У зот қайтиб, уйга кирдилар ва пардани туширдилар — мен (ҳали) ҳужрада эдим — у зот эса ‹Эй иймон келтирганлар, Пайғамбарнинг уйларига — таомга изн берилгандан бошқа — кирманглар; (таом пишишини) кутмай (кирманглар); лекин чақирилганингизда киринглар; таомни еб бў лгач, тарқалиб кетинглар — (ў тириб) гапга берилмай. Албатта бу — Пайғамбарни ранжитар эди; у сизлардан уялар эди; Аллоҳ эса ҳақ(ни айтиш)дан уялмайди...› (Аҳзоб сураси, 53) (оятини) ўқир эдилар. Абу Усмон: «Анас: ‹Албатта у (Анас) Расулуллоҳ ﷺга ў н йил хизмат қилди› деди», деди.
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، أَخْبَرَنِي الْوَلِيدُ بْنُ أَبِي الْوَلِيدِ أَبُو عُثْمَانَ الْمَدَنِيُّ، أَنَّ عُقْبَةَ بْنَ مُسْلِمٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ شُفَيًّا الأَصْبَحِيَّ حَدَّثَهُ أَنَّهُ، دَخَلَ الْمَدِينَةَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ قَدِ اجْتَمَعَ عَلَيْهِ النَّاسُ فَقَالَ مَنْ هَذَا فَقَالُوا أَبُو هُرَيْرَةَ . فَدَنَوْتُ مِنْهُ حَتَّى قَعَدْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُوَ يُحَدِّثُ النَّاسَ فَلَمَّا سَكَتَ وَخَلاَ قُلْتُ لَهُ أَنْشُدُكَ بِحَقٍّ وَبِحَقٍّ لَمَا حَدَّثْتَنِي حَدِيثًا سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَقَلْتَهُ وَعَلِمْتَهُ . فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَفْعَلُ لأُحَدِّثَنَّكَ حَدِيثًا حَدَّثَنِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَقَلْتُهُ وَعَلِمْتُهُ . ثُمَّ نَشَغَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَشْغَةً فَمَكَثَ قَلِيلاً ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لأُحَدِّثَنَّكَ حَدِيثًا حَدَّثَنِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْبَيْتِ مَا مَعَنَا أَحَدٌ غَيْرِي وَغَيْرُهُ . ثُمَّ نَشَغَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَشْغَةً أُخْرَى ثُمَّ أَفَاقَ فَمَسَحَ وَجْهَهُ فَقَالَ لأُحَدِّثَنَّكَ حَدِيثًا حَدَّثَنِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا وَهُوَ فِي هَذَا الْبَيْتِ مَا مَعَنَا أَحَدٌ غَيْرِي وَغَيْرُهُ . ثُمَّ نَشَغَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَشْغَةً أُخْرَى ثُمَّ أَفَاقَ وَمَسَحَ وَجْهَهُ فَقَالَ أَفْعَلُ لأُحَدِّثَنَّكَ حَدِيثًا حَدَّثَنِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَعَهُ فِي هَذَا الْبَيْتِ مَا مَعَهُ أَحَدٌ غَيْرِي وَغَيْرُهُ . ثُمَّ نَشَغَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَشْغَةً شَدِيدَةً ثُمَّ مَالَ خَارًّا عَلَى وَجْهِهِ فَأَسْنَدْتُهُ عَلَىَّ طَوِيلاً ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ حَدَّثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَنْزِلُ إِلَى الْعِبَادِ لِيَقْضِيَ بَيْنَهُمْ وَكُلُّ أُمَّةٍ جَاثِيَةٌ فَأَوَّلُ مَنْ يَدْعُو بِهِ رَجُلٌ جَمَعَ الْقُرْآنَ وَرَجُلٌ قُتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَرَجُلٌ كَثِيرُ الْمَالِ فَيَقُولُ اللَّهُ لِلْقَارِئِ أَلَمْ أُعَلِّمْكَ مَا أَنْزَلْتُ عَلَى رَسُولِي قَالَ بَلَى يَا رَبِّ . قَالَ فَمَاذَا عَمِلْتَ فِيمَا عُلِّمْتَ قَالَ كُنْتُ أَقُومُ بِهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ . فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ كَذَبْتَ وَتَقُولُ لَهُ الْمَلاَئِكَةُ كَذَبْتَ وَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ بَلْ أَرَدْتَ أَنْ يُقَالَ إِنَّ فُلاَنًا قَارِئٌ فَقَدْ قِيلَ ذَاكَ . وَيُؤْتَى بِصَاحِبِ الْمَالِ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَمْ أُوَسِّعْ عَلَيْكَ حَتَّى لَمْ أَدَعْكَ تَحْتَاجُ إِلَى أَحَدٍ قَالَ بَلَى يَا رَبِّ . قَالَ فَمَاذَا عَمِلْتَ فِيمَا آتَيْتُكَ قَالَ كُنْتُ أَصِلُ الرَّحِمَ وَأَتَصَدَّقُ . فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ كَذَبْتَ وَتَقُولُ لَهُ الْمَلاَئِكَةُ كَذَبْتَ وَيَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى بَلْ أَرَدْتَ أَنْ يُقَالَ فُلاَنٌ جَوَادٌ فَقَدْ قِيلَ ذَاكَ . وَيُؤْتَى بِالَّذِي قُتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ فِي مَاذَا قُتِلْتَ فَيَقُولُ أُمِرْتُ بِالْجِهَادِ فِي سَبِيلِكَ فَقَاتَلْتُ حَتَّى قُتِلْتُ . فَيَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى لَهُ كَذَبْتَ وَتَقُولُ لَهُ الْمَلاَئِكَةُ كَذَبْتَ وَيَقُولُ اللَّهُ بَلْ أَرَدْتَ أَنْ يُقَالَ فُلاَنٌ جَرِيءٌ فَقَدْ قِيلَ ذَاكَ " . ثُمَّ ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى رُكْبَتِي فَقَالَ " يَا أَبَا هُرَيْرَةَ أُولَئِكَ الثَّلاَثَةُ أَوَّلُ خَلْقِ اللَّهِ تُسَعَّرُ بِهِمُ النَّارُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . وَقَالَ الْوَلِيدُ أَبُو عُثْمَانَ فَأَخْبَرَنِي عُقْبَةُ بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّ شُفَيًّا هُوَ الَّذِي دَخَلَ عَلَى مُعَاوِيَةَ فَأَخْبَرَهُ بِهَذَا . قَالَ أَبُو عُثْمَانَ وَحَدَّثَنِي الْعَلاَءُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ أَنَّهُ كَانَ سَيَّافًا لِمُعَاوِيَةَ فَدَخَلَ عَلَيْهِ رَجُلٌ فَأَخْبَرَهُ بِهَذَا عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ قَدْ فُعِلَ بِهَؤُلاَءِ هَذَا فَكَيْفَ بِمَنْ بَقِيَ مِنَ النَّاسِ ثُمَّ بَكَى مُعَاوِيَةُ بُكَاءً شَدِيدًا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ هَالِكٌ وَقُلْنَا قَدْ جَاءَنَا هَذَا الرَّجُلُ بِشَرٍّ ثُمَّ أَفَاقَ مُعَاوِيَةُ وَمَسَحَ عَنْ وَجْهِهِ وَقَالَ صَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُْ : (مَنْ كَانَ يُرِيدُ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا نُوَفِّ إِلَيْهِمْ أَعْمَالَهُمْ فِيهَا وَهُمْ فِيهَا لاَ يُبْخَسُونَ * أُولَئِكَ الَّذِينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي الآخِرَةِ إِلاَّ النَّارُ وَحَبِطَ مَا صَنَعُوا فِيهَا وَبَاطِلٌ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Shufayy al-Asbahiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Madinaga kirib, atrofiga odamlar yigʻilgan bir kishini koʻrdi va: «Bu kim?» dedi. Ular: «Abu Hurayra», dedilar. (Shufayy aytdi:) «Men unga yaqinlashib, odamlarga hadis aytayotgan ekan, oldida oʻtirdim. U sukut qilib, yolgʻiz qolganida, men unga: ‹Sendan haq bilan, haq bilan iltimos qilaman — menga Rasululloh ﷺdan eshitgan, anglagan va bilgan bir hadisni aytib bersang›, dedim. Abu Hurayra: ‹Shunday qilaman, senga Rasululloh ﷺ menga aytgan, men anglagan va bilgan bir hadisni albatta aytib beraman›, dedi. Soʻng Abu Hurayra bir nafasi boʻgʻilib yigʻladi, ozgina turib, soʻng oʻziga keldi va: ‹Senga Rasululloh ﷺ menga shu uyda — men va undan boshqa hech kim yoʻq edi — aytgan bir hadisni albatta aytib beraman›, dedi. Soʻng Abu Hurayra yana boʻgʻilib yigʻladi, soʻng oʻziga kelib, yuzini artdi va: ‹Senga Rasululloh ﷺ menga aytgan bir hadisni aytib beraman, men va u shu uyda edik, biz bilan boshqa hech kim yoʻq edi›, dedi. Soʻng Abu Hurayra qattiq boʻgʻilib yigʻladi, soʻng yuztuban yiqildi, men uni uzoq vaqt oʻzimga suyab turdim, soʻng u oʻziga kelib dedi: ‹Menga Rasululloh ﷺ shuni aytdilar: Olloh tabaraka va taolo qiyomat kuni boʻlganda, bandalar orasida hukm qilish uchun (rahmati bilan) tushadi, har bir ummat tiz choʻkkan holda turadi. U chaqiradigan birinchi (kishilar) — Qurʼonni jamlagan kishi, Olloh yoʻlida oʻldirilgan kishi va mol-davlati koʻp kishidir. Olloh qorigʻa: Men Rasulimga nozil qilgan narsani senga oʻrgatmadimmi? deydi. U: Ha, ey Robbim, deydi. (Olloh): Bilgan narsangda nima amal qilding? deydi. U: Men uni kechalari va kunduzlari (oʻqib) qoim turardim, deydi. Shunda Olloh unga: Yolgʻon aytding, deydi, farishtalar ham unga: Yolgʻon aytding, deyishadi va Olloh unga: Balki sen, falonchi qoridir, deyilishini istading, bas, bu aytildi (yaʼni mukofoting shu), deydi. Soʻng mol egasi keltiriladi, Olloh unga: Men senga (rizqni) keng qilib, biror kishiga muhtoj qilib qoʻymaganim yoʻqmidi? deydi. U: Ha, ey Robbim, deydi. (Olloh): Senga bergan narsamda nima amal qilding? deydi. U: Men silai rahm qilardim va sadaqa berardim, deydi. Shunda Olloh unga: Yolgʻon aytding, deydi, farishtalar ham unga: Yolgʻon aytding, deyishadi va Olloh taolo: Balki sen, falonchi saxiydir, deyilishini istading, bas, bu aytildi, deydi. Soʻng Olloh yoʻlida oʻldirilgan kishi keltiriladi, Olloh unga: Nima yoʻlida oʻldirilding? deydi. U: Sening yoʻlingda jihod qilishga buyurildim, bas, oʻldirilgunimcha jang qildim, deydi. Shunda Olloh taolo unga: Yolgʻon aytding, deydi, farishtalar ham unga: Yolgʻon aytding, deyishadi va Olloh: Balki sen, falonchi botir (jasur) ekan, deyilishini istading, bas, bu aytildi, deydi›. Soʻng Rasululloh ﷺ tizzamga urib: ‹Ey Abu Hurayra, ana shu uch (toifa) qiyomat kuni Olloh xalqidan doʻzax avval ularning vositasida alangalantiriladigan birinchi (kishi)lardir›, dedilar». Valid Abu Usmon aytdi: Menga Uqba ibn Muslim xabar berdiki, Muoviyaning huzuriga kirib, unga buni xabar bergan kishi aynan oʻsha Shufayydir. Abu Usmon aytdi: Menga Aloʼ ibn Abu Hakim hadis aytib berdiki, u Muoviyaning jallodi (qilichdori) boʻlgan, uning huzuriga bir kishi kirib, unga buni Abu Hurayradan xabar berdi. Shunda Muoviya: «Bularga shu qilingan boʻlsa, qolgan odamlarning holi nima boʻladi?» dedi, soʻng Muoviya shunday qattiq yigʻladiki, biz uni halok boʻladi deb oʻyladik va: «Bu kishi bizga yomonlik keltirdi», dedik. Soʻng Muoviya oʻziga kelib, yuzini artdi va: «Olloh va Rasuli rost aytdilar», deb (ushbu oyatni oʻqidi): {Kimki hayoti dunyo va uning ziynatini istasa, ularning (qilgan) amallari (ajrini) shu (dunyo)da toʻla beramiz va ular bunda kamsitilmaydilar. Ana oʻshalar uchun oxiratda doʻzaxdan boshqa narsa yoʻq, ular (dunyoda) qilgan narsalari behuda ketadi va amal qilgan narsalari botildir} (Hud 15-16). Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Шуфайй ал-Асбаҳий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Мадинага кириб, атрофига одамлар йиғилган бир кишини кўрди ва: «Бу ким?» деди. Улар: «Абу Ҳурайра», дедилар. (Шуфайй айтди:) «Мен унга яқинлашиб, одамларга ҳадис айтаётган экан, олдида ўтирдим. У сукут қилиб, ёлғиз қолганида, мен унга: ‹Сендан ҳақ билан, ҳақ билан илтимос қиламан — менга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган, англаган ва билган бир ҳадисни айтиб берсанг›, дедим. Абу Ҳурайра: ‹Шундай қиламан, сенга Расулуллоҳ ﷺ менга айтган, мен англаган ва билган бир ҳадисни албатта айтиб бераман›, деди. Сўнг Абу Ҳурайра бир нафаси бўғилиб йиғлади, озгина туриб, сўнг ўзига келди ва: ‹Сенга Расулуллоҳ ﷺ менга шу уйда — мен ва ундан бошқа ҳеч ким йўқ эди — айтган бир ҳадисни албатта айтиб бераман›, деди. Сўнг Абу Ҳурайра яна бўғилиб йиғлади, сўнг ўзига келиб, юзини артди ва: ‹Сенга Расулуллоҳ ﷺ менга айтган бир ҳадисни айтиб бераман, мен ва у шу уйда эдик, биз билан бошқа ҳеч ким йўқ эди›, деди. Сўнг Абу Ҳурайра қаттиқ бўғилиб йиғлади, сўнг юзтубан йиқилди, мен уни узоқ вақт ўзимга суяб турдим, сўнг у ўзига келиб деди: ‹Менга Расулуллоҳ ﷺ шуни айтдилар: Оллоҳ табарака ва таоло қиёмат куни бўлганда, бандалар орасида ҳукм қилиш учун (раҳмати билан) тушади, ҳар бир уммат тиз чўккан ҳолда туради. У чақирадиган биринчи (кишилар) — Қуръонни жамлаган киши, Оллоҳ йўлида ўлдирилган киши ва мол-давлати кўп кишидир. Оллоҳ қориға: Мен Расулимга нозил қилган нарсани сенга ўргатмадимми? дейди. У: Ҳа, эй Роббим, дейди. (Оллоҳ): Билган нарсангда нима амал қилдинг? дейди. У: Мен уни кечалари ва кундузлари (ўқиб) қоим турардим, дейди. Шунда Оллоҳ унга: Ёлғон айтдинг, дейди, фаришталар ҳам унга: Ёлғон айтдинг, дейишади ва Оллоҳ унга: Балки сен, фалончи қоридир, дейилишини истадинг, бас, бу айтилди (яъни мукофотинг шу), дейди. Сўнг мол эгаси келтирилади, Оллоҳ унга: Мен сенга (ризқни) кенг қилиб, бирор кишига муҳтож қилиб қўймаганим йўқмиди? дейди. У: Ҳа, эй Роббим, дейди. (Оллоҳ): Сенга берган нарсамда нима амал қилдинг? дейди. У: Мен силаи раҳм қилардим ва садақа берардим, дейди. Шунда Оллоҳ унга: Ёлғон айтдинг, дейди, фаришталар ҳам унга: Ёлғон айтдинг, дейишади ва Оллоҳ таоло: Балки сен, фалончи сахийдир, дейилишини истадинг, бас, бу айтилди, дейди. Сўнг Оллоҳ йўлида ўлдирилган киши келтирилади, Оллоҳ унга: Нима йўлида ўлдирилдинг? дейди. У: Сенинг йўлингда жиҳод қилишга буюрилдим, бас, ўлдирилгунимча жанг қилдим, дейди. Шунда Оллоҳ таоло унга: Ёлғон айтдинг, дейди, фаришталар ҳам унга: Ёлғон айтдинг, дейишади ва Оллоҳ: Балки сен, фалончи ботир (жасур) экан, дейилишини истадинг, бас, бу айтилди, дейди›. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ тиззамга уриб: ‹Эй Абу Ҳурайра, ана шу уч (тоифа) қиёмат куни Оллоҳ халқидан дўзах аввал уларнинг воситасида алангалантириладиган биринчи (киши)лардир›, дедилар». Валид Абу Усмон айтди: Менга Уқба ибн Муслим хабар бердики, Муовиянинг ҳузурига кириб, унга буни хабар берган киши айнан ўша Шуфаййдир. Абу Усмон айтди: Менга Алў ибн Абу Ҳаким ҳадис айтиб бердики, у Муовиянинг жаллоди (қиличдори) бўлган, унинг ҳузурига бир киши кириб, унга буни Абу Ҳурайрадан хабар берди. Шунда Муовия: «Буларга шу қилинган бўлса, қолган одамларнинг ҳоли нима бўлади?» деди, сўнг Муовия шундай қаттиқ йиғладики, биз уни ҳалок бўлади деб ўйладик ва: «Бу киши бизга ёмонлик келтирди», дедик. Сўнг Муовия ўзига келиб, юзини артди ва: «Оллоҳ ва Расули рост айтдилар», деб (ушбу оятни ўқиди): {Кимки ҳаёти дунё ва унинг зийнатини истаса, уларнинг (қилган) амаллари (ажрини) шу (дунё)да тўла берамиз ва улар бунда камситилмайдилар. Ана ўшалар учун охиратда дўзахдан бошқа нарса йўқ, улар (дунёда) қилган нарсалари беҳуда кетади ва амал қилган нарсалари ботилдир} (Ҳуд 15-16). Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.