وَبِالسَّنَدِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: مَنِ ادَّعَى لِغَيْرِ أَبِيهِ وَهُوَ يَعْلَمُ فَقَدْ كَفَرَ، وَمَنِ ادَّعَى قَوْمًا لَيْسَ هُوَ مِنْهُمْ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ، وَمَنْ دَعَا رَجُلاً بِالْكُفْرِ، أَوْ قَالَ: عَدُوُّ اللهِ، وَلَيْسَ كَذَلِكَ إِلا حَارَتْ عَلَيْهِ.
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdi: «Bila turib oʻz otasidan boshqasini (otam deb) daʼvo qilgan har bir kishi, albatta kufr qildi; kim oʻziniki boʻlmagan narsani daʼvo qilsa, u bizdan emas — u oʻrnini doʻzaxdan tayyorlasin; va kim bir kishini kufr bilan (kofir deb) chaqirsa yoki ‹Allohning dushmani› desa-yu, u (kishi) unday boʻlmasa, u (soʻz) oʻziga qaytadi».Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитди: «Била туриб ўз отасидан бошқасини (отам деб) даъво қилган ҳар бир киши, албатта куфр қилди; ким ўзиники бўлмаган нарсани даъво қилса, у биздан эмас — у ўрнини дўзахдан тайёрласин; ва ким бир кишини куфр билан (кофир деб) чақирса ёки ‹Аллоҳнинг душмани› деса-ю, у (киши) ундай бўлмаса, у (сўз) ўзига қайтади».
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ قَالَ: حَدَّثَنِي الْجُرَيْرِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو الْعَلاَءِ بْنُ عَبْدِ اللهِ، عَنْ نُعَيْمِ بْنِ قَعْنَبٍ قَالَ: أَتَيْتُ أَبَا ذَرٍّ فَلَمْ أُوَافِقْهُ، فَقُلْتُ لِامْرَأَتِهِ: أَيْنَ أَبُو ذَرٍّ؟ قَالَتْ: يَمْتَهِنُ، سَيَأْتِيكَ الْآنَ، فَجَلَسْتُ لَهُ، فَجَاءَ وَمَعَهُ بَعِيرَانِ، قَدْ قَطَرَ أَحَدَهُمَا بِعَجُزِ الْآخَرِ، فِي عُنُقِ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا قِرْبَةٌ، فَوَضَعَهُمَا ثُمَّ جَاءَ، فَقُلْتُ: يَا أَبَا ذَرٍّ، مَا مِنْ رَجُلٍ كُنْتُ أَلْقَاهُ كَانَ أَحَبَّ إِلَيَّ لُقْيًا مِنْكَ، وَلاَ أَبْغَضَ إِلَيَّ لُقْيًا مِنْكَ، قَالَ: لِلَّهِ أَبُوكَ، وَمَا جَمَعَ هَذَا؟ قَالَ: إِنِّي كُنْتُ وَأَدْتُ مَوْءُودَةً فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَرْهَبُ إِنْ لَقِيتُكَ أَنْ تَقُولَ: لاَ تَوْبَةَ لَكَ، لاَ مَخْرَجَ لَكَ، وَكُنْتُ أَرْجُو أَنْ تَقُولَ: لَكَ تَوْبَةٌ وَمَخْرَجٌ، قَالَ: أَفِي الْجَاهِلِيَّةِ أَصَبْتَ؟ قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ: عَفَا اللَّهُ عَمَّا سَلَفَ. وَقَالَ لِامْرَأَتِهِ: آتِينَا بِطَعَامٍ، فَأَبَتَ، ثُمَّ أَمَرَهَا فَأَبَتَ، حَتَّى ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا، قَالَ: إِيهِ، فَإِنَّكُنَّ لاَ تَعْدُونَ مَا قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، قُلْتُ: وَمَا قَالَ رَسُولُ اللهِ فِيهِنَّ؟ قَالَ: إِنَّ الْمَرْأَةَ خُلِقَتْ مِنْ ضِلَعٍ، وَإِنَّكَ إِنْ تُرِدْ أَنْ تُقِيمَهَا تَكْسِرُهَا، وَإِنْ تُدَارِهَا فَإِنَّ فِيهَا أَوَدًا وَبُلْغَةً، فَوَلَّتْ فَجَاءَتْ بِثَرِيدَةٍ كَأَنَّهَا قَطَاةٌ، فَقَالَ: كُلْ وَلاَ أَهُولَنَّكَ فَإِنِّي صَائِمٌ، ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي، فَجَعَلَ يُهَذِّبُ الرُّكُوعَ، ثُمَّ انْفَتَلَ فَأَكَلَ، فَقُلْتُ: إِنَّا لِلَّهِ، مَا كُنْتُ أَخَافُ أَنْ تَكْذِبَنِي، قَالَ: لِلَّهِ أَبُوكَ، مَا كَذَبْتُ مُنْذُ لَقِيتَنِي، قُلْتُ: أَلَمْ تُخْبِرْنِي أَنَّكَ صَائِمٌ؟ قَالَ: بَلَى، إِنِّي صُمْتُ مِنْ هَذَا الشَّهْرِ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فَكُتِبَ لِي أَجْرُهُ، وَحَلَّ لِيَ الطَّعَامُ.
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi uning oldiga kelib: «Ey Abu Zarr, men uchrashgan kishilar ichida men uchun sen bilan uchrashishdan koʻra sevimliroq, ayni paytda yomon koʻrinadigan boshqa kishi boʻlmagan», dedi. Abu Zarr: «Otang Alloh (yoʻli) uchun boʻlsin! Bu ikkisini nima jamladi?» dedi. U: «Men johiliyatda bir qizni tiriklayin koʻmgan edim. Sen bilan uchrashsam, ‹Sen uchun tavba yoʻq, najot yoʻq› deyishingdan qoʻrqardim; ‹Sen uchun tavba ham, najot ham bor› deyishingdan esa umidvor edim», dedi. Abu Zarr: «Buni johiliyatda qilganmiding?» dedi. U: «Ha», dedi. Abu Zarr: «Alloh oʻtgan (gunohlar)ni kechirdi», dedi. Soʻng xotiniga: «Bizga taom keltir», dedi. Xotini unamadi. Yana buyurdi, yana unamadi, hatto ovozlari koʻtarilib ketdi. Abu Zarr: «Boʻldi qil! Axir sizlar Rasululloh ﷺ aytganlaridan chetga chiqolmaysizlar», dedi. Men: «Rasululloh ﷺ ular haqida nima deganlar?» dedim. U: «Rasululloh ﷺ: ‹Albatta, ayol qovurgʻadan yaratilgan. Agar sen uni toʻgʻrilamoqchi boʻlsang, sindirib qoʻyasan; agar unga muomala qilib (chidasang), unda egrilik boʻlsa-da, undan bahramand boʻlasan›, dedilar», dedi. Soʻng xotini borib, goʻyo qata qushiday (koʻrinishdagi) tarid keltirdi. Abu Zarr: «Ye, (mening yemayotganim) seni bezovta qilmasin, chunki men roʻzadorman», dedi. Soʻng namozga turib, rukuʼni goʻzal ado eta boshladi, soʻng namozdan chiqib taomdan yedi. Men: «Innaa lillah! Meni aldashingdan qoʻrqmagan edim», dedim. U: «Otang Alloh (yoʻli) uchun boʻlsin! Men seni uchratganimdan beri yolgʻon gapirmadim», dedi. Men: «Sen menga oʻzingni roʻzadorman deb aytmaganmiding?» dedim. U: «Ha, men bu oyda uch kun roʻza tutdim, ajri menga yozildi va (endi) taom menga halol boʻldi», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши унинг олдига келиб: «Эй Абу Зарр, мен учрашган кишилар ичида мен учун сен билан учрашишдан кўра севимлироқ, айни пайтда ёмон кўринадиган бошқа киши бўлмаган», деди. Абу Зарр: «Отанг Аллоҳ (йўли) учун бўлсин! Бу иккисини нима жамлади?» деди. У: «Мен жоҳилиятда бир қизни тириклайин кўмган эдим. Сен билан учрашсам, ‹Сен учун тавба йўқ, нажот йўқ› дейишингдан қўрқардим; ‹Сен учун тавба ҳам, нажот ҳам бор› дейишингдан эса умидвор эдим», деди. Абу Зарр: «Буни жоҳилиятда қилганмидинг?» деди. У: «Ҳа», деди. Абу Зарр: «Аллоҳ ўтган (гуноҳлар)ни кечирди», деди. Сўнг хотинига: «Бизга таом келтир», деди. Хотини унамади. Яна буюрди, яна унамади, ҳатто овозлари кўтарилиб кетди. Абу Зарр: «Бўлди қил! Ахир сизлар Расулуллоҳ ﷺ айтганларидан четга чиқолмайсизлар», деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ улар ҳақида нима деганлар?» дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Албатта, аёл қовурғадан яратилган. Агар сен уни тўғриламоқчи бўлсанг, синдириб қўясан; агар унга муомала қилиб (чидасанг), унда эгрилик бўлса-да, ундан баҳраманд бўласан›, дедилар», деди. Сўнг хотини бориб, гўё қата қушидай (кўринишдаги) тарид келтирди. Абу Зарр: «Е, (менинг емаётганим) сени безовта қилмасин, чунки мен рўзадорман», деди. Сўнг намозга туриб, рукуъни гўзал адо эта бошлади, сўнг намоздан чиқиб таомдан еди. Мен: «Иннаа лиллаҳ! Мени алдашингдан қўрқмаган эдим», дедим. У: «Отанг Аллоҳ (йўли) учун бўлсин! Мен сени учратганимдан бери ёлғон гапирмадим», деди. Мен: «Сен менга ўзингни рўзадорман деб айтмаганмидинг?» дедим. У: «Ҳа, мен бу ойда уч кун рўза тутдим, ажри менга ёзилди ва (энди) таом менга ҳалол бўлди», деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ: حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ قَالَ: سَأَلْتُ عَبْدَ اللهِ بْنَ الصَّامِتِ قَالَ: سَأَلْتُ خَلِيلِي أَبَا ذَرٍّ، فَقَالَ: أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِوَضُوءٍ، فَحَرَّكَ رَأْسَهُ، وَعَضَّ عَلَى شَفَتَيْهِ، قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي آذَيْتُكَ؟ قَالَ: لاَ، وَلَكِنَّكَ تُدْرِكُ أُمَرَاءَ أَوْ أَئِمَّةً يُؤَخِّرُونَ الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا، قُلْتُ: فَمَا تَأْمُرُنِي؟ قَالَ: صَلِّ الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا، فَإِنْ أَدْرَكْتَ مَعَهُمْ فَصَلِّهِ، وَلاَ تَقُولَنَّ: صَلَّيْتُ، فَلاَ أُصَلِّي.
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺga tahorat suvi keltirdim. U zot boshlarini qimirlatdilar va lablarini tishladilar. Men: «Ota-onam sizga fido boʻlsin, sizga ozor berdimmi?» dedim. U zot: «Yoʻq, lekin sen namozni oʻz vaqtidan kechiktiradigan amirlarga yoki imomlarga yetishasan», dedilar. Men: «Menga nima buyurasiz?» dedim. U zot: «Namozni oʻz vaqtida oʻqi. Agar keyin ular bilan jamoatga yetishsang, ular bilan ham oʻqi va: ‹Men allaqachon oʻqidim, endi oʻqimayman›, deb aytma», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺга таҳорат суви келтирдим. У зот бошларини қимирлатдилар ва лабларини тишладилар. Мен: «Ота-онам сизга фидо бўлсин, сизга озор бердимми?» дедим. У зот: «Йўқ, лекин сен намозни ўз вақтидан кечиктирадиган амирларга ёки имомларга етишасан», дедилар. Мен: «Менга нима буюрасиз?» дедим. У зот: «Намозни ўз вақтида ўқи. Агар кейин улар билан жамоатга етишсанг, улар билан ҳам ўқи ва: ‹Мен аллақачон ўқидим, энди ўқимайман›, деб айтма», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ أَبِي تَمِيمَةَ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ الْبَرَاءِ قَالَ: مَرَّ بِي عَبْدُ اللهِ بْنُ الصَّامِتِ، فَأَلْقَيْتُ لَهُ كُرْسِيًّا، فَجَلَسَ، فَقُلْتُ لَهُ: إِنَّ ابْنَ زِيَادٍ قَدْ أَخَّرَ الصَّلاَةَ، فَمَا تَأْمُرُ؟ فَضَرَبَ فَخِذِي ضَرْبَةً، أَحْسَبُهُ قَالَ: حَتَّى أَثَّرَ فِيهَا، ثُمَّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا ذَرٍّ كَمَا سَأَلْتَنِي، فَضَرَبَ فَخِذِي كَمَا ضَرَبْتُ فَخِذَكَ، فَقَالَ: صَلِّ الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا، فَإِنْ أَدْرَكْتَ مَعَهُمْ فَصَلِّ، وَلاَ تَقُلْ: قَدْ صَلَّيْتُ، فلا أُصَلِّي.
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan soʻradim va u zot: ‹Namozni oʻz vaqtida oʻqigin. Agar ular bilan (kechiktirib oʻqiyotgan jamoatga) yetib qolsang, ular bilan ham oʻqigin. ‹Men oʻqib boʻldim, endi oʻqimayman› dema›, dedilar.»Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан сўрадим ва у зот: ‹Намозни ўз вақтида ўқигин. Агар улар билан (кечиктириб ўқиётган жамоатга) етиб қолсанг, улар билан ҳам ўқигин. ‹Мен ўқиб бўлдим, энди ўқимайман› дема›, дедилар.»
حَدَّثَنَا عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، قَالَ: حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ: قُلْتُ لأَبِي ذَرٍّ: مَرَرْتُ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أُمِّ الْحَكَمِ فَسَلَّمْتُ، فَمَا رَدَّ عَلَيَّ شَيْئًا؟ فَقَالَ: يَا ابْنَ أَخِي، مَا يَكُونُ عَلَيْكَ مِنْ ذَلِكَ؟ رَدَّ عَلَيْكَ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنْهُ، مَلَكٌ عَنْ يَمِينِهِ.
Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Paygʻambar ﷺni koʻrdiki, u zot qoʻllarini koʻtardilar. Soʻng shunga oʻxshash rivoyatni zikr qildi.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Пайғамбар ﷺни кўрдики, у зот қўлларини кўтардилар. Сўнг шунга ўхшаш ривоятни зикр қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ زُبَيْدٍ قَالَ: مَرَرْنَا عَلَى أَبِي ذَرٍّ بِالرَّبَذَةِ، فَقَالَ: مِنْ أَيْنَ أَقْبَلْتُمْ؟ قُلْنَا: مِنْ مَكَّةَ، أَوْ مِنَ الْبَيْتِ الْعَتِيقِ، قَالَ: هَذَا عَمَلُكُمْ؟ قُلْنَا: نَعَمْ، قَالَ: أَمَا مَعَهُ تِجَارَةٌ وَلاَ بَيْعٌ؟ قُلْنَا: لاَ، قَالَ: اسْتَأْنِفُوا الْعَمَلَ.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u vitrni uch rakaat qilib, {Sabbihisma robbikal aʼlaa}, {Qul yaa ayyuhal kaafiruun} va {Qul huvallohu ahad} bilan oʻqir edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у витрни уч ракаат қилиб, {Саббиҳисма роббикал аълаа}, {Қул яа айюҳал каафируун} ва {Қул ҳуваллоҳу аҳад} билан ўқир эди.
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ قَالَ: قَرَأْتُ عَلَى الْفُضَيْلِ: عَنْ أَبِي حَرِيزٍ، أَنَّ الْحَسَنَ حَدَّثَهُ بِوَاسِطَ، أَنَّ صَعْصَعَةَ بْنَ مُعَاوِيَةَ حَدَّثَهُ، أَنَّهُ لَقِيَ أَبَا ذَرٍّ مُتَوَشِّحًا قِرْبَةً، قَالَ: مَا لَكَ مِنَ الْوَلَدِ يَا أَبَا ذَرٍّ قَالَ: أَلاَ أُحَدِّثُكَ؟ قُلْتُ: بَلَى، قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَمُوتُ لَهُ ثَلاَثَةٌ مِنَ الْوَلَدِ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ، إِلاَّ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ إِيَّاهُمْ، وَمَا مِنْ رَجُلٍ أَعْتَقَ مُسْلِمًا إِلاَّ جَعَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ كُلَّ عُضْوٍ مِنْهُ، فِكَاكَهُ لِكُلِّ عُضْوٍ مِنْهُ.
Utba ibn Abd as-Sulamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir musulmonning balogʻatga yetmagan uchta farzandi vafot etsa, ular albatta uni jannatning sakkiz eshigidan kutib oladilar, u qaysi birini xohlasa, oʻshandan kiradi», deganlarini eshitdim.Утба ибн Абд ас-Суламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир мусулмоннинг балоғатга етмаган учта фарзанди вафот этса, улар албатта уни жаннатнинг саккиз эшигидан кутиб оладилар, у қайси бирини хоҳласа, ўшандан киради», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، هُوَ ابْنُ سَلَمَةَ، قَالَ: أَخْبَرَنَا أَبُو غَالِبٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، قَالَ: أَقْبَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَعَهُ غُلامَانِ، فَوَهَبَ أَحَدُهُمَا لِعَلِيٍّ صَلَوَاتُ اللهِ عَلَيْهِ، وَقَالَ: لاَ تَضْرِبْهُ، فَإِنِّي نُهِيتُ عَنْ ضَرْبِ أَهْلِ الصَّلاَةِ، وَإِنِّي رَأَيْتُهُ يُصَلِّي مُنْذُ أَقْبَلْنَا، وَأَعْطَى أَبَا ذَرٍّ غُلاَمًا، وَقَالَ: اسْتَوْصِ بِهِ مَعْرُوفًا فَأَعْتَقَهُ، فَقَالَ: مَا فَعَلَ؟ قَالَ: أَمَرْتَنِي أَنْ أَسْتَوْصِي بِهِ خَيْرًا فَأَعْتَقْتُهُ.
Abu Umama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ikki gʻulom (qul) bilan keldilar va ulardan birini Aliga hadya qildilar-da: «Uni urma, chunki men namoz ahlini urishdan qaytarilganman, men uni biz kelganimizdan beri namoz oʻqiyotganini koʻrdim», dedilar. Va Abu Zarrga bir gʻulom berib: «Unga yaxshi muomalada boʻlishni tavsiya qilaman», dedilar. Shunda (Abu Zarr) uni ozod qildi. (Nabiy ﷺ): «Nega bunday qilding?» dedilar. U: «Siz menga unga yaxshilik qilishni buyurdingiz, shuning uchun uni ozod qildim», dedi.Абу Умама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ икки ғулом (қул) билан келдилар ва улардан бирини Алига ҳадя қилдилар-да: «Уни урма, чунки мен намоз аҳлини уришдан қайтарилганман, мен уни биз келганимиздан бери намоз ўқиётганини кўрдим», дедилар. Ва Абу Заррга бир ғулом бериб: «Унга яхши муомалада бўлишни тавсия қиламан», дедилар. Шунда (Абу Зарр) уни озод қилди. (Набий ﷺ): «Нега бундай қилдинг?» дедилар. У: «Сиз менга унга яхшилик қилишни буюрдингиз, шунинг учун уни озод қилдим», деди.
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ: حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ: حَدَّثَنَا وَاصِلٌ الأَحْدَبُ قَالَ: سَمِعْتُ الْمَعْرُورَ بْنَ سُوَيْدٍ يَقُولُ: رَأَيْتُ أَبَا ذَرٍّ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ وَعَلَى غُلاَمِهِ حُلَّةٌ، فَسَأَلْنَاهُ عَنْ ذَلِكَ، فَقَالَ: إِنِّي سَابَبْتُ رَجُلاً فَشَكَانِي إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ لِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ؟ قُلْتُ: نَعَمْ، ثُمَّ قَالَ: إِنَّ إِخْوَانَكُمْ خَوَلُكُمْ، جَعَلَهُمُ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ، فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدَيْهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلاَ تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ، فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ فَأَعِينُوهُمْ.
Maʼrur ibn Suvayd (Abu Zardan) rivoyat qiladi: Men Abu Zar al-Gʻiforiyni — bir choponni kiygan holda — koʻrdim va uning quli ham (xuddi shunday) choponni kiygan edi. Biz undan bu haqda (yaʼni ikkalasi qanday oʻxshash chopon kiyganini) soʻradik. U: «Bir marta men bir kishini soʻkdim va u meni Paygʻambar ﷺ ga shikoyat qildi. Paygʻambar ﷺ mendan: ‹Sen uni — onasini kamsitib — soʻkdingmi?› — deb soʻradi», — dedi. U (yana) qoʻshdi: «(Paygʻambar ﷺ:) ‹Qullaringiz — sizning birodaringiz(dir); Alloh ularni sizning qoʻlingiz ostiga (ixtiyoringizga) bergan. Bas, kimning birodari oʻz qoʻli ostida boʻlsa, uni oʻzi yeydigan (taom) bilan boqsin va oʻzi kiyadigan (kiyim) bilan kiydirsin. Ularga koʻtara olmaydigan (ish)ni yuklamanglar; agar (shunday) yuklasangiz, ularga (oʻsha ogʻir ishda) yordam beringlar›, — dedilar», — dedi.Маърур ибн Сувайд (Абу Зардан) ривоят қилади: Мен Абу Зар ал-Ғифорийни — бир чопонни кийган ҳолда — кўрдим ва унинг қули ҳам (худди шундай) чопонни кийган эди. Биз ундан бу ҳақда (яъни иккаласи қандай ўхшаш чопон кийганини) сўрадик. У: «Бир марта мен бир кишини сўкдим ва у мени Пайғамбар ﷺ га шикоят қилди. Пайғамбар ﷺ мендан: ‹Сен уни — онасини камситиб — сўкдингми?› — деб сўради», — деди. У (яна) қўшди: «(Пайғамбар ﷺ:) ‹Қулларингиз — сизнинг биродарингиз(дир); Аллоҳ уларни сизнинг қўлингиз остига (ихтиёрингизга) берган. Бас, кимнинг биродари ўз қўли остида бўлса, уни ўзи ейдиган (таом) билан боқсин ва ўзи киядиган (кийим) билан кийдирсин. Уларга кўтара олмайдиган (иш)ни юкламанглар; агар (шундай) юкласангиз, уларга (ўша оғир ишда) ёрдам беринглар›, — дедилар», — деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الأَعْمَشِ قَالَ: قَالَ مَعْرُورٌ: مَرَرْنَا بِأَبِي ذَرٍّ وَعَلَيْهِ ثَوْبٌ، وَعَلَى غُلاَمِهِ حُلَّةٌ، فَقُلْنَا: لَوْ أَخَذْتَ هَذَا وَأَعْطَيْتَ هَذَا غَيْرَهُ، كَانَتْ حُلَّةٌ، قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: إِخْوَانُكُمْ جَعَلَهُمُ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ، فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ، فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلاَ يُكَلِّفْهُ مَا يَغْلِبُهُ، فَإِنْ كَلَّفَهُ مَا يَغْلِبُهُ فَلْيُعِنْهُ عَلَيْهِ.
Maʼrur ibn Suvayd (Abu Zardan) rivoyat qiladi: Men Abu Zar al-Gʻiforiyni — bir choponni kiygan holda — koʻrdim va uning quli ham (xuddi shunday) choponni kiygan edi. Biz undan bu haqda (yaʼni ikkalasi qanday oʻxshash chopon kiyganini) soʻradik. U: «Bir marta men bir kishini soʻkdim va u meni Paygʻambar ﷺ ga shikoyat qildi. Paygʻambar ﷺ mendan: ‹Sen uni — onasini kamsitib — soʻkdingmi?› — deb soʻradi», — dedi. U (yana) qoʻshdi: «(Paygʻambar ﷺ:) ‹Qullaringiz — sizning birodaringiz(dir); Alloh ularni sizning qoʻlingiz ostiga (ixtiyoringizga) bergan. Bas, kimning birodari oʻz qoʻli ostida boʻlsa, uni oʻzi yeydigan (taom) bilan boqsin va oʻzi kiyadigan (kiyim) bilan kiydirsin. Ularga koʻtara olmaydigan (ish)ni yuklamanglar; agar (shunday) yuklasangiz, ularga (oʻsha ogʻir ishda) yordam beringlar›, — dedilar», — dedi.Маърур ибн Сувайд (Абу Зардан) ривоят қилади: Мен Абу Зар ал-Ғифорийни — бир чопонни кийган ҳолда — кўрдим ва унинг қули ҳам (худди шундай) чопонни кийган эди. Биз ундан бу ҳақда (яъни иккаласи қандай ўхшаш чопон кийганини) сўрадик. У: «Бир марта мен бир кишини сўкдим ва у мени Пайғамбар ﷺ га шикоят қилди. Пайғамбар ﷺ мендан: ‹Сен уни — онасини камситиб — сўкдингми?› — деб сўради», — деди. У (яна) қўшди: «(Пайғамбар ﷺ:) ‹Қулларингиз — сизнинг биродарингиз(дир); Аллоҳ уларни сизнинг қўлингиз остига (ихтиёрингизга) берган. Бас, кимнинг биродари ўз қўли остида бўлса, уни ўзи ейдиган (таом) билан боқсин ва ўзи киядиган (кийим) билан кийдирсин. Уларга кўтара олмайдиган (иш)ни юкламанглар; агар (шундай) юкласангиз, уларга (ўша оғир ишда) ёрдам беринглар›, — дедилар», — деди.