- وعن سهل بن سعد رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال لعلي رضي الله عنه : "فوالله لأن يهدي الله بك رجلا واحدا خير من حمر النعم" ((متفق عليه))
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ga bir ichimlik (suvga aralashtirilgan sut) keltirildi va u zot undan biroz ichdi — uning oʻng tomonida bir bola, chap tomonida esa qariyalar oʻtirgan edi. Paygʻambar ﷺ bolaga: «Agar sen menga ruxsat bersang, men (qolgan ichimlikni) avval mana bu qariyalarga beraman», — dedilar. Bola: «Men — sizdan (qolgan) ulushimni olishda — hech kimni oʻzimdan afzal koʻrmayman», — dedi.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ га бир ичимлик (сувга аралаштирилган сут) келтирилди ва у зот ундан бироз ичди — унинг ўнг томонида бир бола, чап томонида эса қариялар ўтирган эди. Пайғамбар ﷺ болага: «Агар сен менга рухсат берсанг, мен (қолган ичимликни) аввал мана бу қарияларга бераман», — дедилар. Бола: «Мен — сиздан (қолган) улушимни олишда — ҳеч кимни ўзимдан афзал кўрмайман», — деди.
- وعن أبي محمد كعب بن عجرة رضي الله عنه قال: خرج علينا النبي صلى الله عليه وسلم فقلنا: يا رسول الله، قد علمنا كيف نسلم عليك، فكيف نصلي عليك؟ قال: "قولوا: اللهم صلِ على محمد، وعلى آل محمد، كما صليت على آل إبراهيم، إنك حميد مجيد. اللهم بارك على محمد وعلى آل محمد، كما باركت على آل إبراهيم، إنك حميد مجيد" ((متفق عليه)).
Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Senga bir hadya (sovgʻa) bersam boʻladimi? Rasululloh ﷺ bizning oldimizga chiqdilar. Shunda biz: ‹Sizga qanday salom berishni bildik, sizga qanday salavot aytamiz?› dedik. U zot: ‹Shunday deng: Allohumma solli alo Muhammadin va alo oli Muhammadin kamo sollayta alo oli Ibrohima, innaka hamidun majid. Allohumma borik alo Muhammadin va alo oli Muhammadin kamo borakta alo oli Ibrohima, innaka hamidun majid›, dedilar».Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Сенга бир ҳадя (совға) берсам бўладими? Расулуллоҳ ﷺ бизнинг олдимизга чиқдилар. Шунда биз: ‹Сизга қандай салом беришни билдик, сизга қандай салавот айтамиз?› дедик. У зот: ‹Шундай денг: Аллоҳумма солли ало Муҳаммадин ва ало оли Муҳаммадин камо соллайта ало оли Иброҳима, иннака ҳамидун мажид. Аллоҳумма борик ало Муҳаммадин ва ало оли Муҳаммадин камо боракта ало оли Иброҳима, иннака ҳамидун мажид›, дедилар».
- وعن يزيد بن شريك بن طارق قال: رأيت عليا رضي الله عنه على المنبر يخطب، فسمعته يقول: لا والله ما عندنا من كتاب نقرؤه إلا كتاب الله، وما في هذه الصحيفة، فنشرها فإذا فيها أسنان الإبل، وأشياء من الجراحات، وفيها: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "المدينة حرم ما بين عير إلى ثور، فمن أحدث فيها حدثاً، أو آوى محدثاً، فعليه لعنة الله والملائكة والناس أجمعين، لا يقبل الله منه يوم القيامة صرفاً ولا عدلاً، ذمة المسلمين واحدة، يسعى بها أدناهم، فمن أخفر مسلماً، فعليه لعنة الله والملائكة والناس أجمعين، لا يقبل الله منه يوم القيامة صرفاً ولا عدلاً، ومن ادعى إلى غير أبيه، أو انتمى إلى غير مواليه، فعليه لعنة الله والملائكة والناس أجمعين، لا يقبل الله منه يوم القيامة صرفاً ولا عدلاً" ((متفق عليه)). "ذِمَّةُ المُسْلِمِينَ"أيْ: عَهْدُهُمْ وأمانتُهُم."وَأخْفَرَهُ": نَقَضَ عَهْدَهُ."والصَّرفُ": التَّوْبَةُ، وَقِيلَ: الحِيلَةُ."وَالْعَدْلُ": الفِدَاءُ.
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U bizga xutba qilib dedi: «Kim bizning huzurimizda Allohning Kitobi va mana shu sahifadan boshqa oʻqiydigan biror narsa bor deb daʼvo qilsa — (roviy aytadi: bu sahifa uning qilichi qinida osigʻliq edi) — u yolgʻon aytibdi. Bu (sahifa)da tuyalarning yoshlari (diyat sifatida) va jarohatlarga oid baʼzi narsalar (bitilgan), shuningdek unda Nabiy ﷺ shunday deganlar (bitilgan): ‹Madina Ayrdan Savrgacha (boʻlgan oraliq) haramdir. Kim unda biror (yangilik) bidʼat sodir qilsa yoki bidʼatchini boshpana berib himoya qilsa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻlsin; Alloh undan qiyomat kuni na nafl, na farz (amalini) qabul qilmaydi. Musulmonlarning zimmasi (omonligi) yagonadir, uni ularning eng pasti (ham) ado etishi mumkin. Kim oʻz otasidan boshqasini ota deb daʼvo qilsa yoki oʻz xojalaridan boshqasiga (oʻzini) mansub qilsa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻlsin; Alloh undan qiyomat kuni na nafl, na farz (amalini) qabul qilmaydi›».Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У бизга хутба қилиб деди: «Ким бизнинг ҳузуримизда Аллоҳнинг Китоби ва мана шу саҳифадан бошқа ўқийдиган бирор нарса бор деб даъво қилса — (ровий айтади: бу саҳифа унинг қиличи қинида осиғлиқ эди) — у ёлғон айтибди. Бу (саҳифа)да туяларнинг ёшлари (дият сифатида) ва жароҳатларга оид баъзи нарсалар (битилган), шунингдек унда Набий ﷺ шундай деганлар (битилган): ‹Мадина Айрдан Савргача (бўлган оралиқ) ҳарамдир. Ким унда бирор (янгилик) бидъат содир қилса ёки бидъатчини бошпана бериб ҳимоя қилса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлсин; Аллоҳ ундан қиёмат куни на нафл, на фарз (амалини) қабул қилмайди. Мусулмонларнинг зиммаси (омонлиги) ягонадир, уни уларнинг энг пасти (ҳам) адо этиши мумкин. Ким ўз отасидан бошқасини ота деб даъво қилса ёки ўз хожаларидан бошқасига (ўзини) мансуб қилса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлсин; Аллоҳ ундан қиёмат куни на нафл, на фарз (амалини) қабул қилмайди›».
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قبل النبي،صلى الله عليه وسلم الحسن بن على، رضي الله عنهما، فقال الأقرع بن حابس: إن لي عشرة من الولد ما قبلت منهم أحداً. فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "من لا يرحم لا يرحم!" ((متفق عليه))
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Aqraʼ ibn Hobis Paygʻambar ﷺni Husaynni oʻpayotgan holatlarida koʻrdi-da: «Mening oʻnta farzandim bor, men ulardan birortasiga ham bunday qilmaganman», — dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kim (boshqalarga) rahm qilmasa, (oʻzi ham) rahm qilinmaydi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ақраъ ибн Ҳобис Пайғамбар ﷺни Ҳусайнни ўпаётган ҳолатларида кўрди-да: «Менинг ўнта фарзандим бор, мен улардан бирортасига ҳам бундай қилмаганман», — деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ким (бошқаларга) раҳм қилмаса, (ўзи ҳам) раҳм қилинмайди», — дедилар.
- عن ابن عباس، رضي الله عنهما، أن علي بن أبي طالب، رضي الله عنه خرج من عند رسول الله صلى الله عليه وسلم ، في وجعه الذي توفي فيه فقال الناس: يا أبا الحسن كيف أصبح رسول الله صلى الله عليه وسلم ؟ قال: أصبح بحمد الله بارئاً" ((رواه البخاري)).
(Abdulloh ibn Abbos xabar berdi)ki, Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺning oldidan — u zot vafot etgan oʻsha ogʻriqlari (kasallik) paytida — chiqdi. Odamlar: «Ey Abu Hasan, Rasululloh ﷺ qanday tongotdilar (qanday holda)?» dedi. U: «Alhamdulilloh, sogʻayib (yengillashib) tongotdilar», dedi. Abbos ibn Abdulmuttalib uning qoʻ lidan ushlab, unga: «Allohga qasamki, sen uch (kun)dan keyin (mirosdan mahrum) tayoq quli (xizmatkori) boʻ lasan! Allohga qasamki, men Rasululloh ﷺni shu ogʻriqlaridan vafot etadilar deb oʻylayman; men Abdulmuttalib (avlodi)ning yuzlarini oʻ lim paytida (qanday boʻ lishini) taniyman. Yur, Rasululloh ﷺning oldiga boraylik, undan bu (xilofat) ishi kimda boʻ lishini soʻraylik: agar u bizda boʻ lsa — buni bilamiz, agar boshqalarda boʻ lsa — uni (ham) bilamiz, u zot biz haqda vasiyat qilsinlar», dedi. Ali: «Allohga qasamki, agar biz uni Rasululloh ﷺdan soʻrasak-u, u zot uni bizdan man qilsalar, odamlar undan keyin uni bizga aslo bermas; men, Allohga qasamki, uni Rasululloh ﷺdan soʻramayman», dedi.(Абдуллоҳ ибн Аббос хабар берди)ки, Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺнинг олдидан — у зот вафот этган ўша оғриқлари (касаллик) пайтида — чиқди. Одамлар: «Эй Абу Ҳасан, Расулуллоҳ ﷺ қандай тонготдилар (қандай ҳолда)?» деди. У: «Алҳамдулиллоҳ, соғайиб (енгиллашиб) тонготдилар», деди. Аббос ибн Абдулмутталиб унинг қў лидан ушлаб, унга: «Аллоҳга қасамки, сен уч (кун)дан кейин (миросдан маҳрум) таёқ қули (хизматкори) бў ласан! Аллоҳга қасамки, мен Расулуллоҳ ﷺни шу оғриқларидан вафот этадилар деб ўйлайман; мен Абдулмутталиб (авлоди)нинг юзларини ў лим пайтида (қандай бў лишини) танийман. Юр, Расулуллоҳ ﷺнинг олдига борайлик, ундан бу (хилофат) иши кимда бў лишини сўрайлик: агар у бизда бў лса — буни биламиз, агар бошқаларда бў лса — уни (ҳам) биламиз, у зот биз ҳақда васият қилсинлар», деди. Али: «Аллоҳга қасамки, агар биз уни Расулуллоҳ ﷺдан сўрасак-у, у зот уни биздан ман қилсалар, одамлар ундан кейин уни бизга асло бермас; мен, Аллоҳга қасамки, уни Расулуллоҳ ﷺдан сўрамайман», деди.
- عن علي رضي الله عنه قال: كنا في جنازة في بقيع الغرقد فأتانا رسول الله صلى الله عليه وسلم فقعد، وقعدنا حوله ومعه مخصرة فنكس وجعل ينكت بمخصرته، ثم قال: ما منكم من أحد إلا وقد كتب مقعده من النار ومقعده من الجنة” فقالوا: يا رسول الله أفلا نتكل علي كتابنا؟ فقال: "اعملوا فكل ميسر لما خلق له" وذكر تمام الحديث. ((متفق عليه))
(Ali (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz Baqiʼul-Gʻ arqadda bir janozada edik; Rasululloh ﷺ bizning oldimizga kelib, oʻ tirdilar, biz ham u zotning atrofida oʻ tirdik; u zotning (qoʻ llarida) bir mixsara (kalta tayoq) bor edi. U zot boshlarini quyi solib, mixsaralari bilan (yerni) chiza boshladilar, soʻng: «Sizlardan hech bir (kishi), va tugʻ ilgan hech bir jon yoʻqki, illo uning jannat yoki doʻ zaxdagi oʻ rni yozilgan boʻ lmasin; va albatta u — baxtsiz yoki baxtli (deb) yozilgan(dir)», dedilar. Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, unda biz oʻ z (taqdir) kitobimizga tayanib, amalni qoʻ ymaymizmi? — Bizdan kim saodat (baxt) ahlidan boʻ lsa, u saodat ahliga (qoʻ shilishga) boradi; bizdan kim shaqovat (badbaxtlik) ahlidan boʻ lsa, u shaqovat ahlining ameliga boradi», dedi. U zot: «Saodat ahliga kelsak — ular saodat ahlining ameliga muyassar (oson) qilinadi; shaqovat ahliga kelsak — ular shaqovat ahlining ameliga muyassar qilinadi», dedilar, soʻng ‹Bas, kim (ato) bersa va taqvo qilsa, hamda al-husnani tasdiqlasa...› (Layl surasi, 5-6) (oyatini) — oxirigacha — (oʻqidilar).(Али (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз Бақиъул-Ғ арқадда бир жанозада эдик; Расулуллоҳ ﷺ бизнинг олдимизга келиб, ў тирдилар, биз ҳам у зотнинг атрофида ў тирдик; у зотнинг (қў лларида) бир михсара (калта таёқ) бор эди. У зот бошларини қуйи солиб, михсаралари билан (ерни) чиза бошладилар, сўнг: «Сизлардан ҳеч бир (киши), ва туғ илган ҳеч бир жон йўқки, илло унинг жаннат ёки дў захдаги ў рни ёзилган бў лмасин; ва албатта у — бахциз ёки бахтли (деб) ёзилган(дир)», дедилар. Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, унда биз ў з (тақдир) китобимизга таяниб, амални қў ймаймизми? — Биздан ким саодат (бахт) аҳлидан бў лса, у саодат аҳлига (қў шилишга) боради; биздан ким шақоват (бадбахтлик) аҳлидан бў лса, у шақоват аҳлининг амелига боради», деди. У зот: «Саодат аҳлига келсак — улар саодат аҳлининг амелига муяссар (осон) қилинади; шақоват аҳлига келсак — улар шақоват аҳлининг амелига муяссар қилинади», дедилар, сўнг ‹Бас, ким (ато) берса ва тақво қилса, ҳамда ал-ҳуснани тасдиқласа...› (Лайл сураси, 5-6) (оятини) — охиригача — (ўқидилар).
- وعن علي بن ربيعة قال: شهدت علي بن أبي طالب رضي الله عنه أتي بدابة ليركبها، فلما وضع رجله في الركاب قال: بسم الله، فلما استوي علي ظهرها قال: الحمد لله الذي سخر لنا هذا، وما كنا له مقرنين، وإنا إلي ربنا لمنقلبون، ثم قال: الحمد الله، ثلاث مرات، ثم قال: الله اكبر ثلاث مرات، ثم قال: سبحانك إني ظلمت نفسي فاغفر لي فإنه لا يغفر الذنوب إلا أنت، ثم ضحك، فقيل: يا أمير المؤمنين من أي شئ ضحكت؟ قال: رأيت النبي صلى الله عليه وسلم فعل كما فعلت، ثم ضحك، فقلت: يا رسول الله من أي شئ ضحكت؟ قال: “إن ربك سبحانه يعجب من عبده إذا قال: اغفر لي ذنوبي، يعلم أنه لا يغفر الذنوب غيره" ((رواه أبو داود والترمذي وقال: حديث حسن))
وفي بعض النسخ: حديث صحيح. وهذا لفظ أبي داود
Ali ibn Robiʼa (rahimahulloh) aytadi: Men Ali (roziyallohu anhu)ning huzurida hozir edim. U kishiga minish uchun bir ulov keltirildi. U kishi oyoqlarini uzangiga qoʻyganlarida: «Bismillah», dedilar. Uning ustiga muqim oʻtirib olganlarida: «Alhamdulillah», dedilar. Soʻng: «{Bizga buni boʻysundirgan Zot pokdir, biz esa bunga qodir emas edik. Albatta, biz Robbimizga qaytuvchidirmiz} (Zuxruf 13-14)», dedilar. Soʻng uch marta: «Alhamdulillah», dedilar. Soʻng uch marta: «Allohu akbar», dedilar. Soʻng: «Sen poksan, men oʻzimga zulm qildim, bas, meni magʻfirat qil. Zero, gunohlarni Sendan boshqa hech kim magʻfirat qilmaydi», dedilar. Soʻngra kulib qoʻydilar. Shunda: «Ey moʻʼminlar amiri, nimadan kuldingiz?» deyildi. U kishi: «Men Nabiy ﷺni men qilgandek qilganlarini koʻrdim, soʻng u zot ﷺ kulib qoʻydilar. Men: ‹Ey Allohning Rasuli, nimadan kuldingiz?› dedim. U zot ﷺ: ‹Albatta, Robbing bandasidan, qachonki u ‹Gunohlarimni magʻfirat qil› deganida, gunohlarni Mendan boshqa hech kim magʻfirat qilmasligini bilgani holida (shunday deganidan) ajablanadi›, dedilar», deb javob berdilar.Али ибн Робиъа (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Мен Али (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурида ҳозир эдим. У кишига миниш учун бир улов келтирилди. У киши оёқларини узангига қўйганларида: «Бисмиллаҳ», дедилар. Унинг устига муқим ўтириб олганларида: «Алҳамдулиллаҳ», дедилар. Сўнг: «{Бизга буни бўйсундирган Зот покдир, биз эса бунга қодир эмас эдик. Албатта, биз Роббимизга қайтувчидирмиз} (Зухруф 13-14)», дедилар. Сўнг уч марта: «Алҳамдулиллаҳ», дедилар. Сўнг уч марта: «Аллоҳу акбар», дедилар. Сўнг: «Сен поксан, мен ўзимга зулм қилдим, бас, мени мағфират қил. Зеро, гуноҳларни Сендан бошқа ҳеч ким мағфират қилмайди», дедилар. Сўнгра кулиб қўйдилар. Шунда: «Эй мўъминлар амири, нимадан кулдингиз?» дейилди. У киши: «Мен Набий ﷺни мен қилгандек қилганларини кўрдим, сўнг у зот ﷺ кулиб қўйдилар. Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, нимадан кулдингиз?› дедим. У зот ﷺ: ‹Албатта, Роббинг бандасидан, қачонки у ‹Гуноҳларимни мағфират қил› деганида, гуноҳларни Мендан бошқа ҳеч ким мағфират қилмаслигини билгани ҳолида (шундай деганидан) ажабланади›, дедилар», деб жавоб бердилар.