as-Soib ibn Yazid

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ السَّائِبَ بْنَ يَزِيدَ، يَقُولُ إِنَّ الأَذَانَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ كَانَ أَوَّلُهُ حِينَ يَجْلِسُ الإِمَامُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ عَلَى الْمِنْبَرِ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ فَلَمَّا كَانَ فِي خِلاَفَةِ عُثْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ وَكَثُرُوا، أَمَرَ عُثْمَانُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ بِالأَذَانِ الثَّالِثِ، فَأُذِّنَ بِهِ عَلَى الزَّوْرَاءِ، فَثَبَتَ الأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ‏.‏

Zuhriy (Soib ibn Yaziddan) rivoyat qiladi: Men Soib ibn Yazidning shunday deganini eshitdim: «Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar zamonida juma namozi uchun azon imom minbarga oʻtirgandan keyin aytilar edi. Lekin Usmon xilofati paytida odamlar koʻpayganda, u (juma kuni juma namozi uchun) uchinchi azonni joriy qildi va u az-Zavroda aytildi; va bu yangi holat keyingi yillarda ham shunday (saqlanib) qoldi».Зуҳрий (Соиб ибн Язиддан) ривоят қилади: Мен Соиб ибн Язиднинг шундай деганини эшитдим: «Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар замонида жума намози учун азон имом минбарга ўтиргандан кейин айтилар эди. Лекин Усмон хилофати пайтида одамлар кўпайганда, у (жума куни жума намози учун) учинчи азонни жорий қилди ва у аз-Заврода айтилди; ва бу янги ҳолат кейинги йилларда ҳам шундай (сақланиб) қолди».

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ مُحَيِّصَةَ، أَخِي بَنِي حَارِثَةَ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ اسْتَأْذَنَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي إِجَارَةِ الْحَجَّامِ فَنَهَاهُ عَنْهَا فَلَمْ يَزَلْ يَسْأَلُهُ وَيَسْتَأْذِنُهُ حَتَّى قَالَ ‏"‏ اعْلِفْهُ نَاضِحَكَ وَأَطْعِمْهُ رَقِيقَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ وَأَبِي جُحَيْفَةَ وَجَابِرٍ وَالسَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ مُحَيِّصَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏ وَقَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَأَلَنِي حَجَّامٌ نَهَيْتُهُ وَآخُذُ بِهَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏

Ibn Muhayyisa — Banu Horisaning birodari — otasidan rivoyat qiladiki, u (Muhayyisa, roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan qon oluvchining (hajjom) haqi toʻgʻrisida ruxsat soʻradi, u zot uni undan qaytardilar. U esa soʻrayverdi va ruxsat tilayverdi, toki u zot: «Uni suv tashuvchi tuyangga em qilib ber va xizmatkorlaringga taom qilib ber», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Rofeʼ ibn Xadij, Abu Juhayfa, Jobir va Soib ibn Yaziddan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Muhayyisaning hadisi hasan hadisdir. Ilm ahlidan baʼzilari shunga amal qiladilar. Ahmad: «Agar qon oluvchi mendan soʻrasa, uni qaytaraman va shu hadisni dalil qilib olaman», dedi.Ибн Муҳаййиса — Бану Ҳорисанинг биродари — отасидан ривоят қиладики, у (Муҳаййиса, розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан қон олувчининг (ҳажжом) ҳақи тўғрисида рухсат сўради, у зот уни ундан қайтардилар. У эса сўрайверди ва рухсат тилайверди, токи у зот: «Уни сув ташувчи туянгга эм қилиб бер ва хизматкорларингга таом қилиб бер», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Рофеъ ибн Хадиж, Абу Жуҳайфа, Жобир ва Соиб ибн Язиддан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Муҳаййисанинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Илм аҳлидан баъзилари шунга амал қиладилар. Аҳмад: «Агар қон олувчи мендан сўраса, уни қайтараман ва шу ҳадисни далил қилиб оламан», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَنْبَأَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّ شُرَيْحًا الْحَضْرَمِيَّ، ذُكِرَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ذَاكَ رَجُلٌ لاَ يَتَوَسَّدُ الْقُرْآنَ ‏"‏ ‏.‏

Soib ibn Yazid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurlarida Shurayh al-Hazramiy eslatilganda, Rasululloh ﷺ: «U Qurʼonni yostiq qilib yotmaydigan (uni tark etmaydigan) kishidir», dedilar.Соиб ибн Язид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида Шурайҳ ал-Ҳазрамий эслатилганда, Расулуллоҳ ﷺ: «У Қуръонни ёстиқ қилиб ётмайдиган (уни тарк этмайдиган) кишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ مَالِكٍ، عَنِ الْجُعَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، يَقُولُ لِلسَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، وَكَانَ قَدْ حُجَّ بِهِ فِي ثَقَلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Juayd ibn Abdurrahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Umar ibn Abdulazizning — Soib ibn Yazid haqida: ‹U Paygʻambar ﷺ ning yuklari bilan (birga koʻtarilgan holda) haj qilgan edi›, — deb aytganini eshitdim.Жуайд ибн Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Умар ибн Абдулазизнинг — Соиб ибн Язид ҳақида: ‹У Пайғамбар ﷺ нинг юклари билан (бирга кўтарилган ҳолда) ҳаж қилган эди›, — деб айтганини эшитдим.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ، قَالَ كَانَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم دِرْعَانِ يَوْمَ أُحُدٍ فَنَهَضَ إِلَى الصَّخْرَةِ فَلَمْ يَسْتَطِعْ فَأَقْعَدَ طَلْحَةَ تَحْتَهُ فَصَعِدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِ حَتَّى اسْتَوَى عَلَى الصَّخْرَةِ فَقَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ أَوْجَبَ طَلْحَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ أُمَيَّةَ وَالسَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ ‏.‏

Zubayr ibn al-Avvom (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uhud kuni Nabiy ﷺning ustlarida ikkita sovut bor edi. (U zot) qoyaga koʻtarilmoqchi boʻldilar, ammo (oʻzlari) qodir boʻlmadilar. Shunda Talhani ostlariga oʻtqazdilar va Nabiy ﷺ uning ustiga chiqib, qoya ustiga koʻtarildilar. (Zubayr) aytdi: Men Nabiy ﷺning: «Talha (jannatni) vojib qildi», deyayotganlarini eshitdim. Abu Iso aytdi: Bu bobda Safvon ibn Umayya va Soib ibn Yaziddan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Muhammad ibn Ishoqning hadisidangina bilamiz.Зубайр ибн ал-Аввом (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Уҳуд куни Набий ﷺнинг устларида иккита совут бор эди. (У зот) қояга кўтарилмоқчи бўлдилар, аммо (ўзлари) қодир бўлмадилар. Шунда Талҳани остларига ўтқаздилар ва Набий ﷺ унинг устига чиқиб, қоя устига кўтарилдилар. (Зубайр) айтди: Мен Набий ﷺнинг: «Талҳа (жаннатни) вожиб қилди», деяётганларини эшитдим. Абу Исо айтди: Бу бобда Сафвон ибн Умайя ва Соиб ибн Язиддан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Муҳаммад ибн Ишоқнинг ҳадисидангина биламиз.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْقَاسِمُ، - وَهُوَ ابْنُ مَالِكٍ - عَنِ الْجُعَيْدِ، سَمِعْتُ السَّائِبَ بْنَ يَزِيدَ، قَالَ كَانَ الصَّاعُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُدًّا وَثُلُثًا بِمُدِّكُمُ الْيَوْمَ وَقَدْ زِيدَ فِيهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَحَدَّثَنِيهِ زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ ‏.‏

Soib ibn Yazid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ zamonlarida soʻ, hozirgi mudlaringiz bilan bir mud-u uchdan bir mud edi, keyin unga qoʻshildi (kattalashtirildi)», dedi.Соиб ибн Язид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида сў, ҳозирги мудларингиз билан бир муд-у учдан бир муд эди, кейин унга қўшилди (катталаштирилди)», деди.

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنِ الْجُعَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، رَأَيْتُ السَّائِبَ بْنَ يَزِيدَ ابْنَ أَرْبَعٍ وَتِسْعِينَ جَلْدًا مُعْتَدِلاً فَقَالَ قَدْ عَلِمْتُ مَا مُتِّعْتُ بِهِ سَمْعِي وَبَصَرِي إِلاَّ بِدُعَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، إِنَّ خَالَتِي ذَهَبَتْ بِي إِلَيْهِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنَ أُخْتِي شَاكٍ فَادْعُ اللَّهَ‏.‏ قَالَ فَدَعَا لِي‏.‏

Juayd ibn Abdurrahmon rivoyat qiladi: Men Soib ibn Yazidni — u toʻqson toʻrt yoshda, baquvvat va tik qomatli boʻlganida — koʻrdim. U: «Men bilamanki, men eshitish va koʻrish quvvatimdan — faqat Allohning Rasuli duosi sababli — bahramand boʻldim. Xolam meni uning oldiga olib borib: ‹Yo Rasululloh! Jiyanim kasal; siz u uchun Allohga duo qilmaysizmi?› — dedi. Bas, u (zot) men uchun (Allohga) duo qildi», — dedi.Жуайд ибн Абдурраҳмон ривоят қилади: Мен Соиб ибн Язидни — у тўқсон тўрт ёшда, бақувват ва тик қоматли бўлганида — кўрдим. У: «Мен биламанки, мен эшитиш ва кўриш қувватимдан — фақат Аллоҳнинг Расули дуоси сабабли — баҳраманд бўлдим. Холам мени унинг олдига олиб бориб: ‹Ё Расулуллоҳ! Жияним касал; сиз у учун Аллоҳга дуо қилмайсизми?› — деди. Бас, у (зот) мен учун (Аллоҳга) дуо қилди», — деди.

.‏ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ حَجَّ يَزِيدُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَجَّةَ الْوَدَاعِ وَأَنَا ابْنُ سَبْعِ سِنِينَ ‏.‏ فَقَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ كَانَ مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ثَبْتًا صَاحِبَ حَدِيثٍ وَكَانَ السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ جَدَّهُ وَكَانَ مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ يَقُولُ حَدَّثَنِي السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ وَهُوَ جَدِّي مِنْ قِبَلِ أُمِّي ‏.‏

Soib ibn Yazid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Yazid Nabiy ﷺ bilan birga Vidolashuv hajjini ado etgan, men esa oʻsha paytda yetti yoshda edim», dedi. Ali ibn al-Madiniy Yahyo ibn Said al-Qattondan keltirib aytdiki: Muhammad ibn Yusuf ishonchli, hadis sohibi edi va Soib ibn Yazid uning bobosi edi. Muhammad ibn Yusuf: «Menga Soib ibn Yazid hadis aytdi, u mening ona tomonidan bobomdir», der edi.Соиб ибн Язид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Язид Набий ﷺ билан бирга Видолашув ҳажжини адо этган, мен эса ўша пайтда етти ёшда эдим», деди. Али ибн ал-Мадиний Яҳё ибн Саид ал-Қаттондан келтириб айтдики: Муҳаммад ибн Юсуф ишончли, ҳадис соҳиби эди ва Соиб ибн Язид унинг бобоси эди. Муҳаммад ибн Юсуф: «Менга Соиб ибн Язид ҳадис айтди, у менинг она томонидан бобомдир», дер эди.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ مَالِكٍ الْمُزَنِيُّ، حَدَّثَنَا الْجُعَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ كَانَ الصَّاعُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُدًّا وَثُلُثًا بِمُدِّكُمُ الْيَوْمَ فَزِيدَ فِيهِ فِي زَمَنِ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ‏.‏

(Soib ibn Yazid (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ zamonida bir soʼ — bugungi muddingiz bilan bir mudd-u uchdan bir (mudd) edi; soʻng u Umar ibn Abdulaziz zamonida ziyoda qilindi (oshirildi).(Соиб ибн Язид (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ замонида бир сў — бугунги муддингиз билан бир мудд-у учдан бир (мудд) эди; сўнг у Умар ибн Абдулазиз замонида зиёда қилинди (оширилди).