Fotima bint Muhammad

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَعَبْدَةُ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ جَاءَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ أَبِي حُبَيْشٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أُسْتَحَاضُ فَلاَ أَطْهُرُ أَفَأَدَعُ الصَّلاَةَ قَالَ ‏"‏ لاَ إِنَّمَا ذَلِكِ عِرْقٌ وَلَيْسَتْ بِالْحَيْضَةِ فَإِذَا أَقْبَلَتِ الْحَيْضَةُ فَدَعِي الصَّلاَةَ وَإِذَا أَدْبَرَتْ فَاغْسِلِي عَنْكِ الدَّمَ وَصَلِّي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ فِي حَدِيثِهِ وَقَالَ ‏"‏ تَوَضَّئِي لِكُلِّ صَلاَةٍ حَتَّى يَجِيءَ ذَلِكَ الْوَقْتُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ جَاءَتْ فَاطِمَةُ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالتَّابِعِينَ ‏.‏ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ أَنَّ الْمُسْتَحَاضَةَ إِذَا جَاوَزَتْ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا اغْتَسَلَتْ وَتَوَضَّأَتْ لِكُلِّ صَلاَةٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Fotima binti Abu Hubaysh Paygʻambar ﷺning oldilariga keldi-da: ‹Yo Rasululloh, men istihoza (qon koʻrish) bilan kasallangan ayolman, poklanmayman. Namozni tark qilaymi?› dedi. U zot: ‹Yoʻq, bu faqat bir tomir (qoni)dir, hayz emas. Hayz kelganida namozni tark qil, u ketganida esa oʻzingdan qonni yuvib, namoz oʻqi›, dedilar.» Abu Muoviya oʻz hadisida: U zot: «Oʻsha vaqt kelguncha har namozga tahorat qil», dedilar, dedi. (Rovi) aytdi: Bu bobda Ummu Salama (roziyallohu anho)dan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Oishaning «Fotima keldi» hadisi hasan sahihdir. Bu Paygʻambar ﷺning sahobalaridan va tobeinlardan boʻlgan ilm ahlidan birdan ortiq kishining soʻzidir. Shuni Sufyon as-Savriy, Molik, Ibn al-Muborak va Shofiiy ham aytadilar: mustahoza hayz kunlaridan oshib ketsa, gʻusl qilib, har namozga tahorat qiladi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Фотима бинти Абу Ҳубайш Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келди-да: ‹Ё Расулуллоҳ, мен истиҳоза (қон кўриш) билан касалланган аёлман, покланмайман. Намозни тарк қилайми?› деди. У зот: ‹Йўқ, бу фақат бир томир (қони)дир, ҳайз эмас. Ҳайз келганида намозни тарк қил, у кетганида эса ўзингдан қонни ювиб, намоз ўқи›, дедилар.» Абу Муовия ўз ҳадисида: У зот: «Ўша вақт келгунча ҳар намозга таҳорат қил», дедилар, деди. (Рови) айтди: Бу бобда Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Оишанинг «Фотима келди» ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Бу Пайғамбар ﷺнинг саҳобаларидан ва тобеинлардан бўлган илм аҳлидан бирдан ортиқ кишининг сўзидир. Шуни Суфён ас-Саврий, Молик, Ибн ал-Муборак ва Шофиий ҳам айтадилар: мустаҳоза ҳайз кунларидан ошиб кетса, ғусл қилиб, ҳар намозга таҳорат қилади.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ قُرَيْشًا، أَهَمَّهُمْ شَأْنُ الْمَرْأَةِ الْمَخْزُومِيَّةِ الَّتِي سَرَقَتْ فَقَالُوا مَنْ يُكَلِّمُ فِيهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا مَنْ يَجْتَرِئُ عَلَيْهِ إِلاَّ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ حِبُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَكَلَّمَهُ أُسَامَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَتَشْفَعُ فِي حَدٍّ مِنْ حُدُودِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَامَ فَاخْتَطَبَ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا أَهْلَكَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ أَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الشَّرِيفُ تَرَكُوهُ وَإِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الضَّعِيفُ أَقَامُوا عَلَيْهِ الْحَدَّ وَايْمُ اللَّهِ لَوْ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ مُحَمَّدٍ سَرَقَتْ لَقَطَعْتُ يَدَهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ مَسْعُودِ ابْنِ الْعَجْمَاءِ وَيُقَالُ مَسْعُودُ بْنُ الأَعْجَمِ وَابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Oʻgʻirlik qilgan Maxzumiy (qabilasidan boʻlgan) ayolning ishi Quraysh (ahli)ni tashvishga soldi. Ular: «Bu (ayol) haqida Rasululloh ﷺ bilan kim gaplashadi?» deyishdi. Ular: «Rasululloh ﷺning suyukli kishisi Usoma ibn Zayddan boshqa kim unga (gapirishga) jurʼat etadi?» deyishdi. Shunday qilib, Usoma u zot bilan gaplashdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Allohning hadlaridan bir had haqida shafoat qilyapsanmi?» dedilar. Soʻng (u zot) oʻrinlaridan turib xutba qildilar va: «Sizlardan oldingilarni shu narsa halok qilgan: ular orasida obroʻli kishi oʻgʻirlik qilsa, uni qoʻyib yuborardilar, ojiz kishi oʻgʻirlik qilsa, unga had joriy qilardilar. Alloh nomi bilan qasamki, agar Muhammadning qizi Fotima oʻgʻirlik qilsa ham, albatta uning qoʻlini kesardim», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Masʼud ibn al-Ajmoʼ — Masʼud ibn al-Aʼjam ham deyiladi — va Ibn Umar va Jobirdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi hasan sahih hadisdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ўғирлик қилган Махзумий (қабиласидан бўлган) аёлнинг иши Қурайш (аҳли)ни ташвишга солди. Улар: «Бу (аёл) ҳақида Расулуллоҳ ﷺ билан ким гаплашади?» дейишди. Улар: «Расулуллоҳ ﷺнинг суюкли кишиси Усома ибн Зайддан бошқа ким унга (гапиришга) журъат этади?» дейишди. Шундай қилиб, Усома у зот билан гаплашди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳнинг ҳадларидан бир ҳад ҳақида шафоат қиляпсанми?» дедилар. Сўнг (у зот) ўринларидан туриб хутба қилдилар ва: «Сизлардан олдингиларни шу нарса ҳалок қилган: улар орасида обрўли киши ўғирлик қилса, уни қўйиб юборардилар, ожиз киши ўғирлик қилса, унга ҳад жорий қилардилар. Аллоҳ номи билан қасамки, агар Муҳаммаднинг қизи Фотима ўғирлик қилса ҳам, албатта унинг қўлини кесардим», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Масъуд ибн ал-Ажмў — Масъуд ибн ал-Аъжам ҳам дейилади — ва Ибн Умар ва Жобирдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالاَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَذَّنَ فِي أُذُنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ حِينَ وَلَدَتْهُ فَاطِمَةُ بِالصَّلاَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْعَقِيقَةِ عَلَى مَا رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ الْغُلاَمِ شَاتَانِ مُكَافِئَتَانِ وَعَنِ الْجَارِيَةِ شَاةٌ ‏.‏ - وَرُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَيْضًا أَنَّهُ عَقَّ عَنِ الْحَسَنِ بِشَاةٍ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏

Ubaydulloh ibn Abu Rofiʼ otasidan rivoyat qilib aytadi: «Men Rasululloh ﷺ Fotima Hasan ibn Alini tugʻqanlarida uning qulogʻiga namoz azonini aytganlarini koʻrdim», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Aqiyqa borasida ahli ilm nazdida amal Nabiy ﷺdan bir necha yoʻl bilan rivoyat qilinganidek — oʻgʻil bola uchun bir-biriga teng ikki qoʻy, qiz bola uchun esa bir qoʻy (soʻyish) ustidadir. Nabiy ﷺdan u zot Hasan uchun bitta qoʻy bilan aqiyqa qilganlari ham rivoyat qilingan va baʼzi ahli ilm shu hadisga (amal qilish)ga moyil boʻlganlar.Убайдуллоҳ ибн Абу Рофиъ отасидан ривоят қилиб айтади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ Фотима Ҳасан ибн Алини туғқанларида унинг қулоғига намоз азонини айтганларини кўрдим», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Ақийқа борасида аҳли илм наздида амал Набий ﷺдан бир неча йўл билан ривоят қилинганидек — ўғил бола учун бир-бирига тенг икки қўй, қиз бола учун эса бир қўй (сўйиш) устидадир. Набий ﷺдан у зот Ҳасан учун битта қўй билан ақийқа қилганлари ҳам ривоят қилинган ва баъзи аҳли илм шу ҳадисга (амал қилиш)га мойил бўлганлар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْقُطَعِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ عَقَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْحَسَنِ بِشَاةٍ وَقَالَ ‏"‏ يَا فَاطِمَةُ احْلِقِي رَأْسَهُ وَتَصَدَّقِي بِزِنَةِ شَعْرِهِ فِضَّةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَوَزَنَتْهُ فَكَانَ وَزْنُهُ دِرْهَمًا أَوْ بَعْضَ دِرْهَمٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَإِسْنَادُهُ لَيْسَ بِمُتَّصِلٍ ‏.‏ وَأَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ لَمْ يُدْرِكْ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ Hasan uchun bir qoʻy bilan aqiqa qilib, ‹Ey Fotima! Uning boshini qirdir va sochining vazniga teng kumushni sadaqa qil›, dedilar», dedi. (Roviy) aytdi: «Shunda u (sochni) tortdi, vazni bir dirham yoki dirhamning bir qismicha chiqdi.» Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, isnodi muttasil (uzluksiz) emas. Abu Jaʼfar Muhammad ibn Ali ibn Husayn Ali ibn Abu Tolibga yetishmagan.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ Ҳасан учун бир қўй билан ақиқа қилиб, ‹Эй Фотима! Унинг бошини қирдир ва сочининг вазнига тенг кумушни садақа қил›, дедилар», деди. (Ровий) айтди: «Шунда у (сочни) тортди, вазни бир дирҳам ёки дирҳамнинг бир қисмича чиқди.» Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, исноди муттасил (узлуксиз) эмас. Абу Жаъфар Муҳаммад ибн Али ибн Ҳусайн Али ибн Абу Толибга етишмаган.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ لَيْثٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ، عَنْ أُمِّهِ، فَاطِمَةَ بِنْتِ الْحُسَيْنِ عَنْ جَدَّتِهَا، فَاطِمَةَ الْكُبْرَى قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ الْمَسْجِدَ صَلَّى عَلَى مُحَمَّدٍ وَسَلَّمَ وَقَالَ ‏"‏ رَبِّ اغْفِرْ لِي ذُنُوبِي وَافْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ ‏"‏ ‏.‏ وَإِذَا خَرَجَ صَلَّى عَلَى مُحَمَّدٍ وَسَلَّمَ وَقَالَ ‏"‏ رَبِّ اغْفِرْ لِي ذُنُوبِي وَافْتَحْ لِي أَبْوَابَ فَضْلِكَ ‏"‏ ‏.‏

Fotima al-Kubro (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ masjidga kirganlarida Muhammadga salavot va salom aytar, soʻng: «Robbigʻfir liy zunubiy, vaftah liy abvoba rahmatik» (Robbim, gunohlarimni kechir va menga rahmating eshiklarini och), der edilar. Chiqqanlarida (ham) Muhammadga salavot va salom aytar, soʻng: «Robbigʻfir liy zunubiy, vaftah liy abvoba fazlik» (Robbim, gunohlarimni kechir va menga fazling eshiklarini och), der edilar.Фотима ал-Кубро (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ масжидга кирганларида Муҳаммадга салавот ва салом айтар, сўнг: «Роббиғфир лий зунубий, вафтаҳ лий абвоба раҳматик» (Роббим, гуноҳларимни кечир ва менга раҳматинг эшикларини оч), дер эдилар. Чиққанларида (ҳам) Муҳаммадга салавот ва салом айтар, сўнг: «Роббиғфир лий зунубий, вафтаҳ лий абвоба фазлик» (Роббим, гуноҳларимни кечир ва менга фазлинг эшикларини оч), дер эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ جَاءَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَتْ مَنْ يَرِثُكَ قَالَ أَهْلِي وَوَلَدِي ‏.‏ قَالَتْ فَمَا لِي لاَ أَرِثُ أَبِي فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ نُورَثُ ‏"‏ ‏.‏ وَلَكِنِّي أَعُولُ مَنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُولُهُ وَأُنْفِقُ عَلَى مَنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَيْهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَطَلْحَةَ وَالزُّبَيْرِ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَسَعْدٍ وَعَائِشَةَ ‏.‏ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ إِنَّمَا أَسْنَدَهُ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ لاَ أَعْلَمُ أَحَدًا رَوَاهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ إِلاَّ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ ‏.‏ وَرَوَى عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ نَحْوَ رِوَايَةِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Fotima Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning oldiga kelib: «Senga kim voris boʻladi?» dedi. U: «Ahlim va bolam», dedi. (Fotima): «Nega men otamga voris boʻlmas ekanman?» dedi. Shunda Abu Bakr: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Bizga voris boʻlinmaydi›, deganlarini eshitganman. Lekin Rasululloh ﷺ kimning taʼminotini koʻtargan boʻlsalar, men oʻshaning taʼminotini koʻtaraman va Rasululloh ﷺ kimga sarflagan boʻlsalar, men oʻshanga sarflayman», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Umar, Talha, Zubayr, Abdurrahmon ibn Avf, Saʼd va Oishadan ham (rivoyatlar) bor. Abu Hurayraning hadisi bu yoʻldan hasan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Фотима Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келиб: «Сенга ким ворис бўлади?» деди. У: «Аҳлим ва болам», деди. (Фотима): «Нега мен отамга ворис бўлмас эканман?» деди. Шунда Абу Бакр: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Бизга ворис бўлинмайди›, деганларини эшитганман. Лекин Расулуллоҳ ﷺ кимнинг таъминотини кўтарган бўлсалар, мен ўшанинг таъминотини кўтараман ва Расулуллоҳ ﷺ кимга сарфлаган бўлсалар, мен ўшанга сарфлайман», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Умар, Талҳа, Зубайр, Абдурраҳмон ибн Авф, Саъд ва Оишадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Ҳурайранинг ҳадиси бу йўлдан ҳасан ғарибдир.

حَدَّثَنَا بِذَلِكَ، عَلِيُّ بْنُ عِيسَى الْبَغْدَادِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ فَاطِمَةَ، جَاءَتْ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رضى الله عنهما تَسْأَلُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالاَ سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنِّي لاَ أُورَثُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ وَاللَّهِ لاَ أُكَلِّمُكُمَا أَبَدًا ‏.‏ فَمَاتَتْ وَلاَ تُكَلِّمُهُمَا ‏.‏ قَالَ عَلِيُّ بْنُ عِيسَى مَعْنَى لاَ أُكَلِّمُكُمَا تَعْنِي فِي هَذَا الْمِيرَاثِ أَبَدًا أَنْتُمَا صَادِقَانِ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Fotima Abu Bakr va Umar (roziyallohu anhumo)ning oldiga kelib, Rasululloh ﷺdan qoladigan merosini soʻradi. Ular ikkisi: «Biz Rasululloh ﷺning: ‹Albatta, menga voris boʻlinmaydi›, deganlarini eshitganmiz», dedilar. (Fotima): «Allohga qasamki, men endi sizlar bilan hech qachon gaplashmayman», dedi. So u ikkisi bilan gaplashmagan holda vafot etdi. Ali ibn Iso aytdi: «Sizlar bilan gaplashmayman»ning maʼnosi — «bu meros toʻgʻrisida hech qachon gaplashmayman» degani, chunki sizlar ikkingiz rostgoʻysizlar. Bu hadis Abu Bakr Siddiq (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺdan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Фотима Абу Бакр ва Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг олдига келиб, Расулуллоҳ ﷺдан қоладиган меросини сўради. Улар иккиси: «Биз Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Албатта, менга ворис бўлинмайди›, деганларини эшитганмиз», дедилар. (Фотима): «Аллоҳга қасамки, мен энди сизлар билан ҳеч қачон гаплашмайман», деди. Со у иккиси билан гаплашмаган ҳолда вафот этди. Али ибн Исо айтди: «Сизлар билан гаплашмайман»нинг маъноси — «бу мерос тўғрисида ҳеч қачон гаплашмайман» дегани, чунки сизлар иккингиз ростгўйсизлар. Бу ҳадис Абу Бакр Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺдан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أُمِّ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ، أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ، حَدَّثَتْهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم شَبَّرَ لِفَاطِمَةَ شِبْرًا مِنْ نِطَاقِهَا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أُمِّهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ‏.‏ وَفِي هَذَا الْحَدِيثِ رُخْصَةٌ لِلنِّسَاءِ فِي جَرِّ الإِزَارِ لأَنَّهُ يَكُونُ أَسْتَرَ لَهُنَّ ‏.‏

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Fotima uchun uning izoridan bir qarich (uzaytirib) belgilab berdilar. Abu Iso aytdi: Baʼzilari buni Hammod ibn Salamadan, u Ali ibn Zayddan, u Hasandan, u onasidan, u Ummu Salamadan (deb) rivoyat qilganlar. Bu hadisda ayollarga izorni sudrab yurishlariga ruxsat (dalil) bor, chunki bu ular uchun yopiqroqdir.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Фотима учун унинг изоридан бир қарич (узайтириб) белгилаб бердилар. Абу Исо айтди: Баъзилари буни Ҳаммод ибн Саламадан, у Али ибн Зайддан, у Ҳасандан, у онасидан, у Умму Саламадан (деб) ривоят қилганлар. Бу ҳадисда аёлларга изорни судраб юришларига рухсат (далил) бор, чунки бу улар учун ёпиқроқдир.