Rivoyatlari 54 ta, 8 toʻplamda.Ривоятлари 54 та, 8 тўпламда. Hadislarda 65 marta tilga olingan.Ҳадисларда 65 марта тилга олинган.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ نُعَيْمٍ، - مِصِّيصِيٌّ - قَالَ أَنْبَأَنَا حِبَّانُ بْنُ مُوسَى الْمَرْوَزِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، مُرْسَلٌ .
Bu hadis Ikrima (rahimahulloh)dan xuddi shunga oʻxshash, mursal koʻrinishda rivoyat qilingan.Бу ҳадис Икрима (раҳимаҳуллоҳ)дан худди шунга ўхшаш, мурсал кўринишда ривоят қилинган.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ أَبِي يُونُسَ، عَنْ سِمَاكٍ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عِكْرِمَةَ فِي يَوْمٍ قَدْ أُشْكِلَ مِنْ رَمَضَانَ هُوَ أَمْ مِنْ شَعْبَانَ وَهُوَ يَأْكُلُ خُبْزًا وَبَقْلاً وَلَبَنًا فَقَالَ لِي هَلُمَّ . فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ . قَالَ وَحَلَفَ بِاللَّهِ لَتُفْطِرَنَّ قُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ مَرَّتَيْنِ فَلَمَّا رَأَيْتُهُ يَحْلِفُ لاَ يَسْتَثْنِي تَقَدَّمْتُ قُلْتُ هَاتِ الآنَ مَا عِنْدَكَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ فَإِنْ حَالَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ سَحَابَةٌ أَوْ ظُلْمَةٌ فَأَكْمِلُوا الْعِدَّةَ عِدَّةَ شَعْبَانَ وَلاَ تَسْتَقْبِلُوا الشَّهْرَ اسْتِقْبَالاً وَلاَ تَصِلُوا رَمَضَانَ بِيَوْمٍ مِنْ شَعْبَانَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uni (hilolni) koʻrganingizda roʻza tuting va uni koʻrganingizda roʻzani oching. Agar sizlar bilan uning orasini bulut yoki qorongʻulik toʻssa, Shaʼbon sanogʻini toʻldiring. Oyni kutib olish uchun oldindan qarshi chiqmang va Ramazonni Shaʼbondan bir kun bilan ulamang», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уни (ҳилолни) кўрганингизда рўза тутинг ва уни кўрганингизда рўзани очинг. Агар сизлар билан унинг орасини булут ёки қоронғулик тўсса, Шаъбон саноғини тўлдиринг. Ойни кутиб олиш учун олдиндан қарши чиқманг ва Рамазонни Шаъбондан бир кун билан уламанг», дедилар.
أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ يَزِيدَ الأَحْوَلُ، قَالَ حَدَّثَنَا هِلاَلُ بْنُ خَبَّابٍ، قَالَ سَأَلْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ عَنِ الرَّجُلِ، يَحُجُّ يَشْتَرِطُ قَالَ الشَّرْطُ بَيْنَ النَّاسِ فَحَدَّثْتُهُ حَدِيثَهُ - يَعْنِي عِكْرِمَةَ - فَحَدَّثَنِي عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ ضُبَاعَةَ بِنْتَ الزُّبَيْرِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُرِيدُ الْحَجَّ فَكَيْفَ أَقُولُ قَالَ " قُولِي لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ وَمَحِلِّي مِنَ الأَرْضِ حَيْثُ تَحْبِسُنِي فَإِنَّ لَكِ عَلَى رَبِّكِ مَا اسْتَثْنَيْتِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Zuboʻa bint Zubayr ibn Abdulmuttalib Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Ey Rasululloh, men haj qilmoqchiman, qanday deyay?» dedi. U zot: «Sen: ‹Labbayk Allohumma labbayk, va mahillii minal-ardi haysu tahbisunii› deb ayt. Sen Robbing zimmasida qoʻygan shartingga ega boʻlasan», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Зубўа бинт Зубайр ибн Абдулмутталиб Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Расулуллоҳ, мен ҳаж қилмоқчиман, қандай деяй?» деди. У зот: «Сен: ‹Лаббайк Аллоҳумма лаббайк, ва маҳиллии минал-арди ҳайсу таҳбисунии› деб айт. Сен Роббинг зиммасида қўйган шартингга эга бўласан», дедилар.
أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، - وَهُوَ ابْنُ حَبِيبٍ - عَنِ الْحَجَّاجِ الصَّوَّافِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ عَمْرٍو الأَنْصَارِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ عَرِجَ أَوْ كُسِرَ فَقَدْ حَلَّ وَعَلَيْهِ حَجَّةٌ أُخْرَى " . فَسَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا هُرَيْرَةَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالاَ صَدَقَ .
Hajjoj ibn Amr al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ: «Kimning oyogʻi oqsasa yoki sinsa, u ehromdan chiqqan boʻladi va uning zimmasida boshqa haj boʻladi», deganlarini eshitdi. Men bu haqda Ibn Abbos va Abu Hurayradan soʻradim, ular: «Rost aytdi», deyishdi.Ҳажжож ибн Амр ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг оёғи оқсаса ёки синса, у эҳромдан чиққан бўлади ва унинг зиммасида бошқа ҳаж бўлади», деганларини эшитди. Мен бу ҳақда Ибн Аббос ва Абу Ҳурайрадан сўрадим, улар: «Рост айтди», дейишди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ { وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ } قَالَ نَسَخَتْهَا { وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا } .
Ikrima (rahimahulloh) Alloh azza va jallaning: {Sizlardan vafot etib, xotinlarini (bevalikda) qoldiradiganlar oʻz xotinlariga bir yilgacha (uylaridan) chiqarmasdan (turli) narsalar bilan taʼminlashni vasiyat qilib ketsinlar} degan soʻzi haqida aytdi: Uni {Sizlardan vafot etib, xotinlarini qoldiradiganlar (yaʼni ularning xotinlari) oʻzlaricha toʻrt oyu oʻn kun kutib tursinlar} degan (oyat) bekor qildi.Икрима (раҳимаҳуллоҳ) Аллоҳ азза ва жалланинг: {Сизлардан вафот этиб, хотинларини (беваликда) қолдирадиганлар ўз хотинларига бир йилгача (уйларидан) чиқармасдан (турли) нарсалар билан таъминлашни васият қилиб кетсинлар} деган сўзи ҳақида айтди: Уни {Сизлардан вафот этиб, хотинларини қолдирадиганлар (яъни уларнинг хотинлари) ўзларича тўрт ою ўн кун кутиб турсинлар} деган (оят) бекор қилди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، أَنَّ نَاسًا، ارْتَدُّوا عَنِ الإِسْلاَمِ، فَحَرَّقَهُمْ عَلِيٌّ بِالنَّارِ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَوْ كُنْتُ أَنَا لَمْ، أُحَرِّقْهُمْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُعَذِّبُوا بِعَذَابِ اللَّهِ أَحَدًا " . وَلَوْ كُنْتُ أَنَا لَقَتَلْتُهُمْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Baʼzi odamlar Islomdan qaytgach, Ali ularni olov bilan yoqdi. Ibn Abbos: «Agar men boʻlganimda, ularni yoqmagan boʻlardim, chunki Rasululloh ﷺ: ‹Hech kimni Allohning azobi bilan azoblamanglar›, deganlar. Agar men boʻlganimda, ularni oʻldirgan boʻlardim, chunki Rasululloh ﷺ: ‹Kim dinini oʻzgartirsa, uni oʻldiringlar›, deganlar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Баъзи одамлар Исломдан қайтгач, Али уларни олов билан ёқди. Ибн Аббос: «Агар мен бўлганимда, уларни ёқмаган бўлардим, чунки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ҳеч кимни Аллоҳнинг азоби билан азобламанглар›, деганлар. Агар мен бўлганимда, уларни ўлдирган бўлардим, чунки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким динини ўзгартирса, уни ўлдиринглар›, деганлар», деди.
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُفَضَّلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ، قَالَ زَعَمَ السُّدِّيُّ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ فَتْحِ مَكَّةَ أَمَّنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّاسَ إِلاَّ أَرْبَعَةَ نَفَرٍ وَامْرَأَتَيْنِ وَقَالَ " اقْتُلُوهُمْ وَإِنْ وَجَدْتُمُوهُمْ مُتَعَلِّقِينَ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ " . عِكْرِمَةُ بْنُ أَبِي جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَطَلٍ وَمِقْيَسُ بْنُ صُبَابَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي السَّرْحِ فَأَمَّا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَطَلٍ فَأُدْرِكَ وَهُوَ مُتَعَلِّقٌ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ فَاسْتَبَقَ إِلَيْهِ سَعِيدُ بْنُ حُرَيْثٍ وَعَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ فَسَبَقَ سَعِيدٌ عَمَّارًا - وَكَانَ أَشَبَّ الرَّجُلَيْنِ - فَقَتَلَهُ وَأَمَّا مِقْيَسُ بْنُ صُبَابَةَ فَأَدْرَكَهُ النَّاسُ فِي السُّوقِ فَقَتَلُوهُ وَأَمَّا عِكْرِمَةُ فَرَكِبَ الْبَحْرَ فَأَصَابَتْهُمْ عَاصِفٌ فَقَالَ أَصْحَابُ السَّفِينَةِ أَخْلِصُوا فَإِنَّ آلِهَتَكُمْ لاَ تُغْنِي عَنْكُمْ شَيْئًا هَا هُنَا . فَقَالَ عِكْرِمَةُ وَاللَّهِ لَئِنْ لَمْ يُنَجِّنِي مِنَ الْبَحْرِ إِلاَّ الإِخْلاَصُ لاَ يُنَجِّينِي فِي الْبَرِّ غَيْرُهُ اللَّهُمَّ إِنَّ لَكَ عَلَىَّ عَهْدًا إِنْ أَنْتَ عَافَيْتَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ أَنْ آتِيَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَضَعَ يَدِي فِي يَدِهِ فَلأَجِدَنَّهُ عَفُوًّا كَرِيمًا . فَجَاءَ فَأَسْلَمَ وَأَمَّا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي السَّرْحِ فَإِنَّهُ اخْتَبَأَ عِنْدَ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ فَلَمَّا دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّاسَ إِلَى الْبَيْعَةِ جَاءَ بِهِ حَتَّى أَوْقَفَهُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَايِعْ عَبْدَ اللَّهِ . قَالَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ثَلاَثًا كُلَّ ذَلِكَ يَأْبَى فَبَايَعَهُ بَعْدَ ثَلاَثٍ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ " أَمَا كَانَ فِيكُمْ رَجُلٌ رَشِيدٌ يَقُومُ إِلَى هَذَا حَيْثُ رَآنِي كَفَفْتُ يَدِي عَنْ بَيْعَتِهِ فَيَقْتُلَهُ " . فَقَالُوا وَمَا يُدْرِينَا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا فِي نَفْسِكَ هَلاَّ أَوْمَأْتَ إِلَيْنَا بِعَيْنِكَ . قَالَ " إِنَّهُ لاَ يَنْبَغِي لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ خَائِنَةُ أَعْيُنٍ " .
Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Makka fathi kuni Rasululloh ﷺ toʻrt kishi va ikki ayoldan boshqa hamma odamlarga omonlik berdilar va: «Ularni oʻldiringlar, garchi ularni Kaʼba pardalariga osilgan holda topsangiz ham», dedilar. Ular Ikrima ibn Abu Jahl, Abdulloh ibn Xatal, Miqyas ibn Subaba va Abdulloh ibn Saʼd ibn Abu Sarh edi. Abdulloh ibn Xatal Kaʼba pardalariga osilgan holida topildi, unga tomon Said ibn Xurays va Ammor ibn Yosir oʻzlarini oldinga otdilar. Said Ammordan oʻzib ketdi — u ikkovining yoshrogʻi edi — va uni oʻldirdi. Miqyas ibn Subabani esa odamlar bozorda topib oʻldirdilar. Ikrima esa dengizga chiqdi va ularni boʻron tutdi. Kema ahli: «Ixlos bilan Allohga chin dildan iltijo qilinglar, chunki bu yerda xudolaringiz sizlardan biror narsani daf qila olmaydi», dedi. Ikrima: «Vallohi, agar meni dengizdan faqat ixlos qutqaradigan boʻlsa, quruqlikda ham meni faqat oʻsha qutqaradi. Ey Alloh, agar meni bu holatdan xalos qilsang, senga zimmamda ahd boʻlsinki, Muhammad ﷺ huzurlariga kelib, qoʻlimni ularning qoʻliga qoʻyaman, albatta ularni afv etuvchi, karam sohibi deb topaman», dedi. So u keldi va musulmon boʻldi. Abdulloh ibn Saʼd ibn Abu Sarh esa Usmon ibn Affon huzurida yashirindi. Rasululloh ﷺ odamlarni bayʼatga chorlaganlarida, Usmon uni olib kelib, Nabiy ﷺ oldida toʻxtatdi va: «Ey Rasululloh, Abdullohdan bayʼat oling», dedi. Rasululloh ﷺ boshlarini koʻtarib, unga uch marta qaradilar, har safar rad etdilar. Uch martadan soʻng undan bayʼat oldilar, keyin sahobalariga yuzlanib: «Meni uning bayʼatidan qoʻlimni tortib turganimni koʻrgan chogʻda oʻrnidan turib uni oʻldiradigan bir toʻgʻri fikrli kishi orangizda yoʻqmidi?» dedilar. Ular: «Ey Rasululloh, koʻnglingizdagi narsani biz qaydan bilaylik? Koʻzingiz bilan bizga ishora qilsangiz boʻlmasmidi?» dedilar. U zot: «Paygʻambar uchun koʻz bilan xiyonat qilish yarashmaydi», dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Макка фатҳи куни Расулуллоҳ ﷺ тўрт киши ва икки аёлдан бошқа ҳамма одамларга омонлик бердилар ва: «Уларни ўлдиринглар, гарчи уларни Каъба пардаларига осилган ҳолда топсангиз ҳам», дедилар. Улар Икрима ибн Абу Жаҳл, Абдуллоҳ ибн Хатал, Миқяс ибн Субаба ва Абдуллоҳ ибн Саъд ибн Абу Сарҳ эди. Абдуллоҳ ибн Хатал Каъба пардаларига осилган ҳолида топилди, унга томон Саид ибн Хурайс ва Аммор ибн Ёсир ўзларини олдинга отдилар. Саид Аммордан ўзиб кетди — у икковининг ёшроғи эди — ва уни ўлдирди. Миқяс ибн Субабани эса одамлар бозорда топиб ўлдирдилар. Икрима эса денгизга чиқди ва уларни бўрон тутди. Кема аҳли: «Ихлос билан Аллоҳга чин дилдан илтижо қилинглар, чунки бу ерда худоларингиз сизлардан бирор нарсани даф қила олмайди», деди. Икрима: «Валлоҳи, агар мени денгиздан фақат ихлос қутқарадиган бўлса, қуруқликда ҳам мени фақат ўша қутқаради. Эй Аллоҳ, агар мени бу ҳолатдан халос қилсанг, сенга зиммамда аҳд бўлсинки, Муҳаммад ﷺ ҳузурларига келиб, қўлимни уларнинг қўлига қўяман, албатта уларни афв этувчи, карам соҳиби деб топаман», деди. Со у келди ва мусулмон бўлди. Абдуллоҳ ибн Саъд ибн Абу Сарҳ эса Усмон ибн Аффон ҳузурида яширинди. Расулуллоҳ ﷺ одамларни байъатга чорлаганларида, Усмон уни олиб келиб, Набий ﷺ олдида тўхтатди ва: «Эй Расулуллоҳ, Абдуллоҳдан байъат олинг», деди. Расулуллоҳ ﷺ бошларини кўтариб, унга уч марта қарадилар, ҳар сафар рад этдилар. Уч мартадан сўнг ундан байъат олдилар, кейин саҳобаларига юзланиб: «Мени унинг байъатидан қўлимни тортиб турганимни кўрган чоғда ўрнидан туриб уни ўлдирадиган бир тўғри фикрли киши орангизда йўқмиди?» дедилар. Улар: «Эй Расулуллоҳ, кўнглингиздаги нарсани биз қайдан билайлик? Кўзингиз билан бизга ишора қилсангиз бўлмасмиди?» дедилар. У зот: «Пайғамбар учун кўз билан хиёнат қилиш ярашмайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عُثْمَانَ الأَحْلاَفِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ مَنْ أَرَادَ أَنْ يُضَحِّيَ، فَدَخَلَتْ أَيَّامُ الْعَشْرِ فَلاَ يَأْخُذْ مِنْ شَعْرِهِ وَلاَ أَظْفَارِهِ . فَذَكَرْتُهُ لِعِكْرِمَةَ فَقَالَ أَلاَ يَعْتَزِلُ النِّسَاءَ وَالطِّيبَ .
Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u: «Kim qurbonlik qilmoqchi boʻlsa-yu, oʻn kunlik ayyom kirsa, u sochidan ham, tirnoqlaridan ham hech narsa olmasin», dedi. Buni Ikrimaga aytsam, u: «U ayollardan va xushboʻ narsalardan ham uzoqlashmaydimi?», dedi.Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у: «Ким қурбонлик қилмоқчи бўлса-ю, ўн кунлик айём кирса, у сочидан ҳам, тирноқларидан ҳам ҳеч нарса олмасин», деди. Буни Икримага айтсам, у: «У аёллардан ва хушбў нарсалардан ҳам узоқлашмайдими?», деди.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، أَخْبَرَنِي دَاوُدُ بْنُ الْحُصَيْنِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ الآيَاتِ الَّتِي، فِي الْمَائِدَةِ الَّتِي قَالَهَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ } إِلَى { الْمُقْسِطِينَ } إِنَّمَا نَزَلَتْ فِي الدِّيَةِ بَيْنَ النَّضِيرِ وَبَيْنَ قُرَيْظَةَ وَذَلِكَ أَنَّ قَتْلَى النَّضِيرِ كَانَ لَهُمْ شَرَفٌ يُودَوْنَ الدِّيَةَ كَامِلَةً وَأَنَّ بَنِي قُرَيْظَةَ كَانُوا يُودَوْنَ نِصْفَ الدِّيَةِ فَتَحَاكَمُوا فِي ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ذَلِكَ فِيهِمْ فَحَمَلَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْحَقِّ فِي ذَلِكَ فَجَعَلَ الدِّيَةَ سَوَاءً .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Moida surasidagi Olloh azza va jalla aytgan {Ular orasida hukm chiqar yoki ulardan yuz oʻgir} oyatidan {adolat qiluvchilarni} soʻzigacha boʻlgan oyatlar Nazir bilan Qurayza oʻrtasidagi diyat haqida nozil boʻlgan. Bu shundayki, Nazirning maqtullari sharafli hisoblanib, ularga toʻliq diyat toʻlanardi, Qurayza esa yarim diyat olardi. Ular bu haqda Rasululloh ﷺdan hukm soʻrashdi. Shunda Olloh azza va jalla ular haqida buni nozil qildi. Rasululloh ﷺ ularni bu masalada haqqa yoʻlladilar va diyatni teng qilib qoʻydilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Моида сурасидаги Оллоҳ азза ва жалла айтган {Улар орасида ҳукм чиқар ёки улардан юз ўгир} оятидан {адолат қилувчиларни} сўзигача бўлган оятлар Назир билан Қурайза ўртасидаги дият ҳақида нозил бўлган. Бу шундайки, Назирнинг мақтуллари шарафли ҳисобланиб, уларга тўлиқ дият тўланарди, Қурайза эса ярим дият оларди. Улар бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺдан ҳукм сўрашди. Шунда Оллоҳ азза ва жалла улар ҳақида буни нозил қилди. Расулуллоҳ ﷺ уларни бу масалада ҳаққа йўлладилар ва диятни тенг қилиб қўйдилар.