Kab ibn Ujra al-Ansoriy

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ لَعَلَّكَ آذَاكَ هَوَامُّكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ احْلِقْ رَأْسَكَ وَصُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ، أَوْ أَطْعِمْ سِتَّةَ مَسَاكِينَ، أَوِ انْسُكْ بِشَاةٍ ‏"‏‏.‏

Abdurrahmon ibn Abu Laylo (Kaʼb ibn Ujradan) rivoyat qiladi: Kaʼb ibn Ujra aytdiki, Allohning Rasuli ﷺ unga (Kaʼbga): «Bitlaring seni qiynab qoʻydimi?» — dedilar. Kaʼb: «Ha, yo Rasululloh», — dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Boshingni oldir, soʻng yo uch kun roʻza tut, yo olti kambagʻalni taomlantir, yo bir qoʻyni qurbonlik (qilib soʻy)», — dedilar.Абдурраҳмон ибн Абу Лайло (Каъб ибн Ужрадан) ривоят қилади: Каъб ибн Ужра айтдики, Аллоҳнинг Расули ﷺ унга (Каъбга): «Битларинг сени қийнаб қўйдими?» — дедилар. Каъб: «Ҳа, ё Расулуллоҳ», — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Бошингни олдир, сўнг ё уч кун рўза тут, ё олти камбағални таомлантир, ё бир қўйни қурбонлик (қилиб сўй)», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَصْبِهَانِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْقِلٍ، قَالَ جَلَسْتُ إِلَى كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ فَسَأَلْتُهُ عَنِ الْفِدْيَةِ، فَقَالَ نَزَلَتْ فِيَّ خَاصَّةً، وَهْىَ لَكُمْ عَامَّةً، حُمِلْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْقَمْلُ يَتَنَاثَرُ عَلَى وَجْهِي فَقَالَ ‏"‏ مَا كُنْتُ أُرَى الْوَجَعَ بَلَغَ بِكَ مَا أَرَى أَوْ مَا كُنْتُ أُرَى الْجَهْدَ بَلَغَ بِكَ مَا أَرَى، تَجِدُ شَاةً ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ لاَ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ فَصُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ، أَوْ أَطْعِمْ سِتَّةَ مَسَاكِينَ، لِكُلِّ مِسْكِينٍ نِصْفَ صَاعٍ ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Maʼqil (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Kaʼb ibn Ujra bilan oʻtirdim va undan fidya haqida soʻradim. U: «Bu oyat aynan mening holatim haqida nozil boʻldi, lekin u — umuman — sizlar uchun ham (amal qiladi). Meni Allohning Rasuli ﷺ oldiga (koʻtarib) olib borildi va bitlar yuzimga koʻplab toʻkilib turar edi. Paygʻambar ﷺ: ‹Men sening ozoring (kasalliging) — men koʻrib turgandek — bu darajaga yetgan deb hech oʻylamagan edim. Bir qoʻyga qurbing yetadimi?› — dedilar. Men: ‹Yoʻq›, — dedim. U zot: ‹(Unday boʻlsa,) uch kun roʻza tut, yoki olti kambagʻalni — har biriga yarim soʼdan taom (berib) — taomlantir›, — dedilar», — dedi.Абдуллоҳ ибн Маъқил (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Каъб ибн Ужра билан ўтирдим ва ундан фидя ҳақида сўрадим. У: «Бу оят айнан менинг ҳолатим ҳақида нозил бўлди, лекин у — умуман — сизлар учун ҳам (амал қилади). Мени Аллоҳнинг Расули ﷺ олдига (кўтариб) олиб борилди ва битлар юзимга кўплаб тўкилиб турар эди. Пайғамбар ﷺ: ‹Мен сенинг озоринг (касаллигинг) — мен кўриб тургандек — бу даражага етган деб ҳеч ўйламаган эдим. Бир қўйга қурбинг етадими?› — дедилар. Мен: ‹Йўқ›, — дедим. У зот: ‹(Ундай бўлса,) уч кун рўза тут, ёки олти камбағални — ҳар бирига ярим сўдан таом (бериб) — таомлантир›, — дедилар», — деди.

حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ، وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا أَبُو قُرَّةَ، مُسْلِمُ بْنُ سَالِمٍ الْهَمْدَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِيسَى، سَمِعَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى، قَالَ لَقِيَنِي كَعْبُ بْنُ عُجْرَةَ فَقَالَ أَلاَ أُهْدِي لَكَ هَدِيَّةً سَمِعْتُهَا مِنَ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ بَلَى، فَأَهْدِهَا لِي‏.‏ فَقَالَ سَأَلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلاَةُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ عَلَّمَنَا كَيْفَ نُسَلِّمُ‏.‏ قَالَ ‏"‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ، وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏"‏‏.‏

Abdurrahmon ibn Abu Laylo (Kaʼb ibn Ujradan) rivoyat qiladi: Kaʼb ibn Ujra meni uchratib: «Men senga — Paygʻambar ﷺ dan olgan bir sovgʻani — bermaymi?» — dedi. Abdurrahmon: «Ha, uni menga ber», — dedi. (Kaʼb): «Biz Allohning Rasuli ﷺ dan: ‹Yo Rasululloh! Sizga, oila aʼzolaringizga qanday qilib salovot aytaylik? Chunki Alloh bizga sizga (namozda) qanday salom berishni oʻrgatgan›, — deb soʻradik. U zot: ‹Aytinglar: «Allohim! Muhammadga va Muhammadning oilasiga — Ibrohimga va Ibrohimning oilasiga rahmat yoʻllaganingdek — rahmat yoʻlla; chunki Sen — eng Maqtovga loyiq, eng Ulugʻsan. Allohim! Muhammadga va Muhammadning oilasiga — Ibrohimga va Ibrohimning oilasiga barakot yoʻllaganingdek — barakot yoʻlla; chunki Sen — eng Maqtovga loyiq, eng Ulugʻsan»›, — dedi», — dedi.Абдурраҳмон ибн Абу Лайло (Каъб ибн Ужрадан) ривоят қилади: Каъб ибн Ужра мени учратиб: «Мен сенга — Пайғамбар ﷺ дан олган бир совғани — бермайми?» — деди. Абдурраҳмон: «Ҳа, уни менга бер», — деди. (Каъб): «Биз Аллоҳнинг Расули ﷺ дан: ‹Ё Расулуллоҳ! Сизга, оила аъзоларингизга қандай қилиб саловот айтайлик? Чунки Аллоҳ бизга сизга (намозда) қандай салом беришни ўргатган›, — деб сўрадик. У зот: ‹Айтинглар: «Аллоҳим! Муҳаммадга ва Муҳаммаднинг оиласига — Иброҳимга ва Иброҳимнинг оиласига раҳмат йўллаганингдек — раҳмат йўлла; чунки Сен — энг Мақтовга лойиқ, энг Улуғсан. Аллоҳим! Муҳаммадга ва Муҳаммаднинг оиласига — Иброҳимга ва Иброҳимнинг оиласига баракот йўллаганингдек — баракот йўлла; чунки Сен — энг Мақтовга лойиқ, энг Улуғсан»›, — деди», — деди.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَصْبَهَانِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَعْقِلٍ، قَالَ قَعَدْتُ إِلَى كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ ـ يَعْنِي مَسْجِدَ الْكُوفَةِ ـ فَسَأَلْتُهُ عَنْ فِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ فَقَالَ حُمِلْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالْقَمْلُ يَتَنَاثَرُ عَلَى وَجْهِي فَقَالَ ‏"‏ مَا كُنْتُ أُرَى أَنَّ الْجَهْدَ قَدْ بَلَغَ بِكَ هَذَا، أَمَا تَجِدُ شَاةً ‏"‏‏.‏ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ صُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ، أَوْ أَطْعِمْ سِتَّةَ مَسَاكِينَ، لِكُلِّ مِسْكِينٍ نِصْفُ صَاعٍ مِنْ طَعَامٍ، وَاحْلِقْ رَأْسَكَ ‏"‏‏.‏ فَنَزَلَتْ فِيَّ خَاصَّةً وَهْىَ لَكُمْ عَامَّةً‏.‏

(Abdulloh ibn Maʼqil aytdi:) Men Kaʼb ibn Ujraning oldiga mana shu masjidda — yaʼni Kufa masjidida — oʻtirdim va undan roʻza fidyasi (Baqara surasi, 196) haqida soʻradim. U: «Men Paygʻambar ﷺning oldiga olib borildim — bitlar yuzimga toʻkilib turardi. U zot: ‹Sendagi mashaqqat (ozor) shu darajaga yetganini bilmas edim. Bir qoʻ y topa olasanmi?› dedilar. Men: ‹Yoʻq› dedim. U zot: ‹Boʻ lmasa, uch kun roʻza tut, yoki olti miskinga — har bir miskinga yarim soʼ taom (berib) — taomlantir va boshingni qirdir› dedilar. Bu (oyat) xususan men haqimda nozil boʻ ldi, u sizlar uchun esa umumiydir», dedi.(Абдуллоҳ ибн Маъқил айтди:) Мен Каъб ибн Ужранинг олдига мана шу масжидда — яъни Куфа масжидида — ўтирдим ва ундан рўза фидяси (Бақара сураси, 196) ҳақида сўрадим. У: «Мен Пайғамбар ﷺнинг олдига олиб борилдим — битлар юзимга тўкилиб турарди. У зот: ‹Сендаги машаққат (озор) шу даражага етганини билмас эдим. Бир қў й топа оласанми?› дедилар. Мен: ‹Йўқ› дедим. У зот: ‹Бў лмаса, уч кун рўза тут, ёки олти мискинга — ҳар бир мискинга ярим сў таом (бериб) — таомлантир ва бошингни қирдир› дедилар. Бу (оят) хусусан мен ҳақимда нозил бў лди, у сизлар учун эса умумийдир», деди.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا الْحَكَمُ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى، قَالَ لَقِيَنِي كَعْبُ بْنُ عُجْرَةَ فَقَالَ أَلاَ أُهْدِي لَكَ هَدِيَّةً، إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ عَلَيْنَا فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَلِمْنَا كَيْفَ نُسَلِّمُ عَلَيْكَ، فَكَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ قَالَ ‏"‏ فَقُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏"‏‏.‏

(Abdurrahmon ibn Abu Laylo rivoyat qiladi:) Kaʼb ibn Ujra meni uchratib: «Senga bir tuhfa bermaymi? Bir kuni Paygʻambar ﷺ bizning oldimizga chiqdilar, biz: ‹Yo Rasululloh, sizga qanday salom berishni bildik, endi sizga qanday salovot aytamiz?› dedik. U zot: ‹Shunday denglar: Allohumma salli ala Muhammadin va ala oli Muhammad, kama sollayta ala oli Ibrohiym, innaka Hamiydun Majiyd; Allohumma barik ala Muhammadin va ala oli Muhammad, kama barakta ala oli Ibrohiym, innaka Hamiydun Majiyd (Allohim, Ibrohim oilasiga rahmat aytganing kabi, Muhammadga va Muhammad oilasiga rahmat ayt; albatta Sen Hamid (maqtovga loyiq), Majid (ulugʻ)san. Allohim, Ibrohim oilasini barakali qilganing kabi, Muhammadni va Muhammad oilasini barakali qil; albatta Sen Hamid, Majidsan)› dedilar», dedi.(Абдурраҳмон ибн Абу Лайло ривоят қилади:) Каъб ибн Ужра мени учратиб: «Сенга бир туҳфа бермайми? Бир куни Пайғамбар ﷺ бизнинг олдимизга чиқдилар, биз: ‹Ё Расулуллоҳ, сизга қандай салом беришни билдик, энди сизга қандай саловот айтамиз?› дедик. У зот: ‹Шундай денглар: Аллоҳумма салли ала Муҳаммадин ва ала оли Муҳаммад, кама соллайта ала оли Иброҳийм, иннака Ҳамийдун Мажийд; Аллоҳумма барик ала Муҳаммадин ва ала оли Муҳаммад, кама баракта ала оли Иброҳийм, иннака Ҳамийдун Мажийд (Аллоҳим, Иброҳим оиласига раҳмат айтганинг каби, Муҳаммадга ва Муҳаммад оиласига раҳмат айт; албатта Сен Ҳамид (мақтовга лойиқ), Мажид (улуғ)сан. Аллоҳим, Иброҳим оиласини баракали қилганинг каби, Муҳаммадни ва Муҳаммад оиласини баракали қил; албатта Сен Ҳамид, Мажидсан)› дедилар», деди.