Ma'mar ibn Roshid

حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ فَلَمَّا رَجَعَ عَمْرٌو جَاءَ بَنُو مَعْمَرِ بْنِ حَبِيبٍ يُخَاصِمُونَهُ فِي وَلَاءِ أُخْتِهِمْ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ أَقْضِي بَيْنَكُمْ بِمَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا أَحْرَزَ الْوَلَدُ أَوْ الْوَالِدُ فَهُوَ لِعَصَبَتِهِ مَنْ كَانَ فَقَضَى لَنَا بِهِ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Maʼmar ibn Habib oʻgʻillari opalarining valosi (voris huquqi) borasida u bilan tortishib, ishni Umar ibn al-Xattobga olib kelishdi. Umar: «Oralaringizda men Rasululloh ﷺdan eshitgan narsa bilan hukm qilaman. U zot: ‹Farzand yoki ota nimani mulk qilib olsa, u kim boʻlishidan qatʼi nazar, uning asabalariga (erkak tarafdan qarindoshlariga) tegishlidir›, deganlar», dedi. Soʻng u foydamizga hukm qildi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Маъмар ибн Ҳабиб ўғиллари опаларининг валоси (ворис ҳуқуқи) борасида у билан тортишиб, ишни Умар ибн ал-Хаттобга олиб келишди. Умар: «Ораларингизда мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитган нарса билан ҳукм қиламан. У зот: ‹Фарзанд ёки ота нимани мулк қилиб олса, у ким бўлишидан қатъи назар, унинг асабаларига (эркак тарафдан қариндошларига) тегишлидир›, деганлар», деди. Сўнг у фойдамизга ҳукм қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ رَأَى ابْنُ عُمَرَ سَعْدَ بْنَ مَالِكٍ يَمْسَحُ عَلَى خُفَّيْهِ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ وَإِنَّكُمْ لَتَفْعَلُونَ هَذَا فَقَالَ سَعْدٌ نَعَمْ فَاجْتَمَعَا عِنْدَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ سَعْدٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَفْتِ ابْنَ أَخِي فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كُنَّا وَنَحْنُ مَعَ نَبِيِّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَمْسَحُ عَلَى خِفَافِنَا فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَإِنْ جَاءَ مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ نَعَمْ وَإِنْ جَاءَ مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ قَالَ نَافِعٌ فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ بَعْدَ ذَلِكَ يَمْسَحُ عَلَيْهِمَا مَا لَمْ يَخْلَعْهُمَا وَمَا يُوَقِّتُ لِذَلِكَ وَقْتًا فَحَدَّثْتُ بِهِ مَعْمَرًا فَقَالَ حَدَّثَنِيهِ أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ مِثْلَهُ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar Saʼd ibn Molikning maxsi ustiga mash tortayotganini koʻrib: «Siz shunday qilasizlarmi?» dedi. Saʼd: «Ha», dedi. Ular ikkovlari Umar (roziyallohu anhu)ning huzurida yigʻilishdi. Saʼd: «Ey moʻminlar amiri! Jiyanimga maxsilar ustiga mash tortish haqida fatvo bering», dedi. Umar (roziyallohu anhu): «Biz Paygʻambarimiz ﷺ bilan birga boʻlganimizda maxsilarimiz ustiga mash tortar edik», dedilar. Ibn Umar (roziyallohu anhumo): «Katta va kichik hojatdan kelsa hammi?» dedi. Umar (roziyallohu anhu): «Ha, katta va kichik hojatdan kelsa ham», dedilar. Shundan soʻng Ibn Umar ularni yechmagunicha ustiga mash tortar va bunga vaqt belgilamas edi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ибн Умар Саъд ибн Моликнинг махси устига маш тортаётганини кўриб: «Сиз шундай қиласизларми?» деди. Саъд: «Ҳа», деди. Улар икковлари Умар (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурида йиғилишди. Саъд: «Эй мўминлар амири! Жиянимга махсилар устига маш тортиш ҳақида фатво беринг», деди. Умар (розияллоҳу анҳу): «Биз Пайғамбаримиз ﷺ билан бирга бўлганимизда махсиларимиз устига маш тортар эдик», дедилар. Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «Катта ва кичик ҳожатдан келса ҳамми?» деди. Умар (розияллоҳу анҳу): «Ҳа, катта ва кичик ҳожатдан келса ҳам», дедилар. Шундан сўнг Ибн Умар уларни ечмагунича устига маш тортар ва бунга вақт белгиламас эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عُمَرَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ بَعَثَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَقِّ وَأَنْزَلَ مَعَهُ الْكِتَابَ فَكَانَ مِمَّا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةُ الرَّجْمِ فَرَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَجَمْنَا بَعْدَهُ ثُمَّ قَالَ قَدْ كُنَّا نَقْرَأُ وَلَا تَرْغَبُوا عَنْ آبَائِكُمْ فَإِنَّهُ كُفْرٌ بِكُمْ أَوْ إِنَّ كُفْرًا بِكُمْ أَنْ تَرْغَبُوا عَنْ آبَائِكُمْ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُطْرُونِي كَمَا أُطْرِيَ ابْنُ مَرْيَمَ وَإِنَّمَا أَنَا عَبْدٌ فَقُولُوا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَرُبَّمَا قَالَ مَعْمَرٌ كَمَا أَطْرَتْ النَّصَارَى ابْنَ مَرْيَمَ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Alloh azza va jalla Muhammad ﷺ ni haq bilan yubordi va u zot bilan birga Kitobni nozil qildi. Unga nozil qilingan narsalardan biri rajm oyati edi. Rasululloh ﷺ rajm qildilar, biz ham u zotdan keyin rajm qildik. Soʻng biz: ‹Otalaringizdan yuz oʻgirmanglar, chunki bu sizlar tomonidan kufrdir›, deb oʻqir edik. Soʻng Rasululloh ﷺ: ‹Nasoro ibn Maryamni haddan oshirib maqtaganidek, meni maqtab haddan oshmanglar. Men faqat bir bandaman, bas, ‹Uning bandasi va rasuli›, denglar», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Аллоҳ азза ва жалла Муҳаммад ﷺ ни ҳақ билан юборди ва у зот билан бирга Китобни нозил қилди. Унга нозил қилинган нарсалардан бири ражм ояти эди. Расулуллоҳ ﷺ ражм қилдилар, биз ҳам у зотдан кейин ражм қилдик. Сўнг биз: ‹Оталарингиздан юз ўгирманглар, чунки бу сизлар томонидан куфрдир›, деб ўқир эдик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: ‹Насоро ибн Марямни ҳаддан ошириб мақтаганидек, мени мақтаб ҳаддан ошманглар. Мен фақат бир бандаман, бас, ‹Унинг бандаси ва расули›, денглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَارِظٍ، عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ، قَالَ شَهِدْتُ عَلِيًّا وَعُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فِي يَوْمِ الْفِطْرِ وَالنَّحْرِ يُصَلِّيَانِ ثُمَّ يَنْصَرِفَانِ فَيُذَكِّرَانِ النَّاسَ فَسَمِعْتُهُمَا يَقُولَانِ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صَوْمِ هَذَيْنِ الْيَوْمَيْنِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ الْجُنْدَعِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ حُمْرَانَ مَوْلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ رَأَيْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عُثْمَانَ يَتَوَضَّأُ فَأَهْرَاقَ عَلَى يَدَيْهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ اسْتَنْثَرَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَمَضْمَضَ ثَلَاثًا وَذَكَرَ الْحَدِيثَ مِثْلَ مَعْنَى حَدِيثِ مَعْمَرٍ‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Ubayd dedi: Men Ali va Usmon (roziyallohu anhumo) bilan iyd al-fitr va nahr kunida birga boʻldim. Ular namoz oʻqib, soʻng qaytishib, odamlarga vaʼz qilardilar. Men ikkovlarining: «Rasululloh ﷺ mana shu ikki kunni roʻza tutishdan qaytargan edilar», deb aytayotganlarini eshitdim.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Убайд деди: Мен Али ва Усмон (розияллоҳу анҳумо) билан ийд ал-фитр ва наҳр кунида бирга бўлдим. Улар намоз ўқиб, сўнг қайтишиб, одамларга ваъз қилардилар. Мен икковларининг: «Расулуллоҳ ﷺ мана шу икки кунни рўза тутишдан қайтарган эдилар», деб айтаётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَرَادَ ابْنُ مَعْمَرٍ أَنْ يُنْكِحَ، ابْنَهُ ابْنَةَ شَيْبَةَ بْنِ جُبَيْرٍ فَبَعَثَنِي إِلَى أَبَانَ بْنِ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَهُوَ أَمِيرُ الْمَوْسِمِ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ أَخَاكَ أَرَادَ أَنْ يُنْكِحَ ابْنَهُ فَأَرَادَ أَنْ يُشْهِدَكَ ذَاكَ فَقَالَ أَلَا أُرَاهُ عِرَاقِيًّا جَافِيًا إِنَّ الْمُحْرِمَ لَا يَنْكِحُ وَلَا يُنْكِحُ ثُمَّ حَدَّثَ عَنْ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِمِثْلِهِ يَرْفَعُهُ‏.‏

Aban ibn Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ibn Maʼmar oʻgʻlini Shayba ibn Jubayrning qiziga uylantirmoqchi boʻlib, meni Aban ibn Usmon (roziyallohu anhu)ning oldiga yubordi — u hajning amiri edi. Men uning oldiga borib: «Akangiz oʻgʻlini uylantirmoqchi va bu nikohga sizni guvoh qilmoqchi», dedim. U: «Seni gʻoʻr iroqlik deb bilaman. Ihromdagi kishi na uylanadi, na birovni uylantiradi», dedi. Soʻng Usmon (roziyallohu anhu)dan xuddi shunga oʻxshash hadisni Paygʻambar ﷺ ga koʻtarib rivoyat qildi.Абан ибн Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ибн Маъмар ўғлини Шайба ибн Жубайрнинг қизига уйлантирмоқчи бўлиб, мени Абан ибн Усмон (розияллоҳу анҳу)нинг олдига юборди — у ҳажнинг амири эди. Мен унинг олдига бориб: «Акангиз ўғлини уйлантирмоқчи ва бу никоҳга сизни гувоҳ қилмоқчи», дедим. У: «Сени ғўр ироқлик деб биламан. Иҳромдаги киши на уйланади, на бировни уйлантиради», деди. Сўнг Усмон (розияллоҳу анҳу)дан худди шунга ўхшаш ҳадисни Пайғамбар ﷺ га кўтариб ривоят қилди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى، عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ، قَالَ اشْتَكَى عُمَرُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْمَرٍ عَيْنَيْهِ فَأَرْسَلَ إِلَى أَبَانَ بْنِ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سُفْيَانُ وَهُوَ أَمِيرٌ مَا يَصْنَعُ بِهِمَا قَالَ قَالَ ضَمَّدَهُمَا بِالصَّبِرِ فَإِنِّي سَمِعْتُ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ ذَلِكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ‏.‏

Aban ibn Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn Ubaydulloh ibn Maʼmarning koʻzlari ogʻrib qoldi va u Aban ibn Usmon (roziyallohu anhu)ning oldiga koʻzlarini nima qilishini soʻrab odam yubordi. U: «Ularga sabr (aloe) surtsin, chunki men Usmon (roziyallohu anhu)ning buni Rasululloh ﷺ dan rivoyat qilganini eshitganman», dedi.Абан ибн Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар ибн Убайдуллоҳ ибн Маъмарнинг кўзлари оғриб қолди ва у Абан ибн Усмон (розияллоҳу анҳу)нинг олдига кўзларини нима қилишини сўраб одам юборди. У: «Уларга сабр (алоэ) суртсин, чунки мен Усмон (розияллоҳу анҳу)нинг буни Расулуллоҳ ﷺ дан ривоят қилганини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، حَدَّثَنِي نُبَيْهُ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ بَعَثَنِي عُمَرُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْمَرٍ وَكَانَ يَخْطُبُ بِنْتَ شَيْبَةَ بْنِ عُثْمَانَ عَلَى ابْنِهِ فَأَرْسَلَ إِلَى أَبَانَ بْنِ عُثْمَانَ وَهُوَ عَلَى الْمَوْسِمِ فَقَالَ أَلَا أُرَاهُ أَعْرَابِيًّا إِنَّ الْمُحْرِمَ لَا يَنْكِحُ وَلَا يُنْكِحُ أَخْبَرَنِي بِذَلِكَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و حَدَّثَنِي نُبَيْهٌ عَنْ أَبِيهِ بِنَحْوِهِ‏.‏

Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nubayh ibn Vahb hajga amir boʻlgan Abon ibn Usmonning oldiga kelib, ehromdagi kishining nikohlanishi haqida soʻradi. Abon: «Uni aʼrobiy deb oʻylayapman. Darhaqiqat, ehromdagi kishi na oʻzi uylanadi, na birovni uylantiradi. Buni menga Usmon (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan naql qilib xabar berdi», dedi.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Нубайҳ ибн Ваҳб ҳажга амир бўлган Абон ибн Усмоннинг олдига келиб, эҳромдаги кишининг никоҳланиши ҳақида сўради. Абон: «Уни аъробий деб ўйлаяпман. Дарҳақиқат, эҳромдаги киши на ўзи уйланади, на бировни уйлантиради. Буни менга Усмон (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан нақл қилиб хабар берди», деди.