Masruq ibn al-Ajda'

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجَرْمِيُّ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ مَعْنٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، سَأَلْتُ مَسْرُوقًا مَنْ آذَنَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِالْجِنِّ لَيْلَةَ اسْتَمَعُوا الْقُرْآنَ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبُوكَ - يَعْنِي ابْنَ مَسْعُودٍ - أَنَّهُ آذَنَتْهُ بِهِمْ شَجَرَةٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Masruqdan: «Nabiy ﷺ ga jinlar Qurʼonga quloq solgan oʻsha kechasi ular haqida kim xabar berdi?» deb soʻralganida, u: «Menga Ibn Masʼud hadis aytib, unga (Nabiy ﷺ ga) ular haqida bir daraxt xabar berganini (aytdi)», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Масруқдан: «Набий ﷺ га жинлар Қуръонга қулоқ солган ўша кечаси улар ҳақида ким хабар берди?» деб сўралганида, у: «Менга Ибн Масъуд ҳадис айтиб, унга (Набий ﷺ га) улар ҳақида бир дарахт хабар берганини (айтди)», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ غَالِبٍ التَّمَّارِ، عَنْ مَسْرُوقِ بْنِ أَوْسٍ، عَنِ الأَشْعَرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الأَصَابِعُ سَوَاءٌ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ عَشْرٌ عَشْرٌ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ غَالِبٍ قَالَ سَمِعْتُ مَسْرُوقَ بْنَ أَوْسٍ وَرَوَاهُ إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي غَالِبٌ التَّمَّارُ بِإِسْنَادِ أَبِي الْوَلِيدِ وَرَوَاهُ حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي صَفِيَّةَ عَنْ غَالِبٍ بِإِسْنَادِ إِسْمَاعِيلَ ‏.‏

Masruq ibn Avsdan, u Ashʼariydan (Abu Muso al-Ashʼariydan), u zot Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilishicha, (Paygʻambar ﷺ): «Barmoqlar (diyatda) tengdir», dedilar. (Masruq) aytdi: «Har biriga oʻntadanmi?» deb soʻradim. (Abu Muso): «Ha», dedi. Abu Dovud aytadi: buni Muhammad ibn Jaʼfar Shuʼbadan, u Gʻolibdan: «Masruq ibn Avsdan eshitdim», deb rivoyat qildi. Va uni Ismoil ham rivoyat qilib: «Menga Gʻolib at-Tammor Abu Validning isnodi bilan aytib berdi», dedi. Yana uni Hanzala ibn Abu Safiyya Gʻolibdan Ismoilning isnodi bilan rivoyat qildi.Масруқ ибн Авсдан, у Ашъарийдан (Абу Мусо ал-Ашъарийдан), у зот Пайғамбар ﷺдан ривоят қилишича, (Пайғамбар ﷺ): «Бармоқлар (диятда) тенгдир», дедилар. (Масруқ) айтди: «Ҳар бирига ўнтаданми?» деб сўрадим. (Абу Мусо): «Ҳа», деди. Абу Довуд айтади: буни Муҳаммад ибн Жаъфар Шуъбадан, у Ғолибдан: «Масруқ ибн Авсдан эшитдим», деб ривоят қилди. Ва уни Исмоил ҳам ривоят қилиб: «Менга Ғолиб ат-Таммор Абу Валиднинг исноди билан айтиб берди», деди. Яна уни Ҳанзала ибн Абу Сафийя Ғолибдан Исмоилнинг исноди билан ривоят қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ أَبُو كُرَيْبٍ، جَمِيعًا عَنْ أَبِي، مُعَاوِيَةَ قَالَ ابْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ عُمَرَ فَقَالَ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ حَدِيثَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْفِتْنَةِ كَمَا قَالَ قَالَ فَقُلْتُ أَنَا ‏.‏ قَالَ إِنَّكَ لَجَرِيءٌ وَكَيْفَ قَالَ قَالَ قُلْتُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ فِتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ وَنَفْسِهِ وَوَلَدِهِ وَجَارِهِ يُكَفِّرُهَا الصِّيَامُ وَالصَّلاَةُ وَالصَّدَقَةُ وَالأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْىُ عَنِ الْمُنْكَرِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ لَيْسَ هَذَا أُرِيدُ إِنَّمَا أُرِيدُ الَّتِي تَمُوجُ كَمَوْجِ الْبَحْرِ - قَالَ - فَقُلْتُ مَا لَكَ وَلَهَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا قَالَ أَفَيُكْسَرُ الْبَابُ أَمْ يُفْتَحُ قَالَ قُلْتُ لاَ بَلْ يُكْسَرُ ‏.‏ قَالَ ذَلِكَ أَحْرَى أَنْ لاَ يُغْلَقَ أَبَدًا ‏.‏ قَالَ فَقُلْنَا لِحُذَيْفَةَ هَلْ كَانَ عُمَرُ يَعْلَمُ مَنِ الْبَابُ قَالَ نَعَمْ كَمَا يَعْلَمُ أَنَّ دُونَ غَدٍ اللَّيْلَةَ إِنِّي حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالأَغَالِيطِ ‏.‏ قَالَ فَهِبْنَا أَنْ نَسْأَلَ حُذَيْفَةَ مَنِ الْبَابُ فَقُلْنَا لِمَسْرُوقٍ سَلْهُ فَسَأَلَهُ فَقَالَ عُمَرُ ‏.‏

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Umarning huzurida edik. Shunda u: «Qaysingiz Rasululloh ﷺ ning fitna haqidagi hadislarini u zot aytganlaridek yodida saqlagan?» dedi. Men: «Men», dedim. U: «Sen haqiqatan jasur ekansan! U zot qanday degan edilar?» dedi. Men dedim: Men Rasululloh ﷺ ni: «Kishining ahli, moli, oʻzi, bolasi va qoʻshnisi (sababli) duch keladigan fitnasini roʻza, namoz, sadaqa, yaxshilikka buyurish va yomonlikdan qaytarish kafforat qiladi», deganlarini eshitdim. Shunda Umar: «Men buni demoqchi emasman; men faqat dengiz toʻlqinidek toʻlqinlanadiganini demoqchiman» dedi. Men: «Yo amirul muʼminin, sizning u bilan nima ishingiz bor? Sen bilan uning oʻrtasida yopiq bir eshik bor» dedim. U: «U eshik sindiriladimi yoki ochiladimi?» dedi. Men: «Yoʻq, balki sindiriladi» dedim. U: «Unda u abadiy yopilmasligi ehtimolroq» dedi. (Shaqiq) dedi: Biz Huzayfaga: «Umar u eshik kimligini bilarmidi?» dedik. U: «Ha, ertangi kundan oldin kecha (boʻlishini) bilgani kabi (aniq bilardi). Men unga yolgʻon-yashiq aralashmagan bir hadis aytib bergan edim», dedi. (Shaqiq) dedi: Biz Huzayfadan u eshik kimligini soʻrashdan qoʻrqdik, shuning uchun Masruqqa: «Undan soʻra» dedik. U soʻradi, shunda (Huzayfa): «(U eshik) Umar (edi)» dedi.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Умарнинг ҳузурида эдик. Шунда у: «Қайсингиз Расулуллоҳ ﷺ нинг фитна ҳақидаги ҳадисларини у зот айтганларидек ёдида сақлаган?» деди. Мен: «Мен», дедим. У: «Сен ҳақиқатан жасур экансан! У зот қандай деган эдилар?» деди. Мен дедим: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни: «Кишининг аҳли, моли, ўзи, боласи ва қўшниси (сабабли) дуч келадиган фитнасини рўза, намоз, садақа, яхшиликка буюриш ва ёмонликдан қайтариш каффорат қилади», деганларини эшитдим. Шунда Умар: «Мен буни демоқчи эмасман; мен фақат денгиз тўлқинидек тўлқинланадиганини демоқчиман» деди. Мен: «Ё амирул муъминин, сизнинг у билан нима ишингиз бор? Сен билан унинг ўртасида ёпиқ бир эшик бор» дедим. У: «У эшик синдириладими ёки очиладими?» деди. Мен: «Йўқ, балки синдирилади» дедим. У: «Унда у абадий ёпилмаслиги эҳтимолроқ» деди. (Шақиқ) деди: Биз Ҳузайфага: «Умар у эшик кимлигини билармиди?» дедик. У: «Ҳа, эртанги кундан олдин кеча (бўлишини) билгани каби (аниқ биларди). Мен унга ёлғон-яшиқ аралашмаган бир ҳадис айтиб берган эдим», деди. (Шақиқ) деди: Биз Ҳузайфадан у эшик кимлигини сўрашдан қўрқдик, шунинг учун Масруққа: «Ундан сўра» дедик. У сўради, шунда (Ҳузайфа): «(У эшик) Умар (эди)» деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ، حَدَّثَنَا مُجَالِدُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ لَقِيتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ مَنْ أَنْتَ قُلْتُ مَسْرُوقُ بْنُ الأَجْدَعِ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الأَجْدَعُ شَيْطَانٌ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Masruq aytadi: Men Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) bilan uchrashdim. U: «Sen kimsan?» dedi. Men: «Masruq ibn al-Ajdaʼ», dedim. Shunda Umar: «Men Rasululloh ﷺ: ‹al-Ajdaʼ (quloq-burni kesilgan) — shaytondir›, deganlarini eshitganman», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Масруқ айтади: Мен Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) билан учрашдим. У: «Сен кимсан?» деди. Мен: «Масруқ ибн ал-Аждаъ», дедим. Шунда Умар: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹ал-Аждаъ (қулоқ-бурни кесилган) — шайтондир›, деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَبِي الزَّرْقَاءِ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، قَالَ بَعَثَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْيَمَنِ فَذَكَرَ مِثْلَهُ لَمْ يَذْكُرْ ثِيَابًا تَكُونُ بِالْيَمَنِ ‏.‏ وَلاَ ذَكَرَ يَعْنِي مُحْتَلِمًا ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ جَرِيرٌ وَيَعْلَى وَمَعْمَرٌ وَشُعْبَةُ وَأَبُو عَوَانَةَ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ مَسْرُوقٍ - قَالَ يَعْلَى وَمَعْمَرٌ - عَنْ مُعَاذٍ مِثْلَهُ ‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ uni Yamanga joʻnatdilar. Soʻng u xuddi shunday zikr qildi, (lekin) Yamanda toʻqiladigan kiyimlarni zikr qilmadi va ‹yaʼni ehtilom koʻradigan (kishi)› deganni ham zikr qilmadi. Abu Dovud aytdi: Uni Jarir, Yaʼlo, Maʼmar, Shuʼba, Abu Avona va Yahyo ibn Said al-Aʼmashdan, u Abu Voildan, u Masruqdan rivoyat qilganlar; Yaʼlo va Maʼmar esa Muozdan xuddi shunday (rivoyat qilgan), deganlar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ уни Яманга жўнатдилар. Сўнг у худди шундай зикр қилди, (лекин) Яманда тўқиладиган кийимларни зикр қилмади ва ‹яъни эҳтилом кўрадиган (киши)› деганни ҳам зикр қилмади. Абу Довуд айтди: Уни Жарир, Яъло, Маъмар, Шуъба, Абу Авона ва Яҳё ибн Саид ал-Аъмашдан, у Абу Воилдан, у Масруқдан ривоят қилганлар; Яъло ва Маъмар эса Муоздан худди шундай (ривоят қилган), деганлар.