Omir ash-Sha'biy

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ، قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ، يَقُولُ سَهَا عَلْقَمَةُ بْنُ قَيْسٍ فِي صَلاَتِهِ فَذَكَرُوا لَهُ بَعْدَ مَا تَكَلَّمَ فَقَالَ أَكَذَلِكَ يَا أَعْوَرُ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَحَلَّ حُبْوَتَهُ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ وَقَالَ هَكَذَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ وَسَمِعْتُ الْحَكَمَ يَقُولُ كَانَ عَلْقَمَةُ صَلَّى خَمْسًا ‏.‏ 33

Molik ibn Migʻval (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Shaʼbiyning shunday deganini eshitdim: Alqama ibn Qays namozida adashdi va gapirib boʻlgandan soʻng unga bu aytildi. U: «Ey koʻzi ojiz, shundaymi?» dedi. U: «Ha», dedi. Shunda u chalkab oʻtirgan holatini yozib, sahv sajdalarini qildi va: «Rasululloh ﷺ ana shunday qilgan edilar», dedi. U (Shaʼbiy) dedi: Men Hakamning: «Alqama besh rakaat oʻqigan edi», deganini ham eshitdim.Молик ибн Миғвал (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Шаъбийнинг шундай деганини эшитдим: Алқама ибн Қайс намозида адашди ва гапириб бўлгандан сўнг унга бу айтилди. У: «Эй кўзи ожиз, шундайми?» деди. У: «Ҳа», деди. Шунда у чалкаб ўтирган ҳолатини ёзиб, саҳв саждаларини қилди ва: «Расулуллоҳ ﷺ ана шундай қилган эдилар», деди. У (Шаъбий) деди: Мен Ҳакамнинг: «Алқама беш ракаат ўқиган эди», деганини ҳам эшитдим.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ الشَّيْبَانِيِّ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، ‏:‏ أَخْبَرَنِي مَنْ، مَرَّ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى قَبْرٍ مُنْتَبِذٍ، فَأَمَّهُمْ وَصَفَّ خَلْفَهُ، قُلْتُ ‏:‏ مَنْ هُوَ يَا أَبَا عَمْرٍو قَالَ ‏:‏ ابْنُ عَبَّاسٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Baʼzi kishilar Rasululloh ﷺ bilan birga chetda joylashgan bir qabr yonidan oʻtdilar. U zot ularga imom boʻldilar va odamlar u zotning orqasida saf tortdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Баъзи кишилар Расулуллоҳ ﷺ билан бирга четда жойлашган бир қабр ёнидан ўтдилар. У зот уларга имом бўлдилар ва одамлар у зотнинг орқасида саф тортдилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ الشَّيْبَانِيُّ أَنْبَأَنَا عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْ، رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِقَبْرٍ مُنْتَبِذٍ، فَصَلَّى عَلَيْهِ وَصَفَّ أَصْحَابَهُ خَلْفَهُ ‏.‏ قِيلَ ‏:‏ مَنْ حَدَّثَكَ قَالَ ‏:‏ ابْنُ عَبَّاسٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ chetda joylashgan bir qabr yonidan oʻtdilar va unga janoza namozini oʻqidilar, ashoblari esa u zotning orqasida saf tortdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ четда жойлашган бир қабр ёнидан ўтдилар ва унга жаноза намозини ўқидилар, ашоблари эса у зотнинг орқасида саф тортдилар.

أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَلاَّمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ شَرَاحِيلَ الشَّعْبِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ فَاطِمَةَ بِنْتَ قَيْسٍ، - وَكَانَتْ مِنَ الْمُهَاجِرَاتِ الأُوَلِ - قَالَتْ خَطَبَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ فِي نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم وَخَطَبَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى مَوْلاَهُ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَقَدْ كُنْتُ حُدِّثْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَحَبَّنِي فَلْيُحِبَّ أُسَامَةَ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا كَلَّمَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ أَمْرِي بِيَدِكَ فَأَنْكِحْنِي مَنْ شِئْتَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ انْطَلِقِي إِلَى أُمِّ شَرِيكٍ ‏"‏ ‏.‏ وَأُمُّ شَرِيكٍ امْرَأَةٌ غَنِيَّةٌ مِنَ الأَنْصَارِ عَظِيمَةُ النَّفَقَةِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ يَنْزِلُ عَلَيْهَا الضِّيفَانُ فَقُلْتُ سَأَفْعَلُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ تَفْعَلِي فَإِنَّ أُمَّ شَرِيكٍ كَثِيرَةُ الضِّيفَانِ فَإِنِّي أَكْرَهُ أَنْ يَسْقُطَ عَنْكِ خِمَارُكِ أَوْ يَنْكَشِفَ الثَّوْبُ عَنْ سَاقَيْكِ فَيَرَى الْقَوْمُ مِنْكِ بَعْضَ مَا تَكْرَهِينَ وَلَكِنِ انْتَقِلِي إِلَى ابْنِ عَمِّكِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ ‏"‏ ‏.‏ وَهُوَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي فِهْرٍ فَانْتَقَلْتُ إِلَيْهِ ‏.‏ مُخْتَصَرٌ ‏.‏

Fotima binti Qays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi — u dastlabki muhojira ayollardan edi — u dedi: «Menga Abdurahmon ibn Avf Muhammad ﷺ sahobalaridan bir necha kishi bilan birga sovchi qoʻydi. Rasululloh ﷺ ham mavlolari Usoma ibn Zayd uchun menga sovchi qoʻydilar. Men Rasululloh ﷺ: ‹Kim meni sevsa, Usomani ham sevsin›, deganlarini eshitgan edim. Rasululloh ﷺ men bilan gaplashganlarida: ‹Mening ishim Sizning qoʻlingizda, meni istagan kishingizga nikohlab bering›, dedim. U zot: ‹Ummu Sharik huzuriga bor›, dedilar. Ummu Sharik ansorlardan boʻlgan boy bir ayol boʻlib, Alloh azza va jalla yoʻlida koʻp nafaqa qilar, mehmonlar unikiga tushar edi. Men: ‹Shunday qilaman›, dedim. U zot: ‹Bunday qilma, chunki Ummu Sharikning mehmonlari koʻp. Men ustingdan roʻmoling tushib qolib yoki libosing ochilib boldirlaring koʻrinib, odamlar sen yoqtirmaydigan narsani koʻrishini yoqtirmayman. Balki amakining oʻgʻli Abdulloh ibn Amr ibn Ummu Maktum huzuriga koʻch›, dedilar — u Banu Fihrdan boʻlgan bir kishi edi. Shunda men uning huzuriga koʻchdim.»Фотима бинти Қайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади — у дастлабки муҳожира аёллардан эди — у деди: «Менга Абдураҳмон ибн Авф Муҳаммад ﷺ саҳобаларидан бир неча киши билан бирга совчи қўйди. Расулуллоҳ ﷺ ҳам мавлолари Усома ибн Зайд учун менга совчи қўйдилар. Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким мени севса, Усомани ҳам севсин›, деганларини эшитган эдим. Расулуллоҳ ﷺ мен билан гаплашганларида: ‹Менинг ишим Сизнинг қўлингизда, мени истаган кишингизга никоҳлаб беринг›, дедим. У зот: ‹Умму Шарик ҳузурига бор›, дедилар. Умму Шарик ансорлардан бўлган бой бир аёл бўлиб, Аллоҳ азза ва жалла йўлида кўп нафақа қилар, меҳмонлар уникига тушар эди. Мен: ‹Шундай қиламан›, дедим. У зот: ‹Бундай қилма, чунки Умму Шарикнинг меҳмонлари кўп. Мен устингдан рўмолинг тушиб қолиб ёки либосинг очилиб болдирларинг кўриниб, одамлар сен ёқтирмайдиган нарсани кўришини ёқтирмайман. Балки амакининг ўғли Абдуллоҳ ибн Амр ибн Умму Мактум ҳузурига кўч›, дедилар — у Бану Фиҳрдан бўлган бир киши эди. Шунда мен унинг ҳузурига кўчдим.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَاصِمٌ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى الشَّعْبِيِّ كِتَابًا فِيهِ عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تُنْكَحُ الْمَرْأَةُ عَلَى عَمَّتِهَا وَلاَ عَلَى خَالَتِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُ هَذَا مِنْ جَابِرٍ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ayol ammasi ustiga ham, xolasi ustiga ham nikohlanmaydi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аёл аммаси устига ҳам, холаси устига ҳам никоҳланмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ، أَوِ ابْنِ أَبِي الْخَلِيلِ أَنَّ ثَلاَثَةَ، نَفَرٍ اشْتَرَكُوا فِي طُهْرٍ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ وَلَمْ يَرْفَعْهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا صَوَابٌ وَاللَّهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى أَعْلَمُ ‏.‏

Salama ibn Kuhayl (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Shaʼbiyning Abul-Xalildan yoki Ibn Abul-Xalildan, uch kishi bir tuhr ichida (bir ayolga) sherik boʻlganini rivoyat qilganini eshitdim. Va u shunga oʻxshash rivoyatni keltirdi, ammo Zayd ibn Arqamni zikr qilmadi va uni (Paygʻambarga) nisbat bermadi. Abu Abdurrahmon aytdi: «Toʻgʻrisi shu. Allohu subhonahu va taolo bilguvchiroqdir».Салама ибн Куҳайл (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Шаъбийнинг Абул-Халилдан ёки Ибн Абул-Халилдан, уч киши бир туҳр ичида (бир аёлга) шерик бўлганини ривоят қилганини эшитдим. Ва у шунга ўхшаш ривоятни келтирди, аммо Зайд ибн Арқамни зикр қилмади ва уни (Пайғамбарга) нисбат бермади. Абу Абдурраҳмон айтди: «Тўғриси шу. Аллоҳу субҳонаҳу ва таоло билгувчироқдир».

أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ الصَّاغَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْجَوَّابِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمَّارٌ، - هُوَ ابْنُ رُزَيْقٍ - عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ، قَالَتْ طَلَّقَنِي زَوْجِي فَأَرَدْتُ النُّقْلَةَ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ انْتَقِلِي إِلَى بَيْتِ ابْنِ عَمِّكِ عَمْرِو ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ فَاعْتَدِّي فِيهِ ‏"‏ ‏.‏ فَحَصَبَهُ الأَسْوَدُ وَقَالَ وَيْلَكَ لِمَ تُفْتِي بِمِثْلِ هَذَا ‏.‏ قَالَ عُمَرُ إِنْ جِئْتِ بِشَاهِدَيْنِ يَشْهَدَانِ أَنَّهُمَا سَمِعَاهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِلاَّ لَمْ نَتْرُكْ كِتَابَ اللَّهِ لِقَوْلِ امْرَأَةٍ ‏{‏ لاَ تُخْرِجُوهُنَّ مِنْ بُيُوتِهِنَّ وَلاَ يَخْرُجْنَ إِلاَّ أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ ‏}‏ ‏.‏

Fotima binti Qays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Erim meni taloq qildi va men koʻchishni istadim, shunda Rasululloh ﷺ huzuriga keldim. U zot: ‹Amakingning oʻgʻli Amr ibn Ummu Maktumning uyiga koʻch va oʻsha yerda idda oʻtir›, dedilar». Shunda Aswad unga tosh otib: «Voy senga, nega bunday fatvo berasan!» dedi. Umar (roziyallohu anhu): «Agar buni Rasululloh ﷺ dan eshitganliklariga guvohlik beradigan ikki guvoh keltirsang (tasdiqlaymiz), aks holda bir ayolning soʻzi uchun Allohning Kitobini tark etmaymiz», dedi: {Ularni uylaridan chiqarmang, ochiq-oydin fohishalik qilmaguncha oʻzlari ham chiqmasin}.Фотима бинти Қайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Эрим мени талоқ қилди ва мен кўчишни истадим, шунда Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келдим. У зот: ‹Амакингнинг ўғли Амр ибн Умму Мактумнинг уйига кўч ва ўша ерда идда ўтир›, дедилар». Шунда Асwад унга тош отиб: «Вой сенга, нега бундай фатво берасан!» деди. Умар (розияллоҳу анҳу): «Агар буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитганликларига гувоҳлик берадиган икки гувоҳ келтирсанг (тасдиқлаймиз), акс ҳолда бир аёлнинг сўзи учун Аллоҳнинг Китобини тарк этмаймиз», деди: {Уларни уйларидан чиқарманг, очиқ-ойдин фоҳишалик қилмагунча ўзлари ҳам чиқмасин}.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَحْبُوبٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ مُطَرِّفٍ، قَالَ سُئِلَ الشَّعْبِيُّ عَنْ سَهْمِ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم وَصَفِيِّهِ فَقَالَ أَمَّا سَهْمُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَكَسَهْمِ رَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَأَمَّا سَهْمُ الصَّفِيِّ فَغُرَّةٌ تُخْتَارُ مِنْ أَىِّ شَىْءٍ شَاءَ ‏.‏

Mutarrif (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ash-Shaʼbiydan Paygʻambar ﷺ ning ulushi va safiyy (u zot oʻzlariga tanlab olgan narsa) haqida soʻraldi. U: «Paygʻambar ﷺ ning ulushiga kelsak, u musulmonlardan bir kishining ulushi kabidir. Safiyy ulushiga kelsak, u zot xohlagan narsasidan tanlab oladigan bir qimmatbaho narsadir», dedi.Мутарриф (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Аш-Шаъбийдан Пайғамбар ﷺ нинг улуши ва сафийй (у зот ўзларига танлаб олган нарса) ҳақида сўралди. У: «Пайғамбар ﷺ нинг улушига келсак, у мусулмонлардан бир кишининг улуши кабидир. Сафийй улушига келсак, у зот хоҳлаган нарсасидан танлаб оладиган бир қимматбаҳо нарсадир», деди.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ الْحَارِثِ، قَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم آكِلَ الرِّبَا وَمُوكِلَهُ وَشَاهِدَهُ وَكَاتِبَهُ وَالْوَاشِمَةَ وَالْمُوتَشِمَةَ قَالَ إِلاَّ مِنْ دَاءٍ فَقَالَ نَعَمْ وَالْحَالُّ وَالْمُحَلَّلُ لَهُ وَمَانِعُ الصَّدَقَةِ وَكَانَ يَنْهَى عَنِ النَّوْحِ وَلَمْ يَقُلْ لَعَنَ ‏.‏

Horis (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ riboni yeguvchi, uni yedirguvchi, unga guvoh boʻluvchi va uni yozib qoʻyguvchini, tatuirovka qiluvchi va qildirib oluvchi ayolni — «Kasallik sababidan boshqa holatda», deb — laʼnatladilar, u: «Ha», dedi. Yana ayolni (birinchi eriga qaytishi uchun) uylanib qoʻyib yuboruvchi va uning uchun shunday qildirib oluvchini hamda sadaqani (zakotni) toʻsuvchini laʼnatladilar. U zot marsiyaxonlikdan ham qaytarar edilar, biroq u «laʼnatladilar» demadi.Ҳорис (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рибони егувчи, уни едиргувчи, унга гувоҳ бўлувчи ва уни ёзиб қўйгувчини, татуировка қилувчи ва қилдириб олувчи аёлни — «Касаллик сабабидан бошқа ҳолатда», деб — лаънатладилар, у: «Ҳа», деди. Яна аёлни (биринчи эрига қайтиши учун) уйланиб қўйиб юборувчи ва унинг учун шундай қилдириб олувчини ҳамда садақани (закотни) тўсувчини лаънатладилар. У зот марсияхонликдан ҳам қайтарар эдилар, бироқ у «лаънатладилар» демади.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا خَلَفٌ، - يَعْنِي ابْنَ خَلِيفَةَ - عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم آكِلَ الرِّبَا وَمُوكِلَهُ وَشَاهِدَهُ وَكَاتِبَهُ وَالْوَاشِمَةَ وَالْمُوتَشِمَةَ وَنَهَى عَنِ النَّوْحِ وَلَمْ يَقُلْ لَعَنَ صَاحِبَ ‏.‏

Shaʼbiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ riboni yeguvchi, uni yedirguvchi, unga guvoh boʻluvchi va uni yozib qoʻyguvchini, tatuirovka qiluvchi va qildirib oluvchi ayolni laʼnatladilar hamda marsiyaxonlikdan qaytardilar, biroq uni qiluvchini laʼnatladilar, demadi.Шаъбий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рибони егувчи, уни едиргувчи, унга гувоҳ бўлувчи ва уни ёзиб қўйгувчини, татуировка қилувчи ва қилдириб олувчи аёлни лаънатладилар ҳамда марсияхонликдан қайтардилар, бироқ уни қилувчини лаънатладилар, демади.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، وَالشَّعْبِيِّ، قَالاَ السَّكَرُ خَمْرٌ ‏.‏

Ibrohim va Shaʼbiy (rahimahulloh): «As-Sakar — bu xamrdir», dedilar.Иброҳим ва Шаъбий (раҳимаҳуллоҳ): «Ас-Сакар — бу хамрдир», дедилар.