حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ الأَصْبَهَانِيُّ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعِيدِ بْنِ هَارُونَ ، ثنا أَبُو مَسْعُودٍ ، ثنا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ الرَّازِيُّ , عَنْ أَبِي سِنَانٍ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ . ح وَحَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ , ثنا أَبُو مَسْعُودٍ ، قَالَ : وَحَدَّثَنِي أَبُو يَعْقُوبَ , عَنِ ابْنِ مَهْدِيٍّ , عَنْ سُفْيَانَ , عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنْ حَارِثَةَ بْنِ مُضَرِّبٍ , أَنَّ قَوْمًا مِنْ أَهْلِ الشَّامِ أَتَوْا عُمَرَ , فَقَالُوا : إِنَّا قَدْ أَصَبْنَا أَمْوَالا وَخَيْلا وَرَقِيقًا , وَإِنَّا نُحِبُّ أَنْ يَكُونَ لَنَا فِيهِ زَكَاةٌ وَطَهُورٌ , فَقَالَ : " مَا فَعَلَهُ صَاحِبَايَ فَأَفْعَلُهُ " , قَالَ إِسْحَاقُ : " مَا فَعَلَهُ مَنْ كَانَ قَبْلِي فَأَفْعَلُهُ " , فَاسْتَشَارَ النَّاسَ , فَكَانَ فِيمَنِ اسْتَشَارَ عَلِيُّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , فَقَالَ : " حَسَنٌ إِنْ لَمْ يَكُنْ جِزْيَةٌ يُؤْخَذُ بِهَا مَنْ بَعْدَكَ " . قَالَ إِسْحَاقُ : إِنْ لَمْ يَكُنْ مَرْتَبَةً لِمَنْ بَعْدَكَ فَوَضَعَ عَلَى كُلِّ فَرَسٍ دِينَارًا . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ نُوحٍ الْجُنْدِيسَابُورِيُّ , حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ الْجُنْدِيسَابُورِيُّ , ثنا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ , ثنا أَبُو سِنَانٍ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ , قَالَ : قَدِمَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ بِخَيْلٍ وَرَقِيقٍ , فَقَالُوا لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ : خُذْ صَدَقَتَهَا , فَقَالَ " مَا أَعْلَمُ أَحَدًا فَعَلَهُ قَبْلِي حَتَّى أَسْأَلَ " , ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَهُ
Horisa ibn Muzarribdan rivoyat qilinadiki, Shom ahlidan bir qavm Umarning huzuriga kelib: «Biz mol-mulk, otlar va qullarga ega boʻldik, ularda biz uchun zakot va poklik boʻlishini xohlaymiz», dedilar. U: «Ikki sohibim qilmagan ishni men qilmayman», dedi. Ishoq: «Mendan oldingilar qilmagan ishni men qilmayman», deb keltirdi. Soʻng u odamlar bilan maslahatlashdi; maslahatlashganlari orasida Ali (roziyallohu anhu) ham bor edi. U: «Bu yaxshi, agar sendan keyingilar u bilan undiradigan jizyaga aylanib qolmasa», dedi. Ishoq: «Agar sendan keyingilarga doimiy soliq boʻlib qolmasa», deb keltirdi. Shunda u har bir otga bir dinor belgiladi. Osim ibn Zamra aytdi: Shom ahlidan bir qancha odamlar otlar va qullar bilan kelib, Umar ibn Xattobga: «Ularning sadaqasini ol», dedilar. U: «Mendan oldin buni kim qilganini bilmayman, toki soʻramagunimcha», dedi — soʻng shunga oʻxshashini zikr qildi.Ҳориса ибн Музаррибдан ривоят қилинадики, Шом аҳлидан бир қавм Умарнинг ҳузурига келиб: «Биз мол-мулк, отлар ва қулларга эга бўлдик, уларда биз учун закот ва поклик бўлишини хоҳлаймиз», дедилар. У: «Икки соҳибим қилмаган ишни мен қилмайман», деди. Ишоқ: «Мендан олдингилар қилмаган ишни мен қилмайман», деб келтирди. Сўнг у одамлар билан маслаҳатлашди; маслаҳатлашганлари орасида Али (розияллоҳу анҳу) ҳам бор эди. У: «Бу яхши, агар сендан кейингилар у билан ундирадиган жизяга айланиб қолмаса», деди. Ишоқ: «Агар сендан кейингиларга доимий солиқ бўлиб қолмаса», деб келтирди. Шунда у ҳар бир отга бир динор белгилади. Осим ибн Замра айтди: Шом аҳлидан бир қанча одамлар отлар ва қуллар билан келиб, Умар ибн Хаттобга: «Уларнинг садақасини ол», дедилар. У: «Мендан олдин буни ким қилганини билмайман, токи сўрамагунимча», деди — сўнг шунга ўхшашини зикр қилди.