Oysha bint Abu Bakr as-Siddiq (Ummul-mu'minin)

وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ الْمَسْجِدَ، فَإِذَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ جَالِسٌ إِلَى حُجْرَةِ عَائِشَةَ وَالنَّاسُ يُصَلُّونَ الضُّحَى فِي الْمَسْجِدِ فَسَأَلْنَاهُ عَنْ صَلاَتِهِمْ فَقَالَ بِدْعَةٌ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ عُرْوَةُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ كَمِ اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَرْبَعَ عُمَرٍ إِحْدَاهُنَّ فِي رَجَبٍ ‏.‏ فَكَرِهْنَا أَنْ نُكَذِّبَهُ وَنَرُدَّ عَلَيْهِ وَسَمِعْنَا اسْتِنَانَ عَائِشَةَ فِي الْحُجْرَةِ ‏.‏ فَقَالَ عُرْوَةُ أَلاَ تَسْمَعِينَ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ إِلَى مَا يَقُولُ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَقَالَتْ وَمَا يَقُولُ قَالَ يَقُولُ اعْتَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَرْبَعَ عُمَرٍ إِحْدَاهُنَّ فِي رَجَبٍ ‏.‏ فَقَالَتْ يَرْحَمُ اللَّهُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَا اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ وَهُوَ مَعَهُ وَمَا اعْتَمَرَ فِي رَجَبٍ قَطُّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Mujohid dedi: Men va Urva ibn az-Zubayr masjidga kirdik, Abdulloh ibn Umar Oishaning hujrasi yonida oʻtirar, odamlar esa masjidda chosht namozini oʻqishardi. Biz undan ularning namozi haqida soʻradik. U: «(Bu) bidʼat», dedi. Urva unga: «Yo Abu Abdurrahmon, Rasululloh ﷺ necha marta umra qildilar?» — dedi. U: «Toʻrt marta umra qildilar, biri rajab oyida edi», dedi. Biz uni yolgʻonga chiqarishni va unga eʼtiroz bildirishni yoqtirmadik. Hujra ichida Oishaning tishini tozalayotgan ovozini eshitdik. Urva: «Ey moʻminlarning onasi, Abu Abdurrahmon nima deyayotganini eshitmayapsizmi?» — dedi. U: «Nima deyapti?» dedi. (Urva): «Nabiy ﷺ toʻrt marta umra qildilar, biri rajab oyida edi, deyapti», dedi. Shunda u: «Alloh Abu Abdurrahmonga rahm qilsin! Rasululloh ﷺ qilgan har bir umrada u (Ibn Umar) u zot bilan birga boʻlgan, va u zot rajab oyida hech qachon umra qilmaganlar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мужоҳид деди: Мен ва Урва ибн аз-Зубайр масжидга кирдик, Абдуллоҳ ибн Умар Оишанинг ҳужраси ёнида ўтирар, одамлар эса масжидда чошт намозини ўқишарди. Биз ундан уларнинг намози ҳақида сўрадик. У: «(Бу) бидъат», деди. Урва унга: «Ё Абу Абдурраҳмон, Расулуллоҳ ﷺ неча марта умра қилдилар?» — деди. У: «Тўрт марта умра қилдилар, бири ражаб ойида эди», деди. Биз уни ёлғонга чиқаришни ва унга эътироз билдиришни ёқтирмадик. Ҳужра ичида Оишанинг тишини тозалаётган овозини эшитдик. Урва: «Эй мўминларнинг онаси, Абу Абдурраҳмон нима деяётганини эшитмаяпсизми?» — деди. У: «Нима деяпти?» деди. (Урва): «Набий ﷺ тўрт марта умра қилдилар, бири ражаб ойида эди, деяпти», деди. Шунда у: «Аллоҳ Абу Абдурраҳмонга раҳм қилсин! Расулуллоҳ ﷺ қилган ҳар бир умрада у (Ибн Умар) у зот билан бирга бўлган, ва у зот ражаб ойида ҳеч қачон умра қилмаганлар», деди.

وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ جَارًا، لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَارِسِيًّا كَانَ طَيِّبَ الْمَرَقِ فَصَنَعَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ جَاءَ يَدْعُوهُ فَقَالَ ‏"‏ وَهَذِهِ ‏"‏ ‏.‏ لِعَائِشَةَ فَقَالَ لاَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ ‏"‏ فَعَادَ يَدْعُوهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَهَذِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ عَادَ يَدْعُوهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَهَذِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ فِي الثَّالِثَةِ ‏.‏ فَقَامَا يَتَدَافَعَانِ حَتَّى أَتَيَا مَنْزِلَهُ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning forsiy bir qoʻshnisi bor edi, u mazali shoʻrva pishirar edi. U Rasululloh ﷺ ga (taom) tayyorladi, soʻng kelib u zotni taklif qildi. (Forsiy taklif qilganida) u zot Oishaga ishora qilib: «Bu ham (kelsinmi)?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «(Unday boʻlsa) yoʻq», dedilar. U qaytib kelib yana taklif qildi. Rasululloh ﷺ: «Bu ham (kelsinmi)?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. Rasululloh ﷺ: «(Unday boʻlsa) yoʻq», dedilar. Soʻng u qaytib kelib yana taklif qildi. Rasululloh ﷺ: «Bu ham (kelsinmi)?» dedilar. U uchinchi martasida: «Ha», dedi. Shunda ikkovlari bir-birlarini yetaklab, uning uyiga yetib bordilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг форсий бир қўшниси бор эди, у мазали шўрва пиширар эди. У Расулуллоҳ ﷺ га (таом) тайёрлади, сўнг келиб у зотни таклиф қилди. (Форсий таклиф қилганида) у зот Оишага ишора қилиб: «Бу ҳам (келсинми)?» дедилар. У: «Йўқ», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «(Ундай бўлса) йўқ», дедилар. У қайтиб келиб яна таклиф қилди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу ҳам (келсинми)?» дедилар. У: «Йўқ», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «(Ундай бўлса) йўқ», дедилар. Сўнг у қайтиб келиб яна таклиф қилди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу ҳам (келсинми)?» дедилар. У учинчи мартасида: «Ҳа», деди. Шунда икковлари бир-бирларини етаклаб, унинг уйига етиб бордилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ قَالَ يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرُونَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي حَرْمَلَةَ، عَنْ عَطَاءٍ، وَسُلَيْمَانَ، ابْنَىْ يَسَارٍ وَأَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُضْطَجِعًا فِي بَيْتِي كَاشِفًا عَنْ فَخِذَيْهِ أَوْ سَاقَيْهِ فَاسْتَأْذَنَ أَبُو بَكْرٍ فَأَذِنَ لَهُ وَهُوَ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ فَتَحَدَّثَ ثُمَّ اسْتَأْذَنَ عُمَرُ فَأَذِنَ لَهُ وَهُوَ كَذَلِكَ فَتَحَدَّثَ ثُمَّ اسْتَأْذَنَ عُثْمَانُ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَوَّى ثِيَابَهُ - قَالَ مُحَمَّدٌ وَلاَ أَقُولُ ذَلِكَ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ - فَدَخَلَ فَتَحَدَّثَ فَلَمَّا خَرَجَ قَالَتْ عَائِشَةُ دَخَلَ أَبُو بَكْرٍ فَلَمْ تَهْتَشَّ لَهُ وَلَمْ تُبَالِهِ ثُمَّ دَخَلَ عُمَرُ فَلَمْ تَهْتَشَّ لَهُ وَلَمْ تُبَالِهِ ثُمَّ دَخَلَ عُثْمَانُ فَجَلَسْتَ وَسَوَّيْتَ ثِيَابَكَ فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ أَسْتَحِي مِنْ رَجُلٍ تَسْتَحِي مِنْهُ الْمَلاَئِكَةُ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mening uyimda sonlarini yoki boldirlarini ochib yotgan edilar. Abu Bakr ruxsat soʻradi, u zot oʻsha holatda turib unga ruxsat berdilar va suhbatlashdilar. Soʻng Umar ruxsat soʻradi, u zot oʻsha holatda turib unga ruxsat berdilar va suhbatlashdilar. Soʻng Usmon ruxsat soʻradi, shunda Rasululloh ﷺ oʻtirib, kiyimlarini toʻgʻrilab oldilar. — Muhammad (rovi): «Men buni bir kunda boʻldi deyolmayman», — dedi. — (Usmon) kirib suhbatlashdi. U chiqib ketgach, Oisha dedi: Abu Bakr kirganida Siz unga (alohida) eʼtibor bermadingiz va parvo qilmadingiz, soʻng Umar kirdi, unga ham eʼtibor bermadingiz va parvo qilmadingiz, soʻng Usmon kirganida oʻtirib, kiyimlaringizni toʻgʻrilab oldingiz?! U zot: «Farishtalar undan uyaladigan kishidan men uyalmaymanmi?» — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менинг уйимда сонларини ёки болдирларини очиб ётган эдилар. Абу Бакр рухсат сўради, у зот ўша ҳолатда туриб унга рухсат бердилар ва суҳбатлашдилар. Сўнг Умар рухсат сўради, у зот ўша ҳолатда туриб унга рухсат бердилар ва суҳбатлашдилар. Сўнг Усмон рухсат сўради, шунда Расулуллоҳ ﷺ ўтириб, кийимларини тўғрилаб олдилар. — Муҳаммад (рови): «Мен буни бир кунда бўлди деёлмайман», — деди. — (Усмон) кириб суҳбатлашди. У чиқиб кетгач, Оиша деди: Абу Бакр кирганида Сиз унга (алоҳида) эътибор бермадингиз ва парво қилмадингиз, сўнг Умар кирди, унга ҳам эътибор бермадингиз ва парво қилмадингиз, сўнг Усмон кирганида ўтириб, кийимларингизни тўғрилаб олдингиз?! У зот: «Фаришталар ундан уяладиган кишидан мен уялмайманми?» — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنِ الْبَهِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، قَالَ قَالَتْ لِي عَائِشَةُ كَانَ أَبَوَاكَ مِنَ الَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِلَّهِ وَالرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ مَا أَصَابَهُمُ الْقَرْحُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Sening ikki otang oʻzlariga jarohat yetganidan keyin ham Allohga va Rasulga (chaqirigʻiga) javob berganlardan edi.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Сенинг икки отанг ўзларига жароҳат етганидан кейин ҳам Аллоҳга ва Расулга (чақириғига) жавоб берганлардан эди.»

حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو صَخْرٍ، عَنِ ابْنِ، قُسَيْطٍ حَدَّثَهُ أَنَّ عُرْوَةَ حَدَّثَهُ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَدَّثَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ مِنْ عِنْدِهَا لَيْلاً ‏.‏ قَالَتْ فَغِرْتُ عَلَيْهِ فَجَاءَ فَرَأَى مَا أَصْنَعُ فَقَالَ ‏"‏ مَا لَكِ يَا عَائِشَةُ أَغِرْتِ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ وَمَا لِي لاَ يَغَارُ مِثْلِي عَلَى مِثْلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَقَدْ جَاءَكِ شَيْطَانُكِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوَمَعِيَ شَيْطَانٌ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ وَمَعَ كُلِّ إِنْسَانٍ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ وَمَعَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ وَلَكِنْ رَبِّي أَعَانَنِي عَلَيْهِ حَتَّى أَسْلَمَ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi uning huzuridan chiqib ketdilar. (Oisha) dedi: «Men u zotdan rashk qildim. Soʻng (u zot) kelib, mening nima qilayotganimni koʻrdilar va: ‹Senga nima boʻldi, ey Oisha, rashk qildingmi?› dedilar. Men: ‹Men kabi (ayol) Siz kabi (er) haqida nega rashk qilmas ekan?› dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Senga shaytoning keldimi?› dedilar. Men: ‹Yo Rasululloh, men bilan birga shayton bormi?› dedim. (U zot): ‹Ha›, dedilar. Men: ‹Har bir inson bilan birga (shaytonmi)?› dedim. (U zot): ‹Ha›, dedilar. Men: ‹Siz bilan ham birga (shaytonmi), yo Rasululloh?› dedim. (U zot): ‹Ha, lekin Robbim menga uning ustidan yordam berdi, hatto u (taslim boʻlib) musulmon boʻldi›, dedilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси унинг ҳузуридан чиқиб кетдилар. (Оиша) деди: «Мен у зотдан рашк қилдим. Сўнг (у зот) келиб, менинг нима қилаётганимни кўрдилар ва: ‹Сенга нима бўлди, эй Оиша, рашк қилдингми?› дедилар. Мен: ‹Мен каби (аёл) Сиз каби (эр) ҳақида нега рашк қилмас экан?› дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Сенга шайтонинг келдими?› дедилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, мен билан бирга шайтон борми?› дедим. (У зот): ‹Ҳа›, дедилар. Мен: ‹Ҳар бир инсон билан бирга (шайтонми)?› дедим. (У зот): ‹Ҳа›, дедилар. Мен: ‹Сиз билан ҳам бирга (шайтонми), ё Расулуллоҳ?› дедим. (У зот): ‹Ҳа, лекин Роббим менга унинг устидан ёрдам берди, ҳатто у (таслим бўлиб) мусулмон бўлди›, дедилар».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَيْتِ عَائِشَةَ فَقَالَ ‏"‏ رَأْسُ الْكُفْرِ مِنْ هَا هُنَا مِنْ حَيْثُ يَطْلُعُ قَرْنُ الشَّيْطَانِ ‏"‏ ‏.‏ يَعْنِي الْمَشْرِقَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Oishaning uyidan chiqib: «Kufrning boshi ana shu yerdan — shayton shoxi koʻtariladigan tomondan (boshlanadi)», — dedilar. Bu bilan mashriqni nazarda tutdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Оишанинг уйидан чиқиб: «Куфрнинг боши ана шу ердан — шайтон шохи кўтариладиган томондан (бошланади)», — дедилар. Бу билан машриқни назарда тутдилар.