Oysha bint Abu Bakr as-Siddiq (Ummul-mu'minin)

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏لقد كان فيما قبلكم من الأمم ناس محدثون، فإن يك في أمتي أحد، فإنه عمر‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري، ورواه مسلم من رواية عائشة، وفي روايتهما قال ابن وهب‏:‏ ‏"‏محدثون‏"‏ أي‏:‏ ملهمون‏)‏‏)‏‏.‏

Rasululloh ﷺ: «Sizlardan oldingi ummatlarda muhaddaslar (ilhom beriladigan kishilar) boʻlgan. Agar mening ummatimda biror (shunday) kishi boʻlsa, albatta u Umardir», dedilar. Zakariyo ibn Abu Zoida Saʼddan, u Abu Salamadan, u Abu Hurayradan (rivoyat qilib) ziyoda qildi: Paygʻambar ﷺ: «Sizlardan oldin oʻtgan Bani Isroildan paygʻambar boʻlmagan holda (ilhom orqali) gaplashtiriladigan kishilar boʻlgan. Agar mening ummatimda ulardan biror kishi boʻlsa, u Umardir», dedilar. Ibn Abbos (roziyallohu anhumo): «(Bu yerda) ‹na paygʻambar, na muhaddas (degani emas)›», dedi.Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан олдинги умматларда муҳаддаслар (илҳом бериладиган кишилар) бўлган. Агар менинг умматимда бирор (шундай) киши бўлса, албатта у Умардир», дедилар. Закариё ибн Абу Зоида Саъддан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилиб) зиёда қилди: Пайғамбар ﷺ: «Сизлардан олдин ўтган Бани Исроилдан пайғамбар бўлмаган ҳолда (илҳом орқали) гаплаштириладиган кишилар бўлган. Агар менинг умматимда улардан бирор киши бўлса, у Умардир», дедилар. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо): «(Бу ерда) ‹на пайғамбар, на муҳаддас (дегани эмас)›», деди.

وعَنْ عائشة رضي اللَّه عنْهَا نَحْوُهُ، متفقٌ عليه.

Oisha (roziyallohu anho)dan ham shunga oʻxshash (hadis) rivoyat qilinadi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ҳам шунга ўхшаш (ҳадис) ривоят қилинади.

- وعن عوف بن مالك بن الطفيل أن عائشة رضي الله عنها حدثت أن عبد الله بن الزبير رضي الله عنهما قال في بيع أو عطاء أعطته عائشة رضي الله عنها‏:‏ والله لتنتهين عائشة، أو لأحجرن عليها، قالت أهو قال هذا ‏؟‏ قالو‏:‏ نعم، قالت‏:‏ هو لله علي نذر أن لا أكلم ابن الزبير أبدا، فاستشفع بن الزبير إليها حين طالت الهجرة، فقالت‏:‏ لا والله لا أشفع فيه أبداً، ولا أتحنث إلى نذري فلما طال ذلك على ابن الزبير كلم المسور ابن مخرمة، وعبد الرحمن بن الأسود بن عبد يغوث وقال لهما‏:‏ أنشدكما الله لما أدخلتماني على عائشة رضي الله عنها، فإنها لا يحل لها أن تنذر قطيعتى، فأقبل به المسور، وعبد الرحمن حتى استأذنا على عائشة، فقالا‏:‏ السلام عليك ورحمة الله وبركاته، أندخل‏؟‏ قالت عائشة‏:‏ ادخلوا، قالوا‏:‏ كلنا‏؟‏ قالت‏:‏ نعم ادخلوا كلكم، ولا تعلم أن معهما ابن الزبير، فلما دخلوا ، دخل ابن الزبير الحجاب، فاعتنق عائشة رضي الله عنها، وطفق يناشدها ويبكي، وطفق المسور، وعبد الرحمن يناشدانها إلا كلمته وقبلت منه، ويقولان ‏:‏ إن النبي صلى الله عليه وسلم نها عما قد علمت من الهجرة، ولا يحل لمسلم أن يهجر أخاه فوق ثلاث ليال، فلما أكثروا على عائشة من التذكرة والتحريج، طفقت تذكرهما وتبكي ، وتقول‏:‏ إني نذرت والنذر شديد ، فلم يزالا بها حتى كلمت ابن الزبير، وأعتقت في نذرها ذلك أربعين رقبة، وكانت تذكر نذرها بعد ذلك فتبكي حتى تبل دموعها خمارها‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho)ga, Abdulloh ibn Zubayr — Oisha bergan bir savdo yoki ato (hadya) haqida: «Vallohi, Oisha (sadaqa-ehsondan) toʻxtasin, yoki men uni hajr (mol sarflashdan man) qilaman» degan, deb yetkazildi. (Oisha:) «U shunday dedimi?» dedi. Ular: «Ha» dedilar. (Oisha:) «Bu — Allohga (atalgan) bir nazrdir, men Ibn Zubayr bilan hech qachon gaplashmayman» dedi. Boykot (hijra) uzayib ketgach, Ibn Zubayr undan shafoat soʻradi, ammo u: «Yoʻq, vallohi, men u haqda hech qachon shafoatni qabul qilmayman va nazrimni buzmayman» dedi. Bu (holat) Ibn Zubayrga uzayib ketgach, u Misvar ibn Maxrama va Abdurrahmon ibn Asvad ibn Abdi Yagʻus bilan — ular ikkalasi Bani Zuhradan edi — gaplashdi va ularga: «Sizlarni Alloh nomi bilan ont beraman, meni Oishaning oldiga kiritinglar; chunki uning meni hajr (qilishni) nazr qilishi halol emas» dedi. Bas, Misvar va Abdurrahmon ridolariga oʻrangan holda uni (olib) keldilar — toki Oishaning (huzuriga) kirishga izn soʻrab: «Assalomu alayki va rahmatullohi va barakatuh; kiraylikmi?» dedilar. Oisha: «Kiringlar» dedi. Ular: «Hammamizmi?» dedilar. (Oisha:) «Ha, hammangiz kiringlar» dedi — ular bilan Ibn Zubayr (ham) borligini bilmagan holda. Ular kirgan paytda, Ibn Zubayr parda (hijob) ortiga kirib, Oishani quchoqladi va unga iltijo qilib yigʻlay boshladi; Misvar va Abdurrahmon esa unga — (Oisha) u bilan gaplashib, undan (uzrini) qabul qilgunicha — iltijo qila boshladilar va: «Paygʻambar ﷺ sen bilgan narsadan — hijra (boykot)dan — qaytardilar; chunki musulmonga oʻz birodarini uch kechadan ortiq (boykot qilib) tashlab qoʻyishi halol emas» der edilar. Ular Oishaga eslatish va (gunohdan) ogohlantirishni koʻpaytirib yuborganlarida, u ularga oʻz nazrini eslata boshladi va yigʻlab: «Men nazr qilgan edim, nazr esa ogʻir (jiddiy)dir» der edi. Ular u (Oisha) Ibn Zubayr bilan gaplashgunicha undan qoʻymadilar; (Oisha) esa oʻsha nazri (kafforati) uchun qirq qul ozod qildi. (Oisha) shundan keyin (ham) oʻz nazrini eslab yigʻlar, hatto koʻz yoshlari roʻmolini hoʻl qilar edi.(Оиша (розияллоҳу анҳо)га, Абдуллоҳ ибн Зубайр — Оиша берган бир савдо ёки ато (ҳадя) ҳақида: «Валлоҳи, Оиша (садақа-эҳсондан) тўхтасин, ёки мен уни ҳажр (мол сарфлашдан ман) қиламан» деган, деб етказилди. (Оиша:) «У шундай дедими?» деди. Улар: «Ҳа» дедилар. (Оиша:) «Бу — Аллоҳга (аталган) бир назрдир, мен Ибн Зубайр билан ҳеч қачон гаплашмайман» деди. Бойкот (ҳижра) узайиб кетгач, Ибн Зубайр ундан шафоат сўради, аммо у: «Йўқ, валлоҳи, мен у ҳақда ҳеч қачон шафоатни қабул қилмайман ва назримни бузмайман» деди. Бу (ҳолат) Ибн Зубайрга узайиб кетгач, у Мисвар ибн Махрама ва Абдурраҳмон ибн Асвад ибн Абди Яғус билан — улар иккаласи Бани Зуҳрадан эди — гаплашди ва уларга: «Сизларни Аллоҳ номи билан онт бераман, мени Оишанинг олдига киритинглар; чунки унинг мени ҳажр (қилишни) назр қилиши ҳалол эмас» деди. Бас, Мисвар ва Абдурраҳмон ридоларига ўранган ҳолда уни (олиб) келдилар — токи Оишанинг (ҳузурига) киришга изн сўраб: «Ассалому алайки ва раҳматуллоҳи ва баракатуҳ; кирайликми?» дедилар. Оиша: «Киринглар» деди. Улар: «Ҳаммамизми?» дедилар. (Оиша:) «Ҳа, ҳаммангиз киринглар» деди — улар билан Ибн Зубайр (ҳам) борлигини билмаган ҳолда. Улар кирган пайтда, Ибн Зубайр парда (ҳижоб) ортига кириб, Оишани қучоқлади ва унга илтижо қилиб йиғлай бошлади; Мисвар ва Абдурраҳмон эса унга — (Оиша) у билан гаплашиб, ундан (узрини) қабул қилгунича — илтижо қила бошладилар ва: «Пайғамбар ﷺ сен билган нарсадан — ҳижра (бойкот)дан — қайтардилар; чунки мусулмонга ўз биродарини уч кечадан ортиқ (бойкот қилиб) ташлаб қўйиши ҳалол эмас» дер эдилар. Улар Оишага эслатиш ва (гуноҳдан) огоҳлантиришни кўпайтириб юборганларида, у уларга ўз назрини эслата бошлади ва йиғлаб: «Мен назр қилган эдим, назр эса оғир (жиддий)дир» дер эди. Улар у (Оиша) Ибн Зубайр билан гаплашгунича ундан қўймадилар; (Оиша) эса ўша назри (каффорати) учун қирқ қул озод қилди. (Оиша) шундан кейин (ҳам) ўз назрини эслаб йиғлар, ҳатто кўз ёшлари рўмолини ҳўл қилар эди.

- عن عائشة رضي الله عنها، أن النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم كان إذا اشتكي الأنسان الشيء منه، أو كانت به قرحة أو جرح، قال النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم بأصبعه هكذا، ووضع سفيان بن عيينه الراوي سبابته بالأرض ثم رفعها وقال‏:‏ ‏"‏بسم الله، تربة أرضنا، بريقة بعضنا، يشفي سقيمنا، بإذن ربنا‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ inson biror narsadan shikoyat qilsa yoki unda yara yo jarohat boʻlsa, Nabiy ﷺ barmoqlari bilan mana shunday qilar edilar — Sufyon koʻrsatkich barmogʻini yerga qoʻyib, soʻng uni koʻtardi —: «Allohning nomi bilan, Robbimizning izni bilan kasalimiz shifo topishi uchun yerimizning tuprogʻi birimizning soʻlagi bilan (aralashtirildi)», (der edilar). Ibn Abu Shayba: «yushfa (shifo topadi)» dedi. Zuhayr esa: «liyushfa saqiymuno (kasalimiz shifo topishi uchun)» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ инсон бирор нарсадан шикоят қилса ёки унда яра ё жароҳат бўлса, Набий ﷺ бармоқлари билан мана шундай қилар эдилар — Суфён кўрсаткич бармоғини ерга қўйиб, сўнг уни кўтарди —: «Аллоҳнинг номи билан, Роббимизнинг изни билан касалимиз шифо топиши учун еримизнинг тупроғи биримизнинг сўлаги билан (аралаштирилди)», (дер эдилар). Ибн Абу Шайба: «юшфа (шифо топади)» деди. Зуҳайр эса: «лиюшфа сақиймуно (касалимиз шифо топиши учун)» деди.

- عن عائشة رضي الله عنها قالت‏:‏ سمعت النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم وهو مستند إلي يقول‏:‏ اللهم اغفر لي وارحمني وألحقني بالرفيق الأعلى‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni — u zot menga suyangan holda — (shunday) deyayotganlarini eshitdim: «Allohumma-gʻ fir li varhamni va alhiqni bir-rafiqil-aʼlo» (Ey Alloh, meni magʻ firat qil, menga rahm qil va meni eng oliy rafiq (Doʻ st)ga ula).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни — у зот менга суянган ҳолда — (шундай) деяётганларини эшитдим: «Аллоҳумма-ғ фир ли варҳамни ва алҳиқни бир-рафиқил-аъло» (Эй Аллоҳ, мени мағ фират қил, менга раҳм қил ва мени энг олий рафиқ (Дў ст)га ула).

- وعن القاسم بن محمد قال‏:‏ قالت عائشة رضي الله عنها‏:‏ وا رأساه فقال النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏بل أنا وا رأساه‏"‏ وذكر الحديث‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Voy boshim!» dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Balki men ‹voy boshim!› deyishim kerak», dedilar. (Rovi hadisni davom ettirdi.)Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Вой бошим!» деди. Шунда Набий ﷺ: «Балки мен ‹вой бошим!› дейишим керак», дедилар. (Рови ҳадисни давом эттирди.)

- وعن أبي عبد الله بلال بن رباح، رضي الله عنه مؤذن رسول الله صلى الله عليه وسلم أنه أتى رسول الله صلى الله عليه وسلم ليؤذنه بصلاة الغداة، فشغلت عائشة بلالا بأمر سألته عنه، حتى أصبح جدا فقام بلال فآذنه بالصلاة، وتابع أذانه، فلم يخرج رسول الله صلى الله عليه وسلم فلما خرج صلى بالناس، فأخبره أن عائشة شغلته بأمر سألته عنه حتى أصبح جدا، وأنه أبطأ عليه بالخروج، فقال -يعني النبي صلى الله عليه وسلم -‏:‏ ‏"‏إني كنت ركعت ركعتي الفجر‏"‏ فقال‏:‏ يا رسول الله إنك أصبحت جدا‏؟‏ فقال‏:‏ ‏"‏لو أصبحت أكثر مما أصبحت، لركعتهما وأحسنتهما، وأجملتهما‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود بإسناد حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Ahmad ibn Hanbal, Abul Mugʻiyradan, u Abdulloh ibn al-Aʼlodan, u Abu Ziyoda Ubaydulloh ibn Ziyod al-Kindiydan, u Bilol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, u (Bilol) Rasululloh ﷺni bomdod namoziga chaqirish uchun keldi. Shunda Oisha (roziyallohu anho) Bilolni oʻzi soʻragan bir ish bilan band qilib qoʻydi, hattoki tong yorishib, kun ancha yorugʻ boʻlib ketdi. (Roviy) aytdi: Soʻng Bilol turib, u zotni namozga chaqirdi va azonini takror aytdi, lekin Rasululloh ﷺ chiqmadilar. Chiqqanlarida odamlarga namoz oʻqib berdilar, u (Bilol) esa Oisha oʻzi soʻragan bir ish bilan uni band qilib qoʻyganini, shu sabab kun ancha yorishib ketganini va u zotning huzurlariga chiqishi kechikkanini xabar berdi. Shunda u zot: «Men bomdodning ikki rakaatini oʻqiyotgan edim», dedilar. U: «Yo Rasululloh, siz kunni ancha yorishib ketgan paytda (oʻqib) qoldingiz-ku», dedi. U zot: «Agar kunni hozirgidan ham koʻproq yorishgan paytda qolganimda ham, men u ikki rakaatni oʻqir, ularni chiroyli va goʻzal qilib bajarar edim», dedilar.Аҳмад ибн Ҳанбал, Абул Муғийрадан, у Абдуллоҳ ибн ал-Аълодан, у Абу Зиёда Убайдуллоҳ ибн Зиёд ал-Киндийдан, у Билол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, у (Билол) Расулуллоҳ ﷺни бомдод намозига чақириш учун келди. Шунда Оиша (розияллоҳу анҳо) Билолни ўзи сўраган бир иш билан банд қилиб қўйди, ҳаттоки тонг ёришиб, кун анча ёруғ бўлиб кетди. (Ровий) айтди: Сўнг Билол туриб, у зотни намозга чақирди ва азонини такрор айтди, лекин Расулуллоҳ ﷺ чиқмадилар. Чиққанларида одамларга намоз ўқиб бердилар, у (Билол) эса Оиша ўзи сўраган бир иш билан уни банд қилиб қўйганини, шу сабаб кун анча ёришиб кетганини ва у зотнинг ҳузурларига чиқиши кечикканини хабар берди. Шунда у зот: «Мен бомдоднинг икки ракаатини ўқиётган эдим», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, сиз кунни анча ёришиб кетган пайтда (ўқиб) қолдингиз-ку», деди. У зот: «Агар кунни ҳозиргидан ҳам кўпроқ ёришган пайтда қолганимда ҳам, мен у икки ракаатни ўқир, уларни чиройли ва гўзал қилиб бажарар эдим», дедилар.

- وعن شريح بن هانئ قال‏:‏ قلت لعائشة، رضي الله عنها‏:‏ بأي شيء كان يبدأ النبي صلى الله عليه وسلم إذا دخل بيته‏.‏ قالت‏:‏ بالسواك‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Shurayhdan rivoyat qilinadi: Men Oishadan soʻrab: «Paygʻambar ﷺ uyiga kirganda, avvalo nima bilan boshlardilar?» dedim. U: «Misvok bilan», dedi.Шурайҳдан ривоят қилинади: Мен Оишадан сўраб: «Пайғамбар ﷺ уйига кирганда, аввало нима билан бошлардилар?» дедим. У: «Мисвок билан», деди.

- وعن أبي عطية قال‏:‏ دخلت أنا ومسروق على عائشة رضي الله عنها فقال لها مسروق‏:‏ رجلان من أصحاب محمد صلى الله عليه وسلم كلاهما لا يألو عن الخير‏:‏ أحدهما يعجل المغرب والإفطار، والآخر يؤخر المغرب والإفطار‏؟‏ فقالت‏:‏ من يعجل المغرب والإفطار‏؟‏ قال‏:‏ عبد الله - يعني ابن مسعود- فقالت‏:‏ هكذا كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يصنع‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Atiyya (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Men va Masruq Oishaning huzuriga kirdik. Masruq unga: ‹Muhammad ﷺ ning sahobalaridan boʻlgan ikki kishi bor, ikkovi ham xayrdan (yaxshilikdan) qolmaydi: biri shom namozi va iftorni tezlatadi, ikkinchisi esa shom namozi va iftorni kechiktiradi›, dedi. Shunda u (Oisha): ‹Kim shom namozi va iftorni tezlatadi?› dedi. U (Masruq): ‹Abdulloh›, dedi. Shunda u (Oisha): ‹Rasululloh ﷺ ham xuddi shunday qilar edilar›, dedi», dedi.Абу Атийя (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Мен ва Масруқ Оишанинг ҳузурига кирдик. Масруқ унга: ‹Муҳаммад ﷺ нинг саҳобаларидан бўлган икки киши бор, иккови ҳам хайрдан (яхшиликдан) қолмайди: бири шом намози ва ифторни тезлатади, иккинчиси эса шом намози ва ифторни кечиктиради›, деди. Шунда у (Оиша): ‹Ким шом намози ва ифторни тезлатади?› деди. У (Масруқ): ‹Абдуллоҳ›, деди. Шунда у (Оиша): ‹Расулуллоҳ ﷺ ҳам худди шундай қилар эдилар›, деди», деди.