حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنْ عَبْدِ الْمُهَيْمِنِ بْنِ عَبَّاسِ بْنِ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " لاَ صَلاَةَ لِمَنْ لاَ وُضُوءَ لَهُ وَلاَ وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ وَلاَ صَلاَةَ لِمَنْ لاَ يُصَلِّي عَلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَلاَ صَلاَةَ لِمَنْ لاَ يُحِبُّ الأَنْصَارَ " .
قَالَ أَبُو الْحَسَنِ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا أَبُو حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْسُ بْنُ مَرْحُومٍ الْعَطَّارُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمُهَيْمِنِ بْنُ عَبَّاسٍ، فَذَكَرَ نَحْوَهُ .
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Taharati boʻlmagan kishining namozi boʻlmaydi, Allohning ismini zikr qilmagan kishining taharati boʻlmaydi, Nabiy ﷺga salavot aytmagan kishining namozi boʻlmaydi va ansorlarni yaxshi koʻrmagan kishining namozi boʻlmaydi», dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Таҳарати бўлмаган кишининг намози бўлмайди, Аллоҳнинг исмини зикр қилмаган кишининг таҳарати бўлмайди, Набий ﷺга салавот айтмаган кишининг намози бўлмайди ва ансорларни яхши кўрмаган кишининг намози бўлмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُصْعَبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمُهَيْمِنِ بْنُ عَبَّاسِ بْنِ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " مَضْمِضُوا مِنَ اللَّبَنِ فَإِنَّ لَهُ دَسَمًا " .
Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sutdan soʻng ogʻzingizni chayinglar, chunki uning yogʻi bor», dedilar.Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сутдан сўнг оғзингизни чайинглар, чунки унинг ёғи бор», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، وَسُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، سَأَلْتُ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ هَلْ رَأَيْتَ النَّقِيَّ قَالَ مَا رَأَيْتُ النَّقِيَّ حَتَّى قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ . فَقُلْتُ فَهَلْ كَانَ لَهُمْ مَنَاخِلُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ مَا رَأَيْتُ مُنْخُلاً حَتَّى قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ . قُلْتُ فَكَيْفَ كُنْتُمْ تَأْكُلُونَ الشَّعِيرَ غَيْرَ مَنْخُولٍ قَالَ نَعَمْ نَنْفُخُهُ فَيَطِيرُ مِنْهُ مَا طَارَ وَمَا بَقِيَ ثَرَّيْنَاهُ .
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Undan: «Elangan un donidan tayyorlangan oq nonni koʻrganmisiz?» deb soʻralganda, u: «Rasululloh ﷺ vafot etgunlariga qadar elangan undan qilingan oq nonni koʻrmadim», dedi. Men: «Rasululloh ﷺ zamonlarida ularning elaklari bormidi?» deb soʻradim. U: «Rasululloh ﷺ vafot etgunlariga qadar elakni koʻrmadim», dedi. Men: «Unda arpani elamay qanday yer edingiz?» dedim. U: «Ha, uni puflar edik, uchgani uchib ketardi, qolganini esa xamir qilar edik», dedi.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ундан: «Эланган ун донидан тайёрланган оқ нонни кўрганмисиз?» деб сўралганда, у: «Расулуллоҳ ﷺ вафот этгунларига қадар эланган ундан қилинган оқ нонни кўрмадим», деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида уларнинг элаклари бормиди?» деб сўрадим. У: «Расулуллоҳ ﷺ вафот этгунларига қадар элакни кўрмадим», деди. Мен: «Унда арпани эламай қандай ер эдингиз?» дедим. У: «Ҳа, уни пуфлар эдик, учгани учиб кетарди, қолганини эса хамир қилар эдик», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنْ عَبْدِ الْمُهَيْمِنِ بْنِ عَبَّاسِ بْنِ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ إِنِّي لأَعْرِفُ يَوْمَ أُحُدٍ مَنْ جَرَحَ وَجْهَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَمَنْ كَانَ يُرْقِئُ الْكَلْمَ مِنْ وَجْهِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَيُدَاوِيهِ وَمَنْ يَحْمِلُ الْمَاءَ فِي الْمِجَنِّ وَبِمَا دُووِيَ بِهِ الْكَلْمُ حَتَّى رَقَأَ . قَالَ أَمَّا مَنْ كَانَ يَحْمِلُ الْمَاءَ فِي الْمِجَنِّ فَعَلِيٌّ وَأَمَّا مَنْ كَانَ يُدَاوِي الْكَلْمَ فَفَاطِمَةُ أَحْرَقَتْ لَهُ حِينَ لَمْ يَرْقَأْ قِطْعَةَ حَصِيرٍ خَلَقٍ فَوَضَعَتْ رَمَادَهُ عَلَيْهِ فَرَقَأَ الْكَلْمُ .
Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Uhud kuni Rasululloh ﷺning yuzlarini kim jarohatlaganini, u zotning yuzlaridagi qonni kim toʻxtatib davolaganini, qalqonda suvni kim tashiganini va jarohat toʻxtaguncha uni nima bilan davolaganlarini yaxshi bilaman», dedi. U: «Qalqonda suv tashigan kishi Ali edi. Jarohatni davolagan kishi esa Fotima edi. Qon toʻxtamagach, u eski boʻyra parchasini kuydirib, uning kulini jarohatga qoʻydi va jarohat toʻxtadi», dedi.Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Уҳуд куни Расулуллоҳ ﷺнинг юзларини ким жароҳатлаганини, у зотнинг юзларидаги қонни ким тўхтатиб даволаганини, қалқонда сувни ким ташиганини ва жароҳат тўхтагунча уни нима билан даволаганларини яхши биламан», деди. У: «Қалқонда сув ташиган киши Али эди. Жароҳатни даволаган киши эса Фотима эди. Қон тўхтамагач, у эски бўйра парчасини куйдириб, унинг кулини жароҳатга қўйди ва жароҳат тўхтади», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا عَبَّاسُ بْنُ سَهْلٍ السَّاعِدِيُّ، قَالَ اجْتَمَعَ أَبُو حُمَيْدٍ وَأَبُو أُسَيْدٍ السَّاعِدِيُّ وَسَهْلُ بْنُ سَعْدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ فَذَكَرُوا صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ أَبُو حُمَيْدٍ أَنَا أَعْلَمُكُمْ بِصَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَامَ فَكَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ، ثُمَّ رَفَعَ حِينَ كَبَّرَ لِلرُّكُوعِ، ثُمَّ قَامَ فَرَفَعَ يَدَيْهِ، وَاسْتَوَى حَتَّى رَجَعَ كُلُّ عَظْمٍ إِلَى مَوْضِعِهِ .
Abu Humayd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Humayd, Abu Usayd as-Soidiy, Sahl ibn Saʼd va Muhammad ibn Maslama toʻplanib, Rasululloh ﷺning namozlari haqida soʻzlashdilar. Abu Humayd: «Men sizlarning ichingizda Rasululloh ﷺning namozlarini eng yaxshi biladiganingizman. Rasululloh ﷺ turib, takbir aytib, qoʻllarini koʻtardilar. Soʻng rukuʼ uchun takbir aytganlarida yana koʻtardilar. Soʻng turib qoʻllarini koʻtardilar va har bir suyak oʻz oʻrniga qaytguncha tik turdilar», dedi.Абу Ҳумайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Ҳумайд, Абу Усайд ас-Соидий, Саҳл ибн Саъд ва Муҳаммад ибн Маслама тўпланиб, Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳақида сўзлашдилар. Абу Ҳумайд: «Мен сизларнинг ичингизда Расулуллоҳ ﷺнинг намозларини энг яхши биладиганингизман. Расулуллоҳ ﷺ туриб, такбир айтиб, қўлларини кўтардилар. Сўнг рукуъ учун такбир айтганларида яна кўтардилар. Сўнг туриб қўлларини кўтардилар ва ҳар бир суяк ўз ўрнига қайтгунча тик турдилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو مُصْعَبٍ الْمَدِينِيُّ، أَحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمُهَيْمِنِ بْنُ عَبَّاسِ بْنِ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ سَلَّمَ تَسْلِيمَةً وَاحِدَةً تِلْقَاءَ وَجْهِهِ .
Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yuzlari toʻgʻrisiga bir marta salom berar edilar.Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ юзлари тўғрисига бир марта салом берар эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ سُلَيْمَانَ، أَخُو فُلَيْحٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ، قَالَ كَانَ سَهْلُ بْنُ سَعْدٍ السَّاعِدِيُّ يُقَدِّمُ فِتْيَانَ قَوْمِهِ يُصَلُّونَ بِهِمْ فَقِيلَ لَهُ تَفْعَلُ وَلَكَ مِنَ الْقِدَمِ مَا لَكَ قَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " الإِمَامُ ضَامِنٌ، فَإِنْ أَحْسَنَ، فَلَهُ وَلَهُمْ، وَإِنْ أَسَاءَ - يَعْنِي - فَعَلَيْهِ وَلاَ عَلَيْهِمْ " .
Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U qavmining yigitlarini oldinga chiqarib, ularga imomlik qildirar edi. Unga: «Oʻzingda shuncha ustunlik (Islomda ilgarilik) boʻla turib shunday qilasanmi?» deyilganda, u: «Men Rasululloh ﷺ: ‹Imom zomindir. Agar yaxshi qilsa, u ham, ular ham (savob oladi), agar yomon qilsa, u oʻz zimmasidadir, ularga esa (ziyon) yoʻqdir›, deganlarini eshitganman», dedi.Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У қавмининг йигитларини олдинга чиқариб, уларга имомлик қилдирар эди. Унга: «Ўзингда шунча устунлик (Исломда илгарилик) бўла туриб шундай қиласанми?» дейилганда, у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Имом зоминдир. Агар яхши қилса, у ҳам, улар ҳам (савоб олади), агар ёмон қилса, у ўз зиммасидадир, уларга эса (зиён) йўқдир›, деганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ ثَابِتٍ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ اخْتَلَفَ النَّاسُ فِي مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنْ أَىِّ شَىْءٍ هُوَ فَأَتَوْا سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ فَسَأَلُوهُ فَقَالَ مَا بَقِيَ أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ أَعْلَمَ بِهِ مِنِّي هُوَ مِنْ أَثْلِ الْغَابَةِ عَمِلَهُ فُلاَنٌ مَوْلَى فُلاَنَةَ نَجَّارٌ فَجَاءَ بِهِ فَقَامَ عَلَيْهِ حِينَ وُضِعَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَقَامَ النَّاسُ خَلْفَهُ فَقَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَرَجَعَ الْقَهْقَرَى حَتَّى سَجَدَ بِالأَرْضِ ثُمَّ عَادَ إِلَى الْمِنْبَرِ فَقَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ فَقَامَ ثُمَّ رَجَعَ الْقَهْقَرَى حَتَّى سَجَدَ بِالأَرْضِ .
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Odamlar Rasululloh ﷺning minbari nimadan yasalgani haqida ixtilof qilishdi. Ular Sahl ibn Saʼdning oldiga kelib undan soʻrashdi. U shunday dedi: «Odamlar orasida bu haqda mendan koʻra bilimliroq hech kim qolmagan. U Gʻoba dovoshidan yasalgan. Uni falon ayolning ozod qilgan quli falon degan duradgor yasagan. U olib kelib qoʻyilganda, Rasululloh ﷺ uning ustiga turdilar. Qiblaga yuzlandilar, odamlar orqalarida turishdi. U zot Qurʼon oʻqidilar, soʻng rukuga bordilar, soʻng boshlarini koʻtardilar, soʻng yerda sajda qilgunlaricha orqalariga qaytdilar. Soʻng minbarga qaytib, Qurʼon oʻqidilar, soʻng rukuga bordilar, soʻng turdilar, soʻng yerda sajda qilgunlaricha orqalariga qaytdilar».Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Одамлар Расулуллоҳ ﷺнинг минбари нимадан ясалгани ҳақида ихтилоф қилишди. Улар Саҳл ибн Саъднинг олдига келиб ундан сўрашди. У шундай деди: «Одамлар орасида бу ҳақда мендан кўра билимлироқ ҳеч ким қолмаган. У Ғоба довошидан ясалган. Уни фалон аёлнинг озод қилган қули фалон деган дурадгор ясаган. У олиб келиб қўйилганда, Расулуллоҳ ﷺ унинг устига турдилар. Қиблага юзландилар, одамлар орқаларида туришди. У зот Қуръон ўқидилар, сўнг рукуга бордилар, сўнг бошларини кўтардилар, сўнг ерда сажда қилгунларича орқаларига қайтдилар. Сўнг минбарга қайтиб, Қуръон ўқидилар, сўнг рукуга бордилар, сўнг турдилар, сўнг ерда сажда қилгунларича орқаларига қайтдилар».
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " مَنْ يَتَزَوَّجُهَا " . فَقَالَ رَجُلٌ أَنَا . فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " أَعْطِهَا وَلَوْ خَاتَمًا مِنْ حَدِيدٍ " . فَقَالَ لَيْسَ مَعِي . قَالَ " قَدْ زَوَّجْتُكَهَا عَلَى مَا مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ " .
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Paygʻambar ﷺ huzurlariga keldi. U zot: «Uni kim nikohiga oladi?» dedilar. Bir kishi: «Men», dedi. Paygʻambar ﷺ unga: «Unga temirdan boʻlgan uzuk boʻlsa ham ber», dedilar. U: «Menda hech narsa yoʻq», dedi. U zot: «Bas, seni unga oʻzingdagi Qurʼon evaziga uylantirdim», dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аёл Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келди. У зот: «Уни ким никоҳига олади?» дедилар. Бир киши: «Мен», деди. Пайғамбар ﷺ унга: «Унга темирдан бўлган узук бўлса ҳам бер», дедилар. У: «Менда ҳеч нарса йўқ», деди. У зот: «Бас, сени унга ўзингдаги Қуръон эвазига уйлантирдим», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنْ عَبْدِ الْمُهَيْمِنِ بْنِ عَبَّاسِ بْنِ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " الأَنْصَارُ شِعَارٌ وَالنَّاسُ دِثَارٌ وَلَوْ أَنَّ النَّاسَ اسْتَقْبَلُوا وَادِيًا - أَوْ شِعْبًا - وَاسْتَقْبَلَتِ الأَنْصَارُ وَادِيًا لَسَلَكْتُ وَادِيَ الأَنْصَارِ وَلَوْلاَ الْهِجْرَةُ لَكُنْتُ امْرَأً مِنَ الأَنْصَارِ " .
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ansorlar ich koʻylakdir, boshqa odamlar esa ustki libosdir. Agar odamlar bir vodiyga — yoki bir togʻ darasiga — yuzlanib, ansorlar boshqa bir vodiyga yuzlansalar, men ansorlarning vodiysiga yurar edim. Hijrat boʻlmaganida edi, men ansorlardan bir kishi boʻlar edim», dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ансорлар ич кўйлакдир, бошқа одамлар эса устки либосдир. Агар одамлар бир водийга — ёки бир тоғ дарасига — юзланиб, ансорлар бошқа бир водийга юзлансалар, мен ансорларнинг водийсига юрар эдим. Ҳижрат бўлмаганида эди, мен ансорлардан бир киши бўлар эдим», дедилар.