Tovus ibn Kaysan al-Yamaniy

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ يَبِيعَ حَاضِرٌ لِبَادٍ ‏.‏ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ مَا قَوْلُهُ حَاضِرٌ لِبَادٍ قَالَ لاَ يَكُونُ لَهُ سِمْسَارًا ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shaharlik odam qishloqlik (badaviy) uchun sotishidan qaytardilar. Men Ibn Abbosga: «Shaharlik qishloqlik uchun sotmasin degani nima?» dedim. U: «Unga dallol boʻlmasin (degani)», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шаҳарлик одам қишлоқлик (бадавий) учун сотишидан қайтардилар. Мен Ибн Аббосга: «Шаҳарлик қишлоқлик учун сотмасин дегани нима?» дедим. У: «Унга даллол бўлмасин (дегани)», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، قَالَ قُلْتُ لِطَاوُسٍ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ لَوْ تَرَكْتَ هَذِهِ الْمُخَابَرَةَ فَإِنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهُ ‏.‏ فَقَالَ أَىْ عَمْرُو إِنِّي أُعِينُهُمْ وَأُعْطِيهِمْ وَإِنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ أَخَذَ النَّاسَ عَلَيْهَا عِنْدَنَا وَإِنَّ أَعْلَمَهُمْ - يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ - أَخْبَرَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَنْهَ عَنْهَا وَلَكِنْ قَالَ ‏"‏ لأَنْ يَمْنَحَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ عَلَيْهَا أَجْرًا مَعْلُومًا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Tovus (rahimahulloh)ga: «Ey Abu Abdurrahmon, bu muxobarani (ekin ijarasini) tark etsang boʻlmaydimi? Chunki ular Rasululloh ﷺ bundan qaytarganlar, deb daʼvo qilmoqdalar», deyildi. U esa: «Ey Amr, men ularga yordam beraman va (yerni olib) ularga (hosildan) beraman. Muoz ibn Jabal ham bizning yurtimizda odamlarni shu asosda ish tutdirgan. Ularning eng bilimdoni — yaʼni Ibn Abbos — menga xabar berdiki, Rasululloh ﷺ bundan qaytarmaganlar, balki: ‹Biringizning (yerini) birodariga inʼom qilib berishi, uning evaziga muayyan bir haq olishidan koʻra u uchun yaxshiroqdir›, deganlar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Товус (раҳимаҳуллоҳ)га: «Эй Абу Абдурраҳмон, бу мухобарани (экин ижарасини) тарк этсанг бўлмайдими? Чунки улар Расулуллоҳ ﷺ бундан қайтарганлар, деб даъво қилмоқдалар», дейилди. У эса: «Эй Амр, мен уларга ёрдам бераман ва (ерни олиб) уларга (ҳосилдан) бераман. Муоз ибн Жабал ҳам бизнинг юртимизда одамларни шу асосда иш тутдирган. Уларнинг энг билимдони — яъни Ибн Аббос — менга хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ бундан қайтармаганлар, балки: ‹Бирингизнинг (ерини) биродарига инъом қилиб бериши, унинг эвазига муайян бир ҳақ олишидан кўра у учун яхшироқдир›, деганлар», деди.

حَدَّثَنَا مُحْرِزُ بْنُ سَلَمَةَ الْعَدَنِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، وَسَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، وَعَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، وَطَاوُسٍ، أَخْبَرُوهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَجْمَعُ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ فِي السَّفَرِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يُعْجِلَهُ شَىْءٌ وَلاَ يَطْلُبَهُ عَدُوٌّ وَلاَ يَخَافَ شَيْئًا ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarda, hech narsa uni shoshiltirmagan, dushman quvib kelayotmagan va hech narsadan qoʻrqmagan holatda ham shom bilan xufton namozlarini jamlab oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарда, ҳеч нарса уни шошилтирмаган, душман қувиб келаётмаган ва ҳеч нарсадан қўрқмаган ҳолатда ҳам шом билан хуфтон намозларини жамлаб ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ، قَالَ سَأَلْتُ طَاوُسًا عَنِ السُّبْحَةِ، فِي السَّفَرِ - وَالْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ يَنَّاقٍ جَالِسٌ عِنْدَهُ - فَقَالَ حَدَّثَنِي طَاوُسٌ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ صَلاَةَ الْحَضَرِ وَصَلاَةَ السَّفَرِ فَكُنَّا نُصَلِّي فِي الْحَضَرِ قَبْلَهَا وَبَعْدَهَا وَكُنَّا نُصَلِّي فِي السَّفَرِ قَبْلَهَا وَبَعْدَهَا ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muqim holatdagi namoz bilan safardagi namozni farz qildilar. Biz muqim boʻlganimizda undan oldin ham, keyin ham nafl oʻqir edik, safarda ham undan oldin va keyin nafl oʻqir edik.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ муқим ҳолатдаги намоз билан сафардаги намозни фарз қилдилар. Биз муқим бўлганимизда ундан олдин ҳам, кейин ҳам нафл ўқир эдик, сафарда ҳам ундан олдин ва кейин нафл ўқир эдик.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَيَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، سَمِعَ طَاوُسًا، يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يُخْبِرُ عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى فَقَالَ لَهُ مُوسَى يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُونَا خَيَّبْتَنَا وَأَخْرَجْتَنَا مِنَ الْجَنَّةِ بِذَنْبِكَ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ آدَمُ يَا مُوسَى اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِكَلاَمِهِ وَخَطَّ لَكَ التَّوْرَاةَ بِيَدِهِ أَتَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ قَدَّرَهُ اللَّهُ عَلَىَّ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَنِي بِأَرْبَعِينَ سَنَةً فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى ‏"‏ ‏.‏ ثَلاَثًا ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Odam va Muso (alayhimassalom) bahslashdilar. Muso unga: ‹Ey Odam, sen bizning otamizsan, gunohing bilan bizni ziyon qilding va jannatdan chiqarding›, dedi. Odam unga: ‹Ey Muso, Alloh seni Oʻz kalomi bilan tanladi va sen uchun Tavrotni Oʻz qoʻli bilan yozdi. Alloh meni yaratishidan qirq yil oldin menga taqdir qilib qoʻygan bir ish uchun meni malomat qilyapsanmi?› dedi. Shunday qilib, Odam Musoni yengdi», dedilar. Buni uch marta takrorladilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Одам ва Мусо (алайҳимассалом) баҳслашдилар. Мусо унга: ‹Эй Одам, сен бизнинг отамизсан, гуноҳинг билан бизни зиён қилдинг ва жаннатдан чиқардинг›, деди. Одам унга: ‹Эй Мусо, Аллоҳ сени Ўз каломи билан танлади ва сен учун Тавротни Ўз қўли билан ёзди. Аллоҳ мени яратишидан қирқ йил олдин менга тақдир қилиб қўйган бир иш учун мени маломат қиляпсанми?› деди. Шундай қилиб, Одам Мусони енгди», дедилар. Буни уч марта такрорладилар.