Tovus ibn Kaysan al-Yamaniy

وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ، يُسْأَلُ عَنْ رَجُلٍ، طَلَّقَ امْرَأَتَهُ حَائِضًا فَقَالَ أَتَعْرِفُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَإِنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ حَائِضًا فَذَهَبَ عُمَرُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ الْخَبَرَ فَأَمَرَهُ أَنْ يُرَاجِعَهَا قَالَ لَمْ أَسْمَعْهُ يَزِيدُ عَلَى ذَلِكَ لأَبِيهِ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: undan xotinini hayz koʻrayotgan paytida taloq qoʻygan kishi haqida soʻralganda, (soʻrovchiga): «Sen Abdulloh ibn Umarni tanaysanmi?» dedi. U: «Ha», dedi. (Ibn Umar): «Mana oʻsha (Abdulloh) xotinini hayz koʻrayotgan paytida taloq qoʻygan edi. Shunda Umar Nabiy ﷺ ga borib, bu xabarni unga aytdi. U zot esa unga (xotinini) qaytarib olishni buyurdilar», dedi. (Tovus) dedi: «Otamdan bundan ortiq (soʻz) eshitmaganman».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: ундан хотинини ҳайз кўраётган пайтида талоқ қўйган киши ҳақида сўралганда, (сўровчига): «Сен Абдуллоҳ ибн Умарни танайсанми?» деди. У: «Ҳа», деди. (Ибн Умар): «Мана ўша (Абдуллоҳ) хотинини ҳайз кўраётган пайтида талоқ қўйган эди. Шунда Умар Набий ﷺ га бориб, бу хабарни унга айтди. У зот эса унга (хотинини) қайтариб олишни буюрдилар», деди. (Товус) деди: «Отамдан бундан ортиқ (сўз) эшитмаганман».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنِ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلاَ يَبِعْهُ حَتَّى يَكْتَالَهُ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ لِمَ فَقَالَ أَلاَ تَرَاهُمْ يَتَبَايَعُونَ بِالذَّهَبِ وَالطَّعَامُ مُرْجَأٌ وَلَمْ يَقُلْ أَبُو كُرَيْبٍ مُرْجَأٌ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim taom (oziq-ovqat) sotib olsa, uni oʻlchab olib boʻlguniga qadar sotmasin», — dedilar. Men Ibn Abbosga: «Nega?» — dedim. U: «Ular oltinga (qarzga) savdo qilayotganini, taom esa keyinga qoldirilayotganini koʻrmayapsanmi?» — dedi. Abu Kurayb «keyinga qoldirilgan (murja)» (soʻzini) aytmadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таом (озиқ-овқат) сотиб олса, уни ўлчаб олиб бўлгунига қадар сотмасин», — дедилар. Мен Ибн Аббосга: «Нега?» — дедим. У: «Улар олтинга (қарзга) савдо қилаётганини, таом эса кейинга қолдирилаётганини кўрмаяпсанми?» — деди. Абу Курайб «кейинга қолдирилган (муржа)» (сўзини) айтмади.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرٍو، أَنَّ مُجَاهِدًا، قَالَ لِطَاوُسٍ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى ابْنِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ فَاسْمَعْ مِنْهُ الْحَدِيثَ عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - فَانْتَهَرَهُ قَالَ إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ أَعْلَمُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهُ مَا فَعَلْتُهُ وَلَكِنْ حَدَّثَنِي مَنْ هُوَ أَعْلَمُ بِهِ مِنْهُمْ - يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لأَنْ يَمْنَحَ الرَّجُلُ أَخَاهُ أَرْضَهُ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ عَلَيْهَا خَرْجًا مَعْلُومًا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishining oʻz birodariga yerini (bepul) berishi, unga maʼlum bir haq olib (ijaraga berishi)dan koʻra oʻzi uchun yaxshiroqdir», deganlar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кишининг ўз биродарига ерини (бепул) бериши, унга маълум бир ҳақ олиб (ижарага бериши)дан кўра ўзи учун яхшироқдир», деганлар.

وَحَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ أَبُو كُرَيْبٍ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، عَنْ يَحْيَى، بْنِ أَيُّوبَ عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ ‏.‏ نَحْوَ حَدِيثِ وُهَيْبٍ وَرَوْحِ بْنِ الْقَاسِمِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: shu maʼno Vuhayb va Ravh ibn Qosimning hadisi kabi (rivoyat qilingan).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: шу маъно Вуҳайб ва Равҳ ибн Қосимнинг ҳадиси каби (ривоят қилинган).

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ لاِبْنِ عُمَرَ أَنَهَى نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ طَاوُسٌ وَاللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُهُ مِنْهُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Ibn Umarga: «Allohning Nabiysi ﷺ al-jarr (sopol idish) nabizidan qaytardilarmi?» dedi. U: «Ha», dedi. Soʻng Tovus: «Vallohi, men buni undan (Ibn Umardan) eshitganman», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Ибн Умарга: «Аллоҳнинг Набийси ﷺ ал-жарр (сопол идиш) набизидан қайтардиларми?» деди. У: «Ҳа», деди. Сўнг Товус: «Валлоҳи, мен буни ундан (Ибн Умардан) эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا، يَقُولُ كُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ ابْنِ عُمَرَ فَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ وَالدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ نَعَمْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Ibn Umarning yonida oʻtirgan edim, uning oldiga bir kishi kelib: «Rasululloh ﷺ al-jarr (sopol idish), ad-dubba (qovoq) va al-muzaffat (smola surilgan idish) nabizidan qaytardilarmi?» dedi. U: «Ha», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Ибн Умарнинг ёнида ўтирган эдим, унинг олдига бир киши келиб: «Расулуллоҳ ﷺ ал-жарр (сопол идиш), ад-дубба (қовоқ) ва ал-музаффат (смола сурилган идиш) набизидан қайтардиларми?» деди. У: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan shunga oʻxshashini rivoyat qiladi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан шунга ўхшашини ривоят қилади.

وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، - فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ - عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُعَلِّمُهُمْ هَذَا الدُّعَاءَ كَمَا يُعَلِّمُهُمُ السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ يَقُولُ ‏"‏ قُولُوا اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مُسْلِمُ بْنُ الْحَجَّاجِ بَلَغَنِي أَنَّ طَاوُسًا قَالَ لاِبْنِهِ أَدَعَوْتَ بِهَا فِي صَلاَتِكَ فَقَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ أَعِدْ صَلاَتَكَ لأَنَّ طَاوُسًا رَوَاهُ عَنْ ثَلاَثَةٍ أَوْ أَرْبَعَةٍ أَوْ كَمَا قَالَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Quroldan suralarni oʻrgatganlaridek, ularga ushbu duoni ham oʻrgatar edilar. U zot: «Aytinglar: ‹Allohim! Biz jahannam azobidan Senga panoh tilaymiz; qabr azobidan Senga panoh tilayman; Masih Dajjol fitnasidan Senga panoh tilayman; hayot va mamot fitnasidan Senga panoh tilayman›», derdilar. Muslim ibn al-Hajjoj dedi: Menga yetib kelishicha, Tovus oʻgliga: «Sen buni namozingda oʻqidingmi?» dedi. (Oʻgli): «Yoʻq», dedi. (Tovus): «Namozingni qaytadan oʻqi, chunki Tovus buni uch yoki toʻrt (kishi)dan rivoyat qilgan», dedi — yoki aytganidek (dedi).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Қуролдан сураларни ўргатганларидек, уларга ушбу дуони ҳам ўргатар эдилар. У зот: «Айтинглар: ‹Аллоҳим! Биз жаҳаннам азобидан Сенга паноҳ тилаймиз; қабр азобидан Сенга паноҳ тилайман; Масиҳ Дажжол фитнасидан Сенга паноҳ тилайман; ҳаёт ва мамот фитнасидан Сенга паноҳ тилайман›», дердилар. Муслим ибн ал-Ҳажжож деди: Менга етиб келишича, Товус ўглига: «Сен буни намозингда ўқидингми?» деди. (Ўгли): «Йўқ», деди. (Товус): «Намозингни қайтадан ўқи, чунки Товус буни уч ёки тўрт (киши)дан ривоят қилган», деди — ёки айтганидек (деди).