Ummu Ayman Baraka

وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَحَرْمَلَةُ، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ، شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا قَدِمَ الْمُهَاجِرُونَ مِنْ مَكَّةَ الْمَدِينَةَ قَدِمُوا وَلَيْسَ بِأَيْدِيهِمْ شَىْءٌ وَكَانَ الأَنْصَارُ أَهْلَ الأَرْضِ وَالْعَقَارِ فَقَاسَمَهُمُ الأَنْصَارُ عَلَى أَنْ أَعْطَوْهُمْ أَنْصَافَ ثِمَارِ أَمْوَالِهِمْ كُلَّ عَامٍ وَيَكْفُونَهُمُ الْعَمَلَ وَالْمَئُونَةَ وَكَانَتْ أُمُّ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَهْىَ تُدْعَى أُمَّ سُلَيْمٍ - وَكَانَتْ أُمَّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ كَانَ أَخًا لأَنَسٍ لأُمِّهِ - وَكَانَتْ أَعْطَتْ أُمُّ أَنَسٍ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِذَاقًا لَهَا فَأَعْطَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُمَّ أَيْمَنَ مَوْلاَتَهُ أُمَّ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا فَرَغَ مِنْ قِتَالِ أَهْلِ خَيْبَرَ وَانْصَرَفَ إِلَى الْمَدِينَةِ رَدَّ الْمُهَاجِرُونَ إِلَى الأَنْصَارِ مَنَائِحَهُمُ الَّتِي كَانُوا مَنَحُوهُمْ مِنْ ثِمَارِهِمْ - قَالَ - فَرَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى أُمِّي عِذَاقَهَا وَأَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُمَّ أَيْمَنَ مَكَانَهُنَّ مِنْ حَائِطِهِ ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَكَانَ مِنْ شَأْنِ أُمِّ أَيْمَنَ أُمِّ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ أَنَّهَا كَانَتْ وَصِيفَةً لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَكَانَتْ مِنَ الْحَبَشَةِ فَلَمَّا وَلَدَتْ آمِنَةُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ مَا تُوُفِّيَ أَبُوهُ فَكَانَتْ أُمُّ أَيْمَنَ تَحْضُنُهُ حَتَّى كَبِرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْتَقَهَا ثُمَّ أَنْكَحَهَا زَيْدَ بْنَ حَارِثَةَ ثُمَّ تُوُفِّيَتْ بَعْدَ مَا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِخَمْسَةِ أَشْهُرٍ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muhojirlar Makkadan Madinaga kelganlarida, qoʻllarida hech narsa boʻlmagan holda keldilar, ansorlar esa yer va mol-mulk egalari edilar. Shunda ansorlar har yili mol-mulklari (bogʻlari) hosilining yarmini ularga (muhojirlarga) berishlari, ular (muhojirlar) esa ularga ish va xizmatda kifoya qilishlari (yordam berishlari) sharti bilan ular bilan (mol-mulklarini) boʻlishdilar. Anas ibn Molikning onasi — uni Ummu Sulaym deb chaqirilardi — Abdulloh ibn Abu Talhaning ham onasi edi (Abdulloh Anasning ona tarafidan ukasi edi). Anasning onasi Rasululloh ﷺ ga oʻziga tegishli baʼzi xurmo (daraxtlar)ini bergan edi. Rasululloh ﷺ esa ularni Usoma ibn Zaydning onasi — oʻzlari ozod qilgan choʻri Ummu Aymanga berdilar. Rasululloh ﷺ Xaybar ahli bilan jang qilishni tamomlab Madinaga qaytganlarida, muhojirlar ansorlarga ular oʻz hosillaridan bergan inʼomlarini (xurmolarini) qaytarib berdilar. Rasululloh ﷺ onamga uning xurmolarini qaytarib berdilar, Ummu Aymanga esa ularning oʻrniga oʻz bogʻidan (xurmolar) berdilar. Usoma ibn Zaydning onasi Ummu Aymanning ishi (tarixi) shunday edi: u Abdulloh ibn Abdulmuttalibning choʻrisi (xizmatkori) boʻlib, habashlardan edi. Omina otasi vafotidan keyin Rasululloh ﷺ ni tugʻganida, Ummu Ayman u zot ulgʻaygunlaricha u zotni tarbiyalab (parvarish qilib) oldi. Soʻng (Rasululloh ﷺ) uni ozod qildilar, keyin uni Zayd ibn Horisaga nikohlab berdilar. Soʻngra u Rasululloh ﷺ vafotlaridan besh oy keyin vafot etdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муҳожирлар Маккадан Мадинага келганларида, қўлларида ҳеч нарса бўлмаган ҳолда келдилар, ансорлар эса ер ва мол-мулк эгалари эдилар. Шунда ансорлар ҳар йили мол-мулклари (боғлари) ҳосилининг ярмини уларга (муҳожирларга) беришлари, улар (муҳожирлар) эса уларга иш ва хизматда кифоя қилишлари (ёрдам беришлари) шарти билан улар билан (мол-мулкларини) бўлишдилар. Анас ибн Моликнинг онаси — уни Умму Сулайм деб чақириларди — Абдуллоҳ ибн Абу Талҳанинг ҳам онаси эди (Абдуллоҳ Анаснинг она тарафидан укаси эди). Анаснинг онаси Расулуллоҳ ﷺ га ўзига тегишли баъзи хурмо (дарахтлар)ини берган эди. Расулуллоҳ ﷺ эса уларни Усома ибн Зайднинг онаси — ўзлари озод қилган чўри Умму Айманга бердилар. Расулуллоҳ ﷺ Хайбар аҳли билан жанг қилишни тамомлаб Мадинага қайтганларида, муҳожирлар ансорларга улар ўз ҳосилларидан берган инъомларини (хурмоларини) қайтариб бердилар. Расулуллоҳ ﷺ онамга унинг хурмоларини қайтариб бердилар, Умму Айманга эса уларнинг ўрнига ўз боғидан (хурмолар) бердилар. Усома ибн Зайднинг онаси Умму Айманнинг иши (тарихи) шундай эди: у Абдуллоҳ ибн Абдулмутталибнинг чўриси (хизматкори) бўлиб, ҳабашлардан эди. Омина отаси вафотидан кейин Расулуллоҳ ﷺ ни туғганида, Умму Айман у зот улғайгунларича у зотни тарбиялаб (парвариш қилиб) олди. Сўнг (Расулуллоҳ ﷺ) уни озод қилдилар, кейин уни Зайд ибн Ҳорисага никоҳлаб бердилар. Сўнгра у Расулуллоҳ ﷺ вафотларидан беш ой кейин вафот этди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَحَامِدُ بْنُ عُمَرَ الْبَكْرَاوِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، الْقَيْسِيُّ كُلُّهُمْ عَنِ الْمُعْتَمِرِ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ أَبِي شَيْبَةَ - حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَجُلاً، - وَقَالَ حَامِدٌ وَابْنُ عَبْدِ الأَعْلَى أَنَّ الرَّجُلَ، - كَانَ يَجْعَلُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم النَّخَلاَتِ مِنْ أَرْضِهِ ‏.‏ حَتَّى فُتِحَتْ عَلَيْهِ قُرَيْظَةُ وَالنَّضِيرُ فَجَعَلَ بَعْدَ ذَلِكَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مَا كَانَ أَعْطَاهُ ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ وَإِنَّ أَهْلِي أَمَرُونِي أَنْ آتِيَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَسْأَلَهُ مَا كَانَ أَهْلُهُ أَعْطَوْهُ أَوْ بَعْضَهُ وَكَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ أَعْطَاهُ أُمَّ أَيْمَنَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَانِيهِنَّ فَجَاءَتْ أُمُّ أَيْمَنَ فَجَعَلَتِ الثَّوْبَ فِي عُنُقِي وَقَالَتْ وَاللَّهِ لاَ نُعْطِيكَاهُنَّ وَقَدْ أَعْطَانِيهِنَّ ‏.‏ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا أُمَّ أَيْمَنَ اتْرُكِيهِ وَلَكِ كَذَا وَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَتَقُولُ كَلاَّ وَالَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ ‏.‏ فَجَعَلَ يَقُولُ كَذَا حَتَّى أَعْطَاهَا عَشْرَةَ أَمْثَالِهِ أَوْ قَرِيبًا مِنْ عَشْرَةِ أَمْثَالِهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bir kishi oʻz yeridan Nabiy ﷺ ga (mevasidan foydalanish uchun) bir necha xurmo daraxtini ajratib bergan edi. To Qurayza va Nazir (yahudiylari yerlari) u zotga fath etilgunicha (shunday boʻldi). Soʻng (kishi) bergan narsalarini qaytarib ola boshladi. Anas dedi: Mening yaqinlarim menga Nabiy ﷺ huzuriga borib, u zotning yaqinlari bergan narsani yoki uning bir qismini soʻrab olishimni buyurishdi. Holbuki, Allohning Nabiysi ﷺ ularni Ummu Aymanga bergan edi. Men Nabiy ﷺ huzuriga keldim, u zot ularni menga berdilar. Shunda Ummu Ayman kelib, (boʻynimga) matoni soldi va: «Yoʻq, Alloh nomiga qasamki, biz ularni senga bermaymiz, holbuki u zot ularni menga bergan edi», dedi. Allohning Nabiysi ﷺ: «Ey Ummu Ayman, uni qoʻyib yubor, senga buncha-buncha (daraxt boʻladi)», dedilar. (Ummu Ayman): «Yoʻq, Undan boshqa iloh boʻlmagan Zotga qasamki!» derdi. (Nabiy ﷺ) esa: «Buncha-buncha», deb (raqamni oshirib) borardilar — toki unga oʻn baravar yoki oʻn baravarga yaqin (daraxt) bergunlaricha.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бир киши ўз еридан Набий ﷺ га (мевасидан фойдаланиш учун) бир неча хурмо дарахтини ажратиб берган эди. То Қурайза ва Назир (яҳудийлари ерлари) у зотга фатҳ этилгунича (шундай бўлди). Сўнг (киши) берган нарсаларини қайтариб ола бошлади. Анас деди: Менинг яқинларим менга Набий ﷺ ҳузурига бориб, у зотнинг яқинлари берган нарсани ёки унинг бир қисмини сўраб олишимни буюришди. Ҳолбуки, Аллоҳнинг Набийси ﷺ уларни Умму Айманга берган эди. Мен Набий ﷺ ҳузурига келдим, у зот уларни менга бердилар. Шунда Умму Айман келиб, (бўйнимга) матони солди ва: «Йўқ, Аллоҳ номига қасамки, биз уларни сенга бермаймиз, ҳолбуки у зот уларни менга берган эди», деди. Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Эй Умму Айман, уни қўйиб юбор, сенга бунча-бунча (дарахт бўлади)», дедилар. (Умму Айман): «Йўқ, Ундан бошқа илоҳ бўлмаган Зотга қасамки!» дерди. (Набий ﷺ) эса: «Бунча-бунча», деб (рақамни ошириб) борардилар — токи унга ўн баравар ёки ўн бараварга яқин (дарахт) бергунларича.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ انْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى أُمِّ أَيْمَنَ فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ فَنَاوَلَتْهُ إِنَاءً فِيهِ شَرَابٌ - قَالَ - فَلاَ أَدْرِي أَصَادَفَتْهُ صَائِمًا أَوْ لَمْ يُرِدْهُ فَجَعَلَتْ تَصْخَبُ عَلَيْهِ وَتَذَمَّرُ عَلَيْهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Umm Aymanning oldiga bordilar, men ham u zot bilan birga bordim. (Umm Ayman) u zotga ichida ichimlik bor bir idishni uzatdi. (Anas) dedi: Bilmadim, (Rasululloh ﷺ) roʻzador edilarmi yoki uni xohlamadilarmi, (har holda ichmadilar). Shunda u (Umm Ayman) u zotga baqirib, norozilik bildira boshladi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Умм Айманнинг олдига бордилар, мен ҳам у зот билан бирга бордим. (Умм Айман) у зотга ичида ичимлик бор бир идишни узатди. (Анас) деди: Билмадим, (Расулуллоҳ ﷺ) рўзадор эдиларми ёки уни хоҳламадиларми, (ҳар ҳолда ичмадилар). Шунда у (Умм Айман) у зотга бақириб, норозилик билдира бошлади.

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ الْكِلاَبِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِعُمَرَ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى أُمِّ أَيْمَنَ نَزُورُهَا كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَزُورُهَا ‏.‏ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهَا بَكَتْ فَقَالاَ لَهَا مَا يُبْكِيكِ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَتْ مَا أَبْكِي أَنْ لاَ أَكُونَ أَعْلَمُ أَنَّ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَلَكِنْ أَبْكِي أَنَّ الْوَحْىَ قَدِ انْقَطَعَ مِنَ السَّمَاءِ ‏.‏ فَهَيَّجَتْهُمَا عَلَى الْبُكَاءِ فَجَعَلاَ يَبْكِيَانِ مَعَهَا ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etganlaridan keyin Abu Bakr Umarga: «Yur, Umm Aymanning oldiga boraylik, Rasululloh ﷺ uni ziyorat qilib turganlaridek, biz ham uni ziyorat qilaylik», dedi. Uning oldiga yetib borganimizda u yigʻladi. Ikkovi unga: «Nima seni yigʻlatadi? Allohning huzuridagi narsa Rasuli ﷺ uchun (bu dunyodagidan) yaxshiroqdir-ku», dedi. U: «Men Allohning huzuridagi narsa Rasuli ﷺ uchun yaxshiroq ekanini bilmaganimdan yigʻlayotganim yoʻq, balki osmondan (keladigan) vahiy uzilib qolgani uchun yigʻlayapman», dedi. Shunda u ikkovini ham yigʻlatib yubordi va ikkovi u bilan birga yigʻlay boshlashdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларидан кейин Абу Бакр Умарга: «Юр, Умм Айманнинг олдига борайлик, Расулуллоҳ ﷺ уни зиёрат қилиб турганларидек, биз ҳам уни зиёрат қилайлик», деди. Унинг олдига етиб борганимизда у йиғлади. Иккови унга: «Нима сени йиғлатади? Аллоҳнинг ҳузуридаги нарса Расули ﷺ учун (бу дунёдагидан) яхшироқдир-ку», деди. У: «Мен Аллоҳнинг ҳузуридаги нарса Расули ﷺ учун яхшироқ эканини билмаганимдан йиғлаётганим йўқ, балки осмондан (келадиган) ваҳий узилиб қолгани учун йиғлаяпман», деди. Шунда у икковини ҳам йиғлатиб юборди ва иккови у билан бирга йиғлай бошлашди.