حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ‏:‏ كَانَ شَعَرُ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى نِصْفِ أُذُنَيْهِ‏.‏

Musaddad bizga aytib berdi, Ismoil bizga aytib berdi, Humayd bizga xabar berdi, u Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Rasululloh ﷺning sochlari quloqlarining oʻrtasigacha yetar edi.Мусаддад бизга айтиб берди, Исмоил бизга айтиб берди, Ҳумайд бизга хабар берди, у Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг сочлари қулоқларининг ўртасигача етар эди.

حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ‏:‏ كُنْتُ أَغْتَسِلُ أَنَا وَرَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ، وَكَانَ لَهُ شَعَرٌ فَوْقَ الْجُمَّةِ، وَدُونَ الْوَفْرَةِ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men va Rasululloh ﷺ bitta idishdan gʻusl qilardik. U zotning sochlari jumma (yelkaga tushadigan)dan kalta, vafra (quloq yumshogʻidan kalta)dan uzun edi.» Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan hasan sahih gʻaribdir. Oishadan boshqa yoʻllar bilan ham u: «Men va Rasululloh ﷺ bitta idishdan gʻusl qilardik», degani rivoyat qilingan, lekin ularda «U zotning sochlari jumma dan kalta, vafra dan uzun edi» degan bu soʻz zikr qilinmagan. Abdurrahmon ibn Abuz-Zinod ishonchli (siqa)dir; Molik ibn Anas uni ishonchli deb, undan (hadis) yozib olishga buyurardi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен ва Расулуллоҳ ﷺ битта идишдан ғусл қилардик. У зотнинг сочлари жумма (елкага тушадиган)дан калта, вафра (қулоқ юмшоғидан калта)дан узун эди.» Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Оишадан бошқа йўллар билан ҳам у: «Мен ва Расулуллоҳ ﷺ битта идишдан ғусл қилардик», дегани ривоят қилинган, лекин уларда «У зотнинг сочлари жумма дан калта, вафра дан узун эди» деган бу сўз зикр қилинмаган. Абдурраҳмон ибн Абуз-Зинод ишончли (сиқа)дир; Молик ибн Анас уни ишончли деб, ундан (ҳадис) ёзиб олишга буюрарди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو قَطَنٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم مَرْبُوعًا، بَعِيدَ مَا بَيْنَ الْمِنْكَبَيْنِ، وَكَانَتْ جُمَّتُهُ تَضْرِبُ شَحْمَةَ أُذُنَيْهِ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizga peshin namozini oʻqib berardilar. Biz u zotdan Luqmon va Zoriyot suralaridan oyatlar orasida oyatni eshitardik», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизга пешин намозини ўқиб берардилар. Биз у зотдан Луқмон ва Зориёт сураларидан оятлар орасида оятни эшитардик», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ‏:‏ قُلْتُ لأَنَسٍ‏:‏ كَيْفَ كَانَ شَعَرُ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم‏؟‏ قَالَ‏:‏ لَمْ يَكُنْ بِالْجَعْدِ، وَلا بِالسَّبْطِ، كَانَ يَبْلُغُ شَعَرُهُ شَحْمَةَ أُذُنَيْهِ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Sochlari toʻlqinsimon (silliq tartibli) edi, na qattiq jingalak, na butunlay tikka (tep-tekis) edi; quloqlari bilan yelkalari orasida (tushib turar) edi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Сочлари тўлқинсимон (силлиқ тартибли) эди, на қаттиқ жингалак, на бутунлай тикка (теп-текис) эди; қулоқлари билан елкалари орасида (тушиб турар) эди».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أُمِّ هَانِئٍ بِنْتِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَتْ‏:‏ قَدِمَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ قَدْمَةً، وَلَهُ أَرْبَعُ غَدَائِرَ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Makkaga kirdilar, Kaʼba atrofida uch yuz oltmishta but bor edi. U zot qoʻllaridagi tayoq bilan ularni sancha boshladilar va: {Haq keldi va botil yoʻq boʻldi. Albatta, botil yoʻq boʻlguvchidir} (Isro 81), {Haq keldi, botil esa (qaytadan) na (yangidan) paydo qila oladi va na (qaytarib) keltira oladi} (Saba 49), derdilar. Ibn Abu Umar «fath kunida» (deb) qoʻshib aytdi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Маккага кирдилар, Каъба атрофида уч юз олтмишта бут бор эди. У зот қўлларидаги таёқ билан уларни санча бошладилар ва: {Ҳақ келди ва ботил йўқ бўлди. Албатта, ботил йўқ бўлгувчидир} (Исро 81), {Ҳақ келди, ботил эса (қайтадан) на (янгидан) пайдо қила олади ва на (қайтариб) келтира олади} (Саба 49), дердилар. Ибн Абу Умар «фатҳ кунида» (деб) қўшиб айтди.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسٍ‏:‏ أَنَّ شَعَرَ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، كَانَ إِلَى أَنْصَافِ أُذُنَيْهِ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ {Annan-nafsa bin-nafsi val-aynu bil-ayn} deb oʻqidilar. Bu hasan gʻarib hadisdir. Abu Ali ibn Yaziyd — Yunus ibn Yaziydning akasidir. Muhammad aytdi: Ibn al-Muborak bu hadisni Yunus ibn Yaziyddan rivoyat qilishda yakka qolgan. Abu Ubayd ham bu hadisga ergashib {val-aynu bil-ayn} deb oʻqigan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ {Аннан-нафса бин-нафси вал-айну бил-айн} деб ўқидилар. Бу ҳасан ғариб ҳадисдир. Абу Али ибн Язийд — Юнус ибн Язийднинг акасидир. Муҳаммад айтди: Ибн ал-Муборак бу ҳадисни Юнус ибн Язийддан ривоят қилишда якка қолган. Абу Убайд ҳам бу ҳадисга эргашиб {вал-айну бил-айн} деб ўқиган.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ ، عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ : حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ : " أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُسْدِلُ شَعْرَهُ ، وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ يَفْرِقُونَ رُءُوسَهُمْ ، وَكَانَ أَهْلُ الْكِتَابِ يُسْدِلُونَ رُءُوسَهُمْ ، وَكَانَ يُحِبُّ مُوَافَقَةَ أَهْلِ الْكِتَابِ فِيمَا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ بِشَيْءٍ ، ثُمَّ فَرَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأْسَهُ ".

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ sochini (peshonasiga) tushirib qoʻyardi, kofirlar esa sochlarini (ikkiga) ajratardi. Kitob ahli (yahudiy va nasroniylar) ham sochlarini (peshonaga) tushirib qoʻyardi va Allohning Rasuli ﷺ — oʻziga boshqacha (koʻrsatma) berilmagan ishlarda — Kitob ahliga ergashishni yoqtirardi. Soʻng (keyinroq) Allohning Rasuli ﷺ sochini (ikkiga) ajratdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ сочини (пешонасига) тушириб қўярди, кофирлар эса сочларини (иккига) ажратарди. Китоб аҳли (яҳудий ва насронийлар) ҳам сочларини (пешонага) тушириб қўярди ва Аллоҳнинг Расули ﷺ — ўзига бошқача (кўрсатма) берилмаган ишларда — Китоб аҳлига эргашишни ёқтирарди. Сўнг (кейинроқ) Аллоҳнинг Расули ﷺ сочини (иккига) ажратди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ نَافِعٍ الْمَكِّيِّ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أُمِّ هَانِئٍ، قَالَتْ‏:‏ رَأَيْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم ذَا ضَفَائِرَ أَرْبَعٍ‏.‏

Ummu Honiʼ (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ Makkaga keldilar va u zotning toʻrtta oʻrim (sochlari) bor edi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Abdulloh ibn Abu Najih makkalik (kishi)dir, Abu Najihning ismi Yasordir.Умму Ҳониъ (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ Маккага келдилар ва у зотнинг тўртта ўрим (сочлари) бор эди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Абдуллоҳ ибн Абу Нажиҳ маккалик (киши)дир, Абу Нажиҳнинг исми Ясордир.