حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا زَكَرِيَا بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ‏:‏ مَكَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ ثَلاثَ عَشْرَةَ سَنَةً يُوحَى إِلَيْهِ، وَ بِالْمَدِينَةِ عَشْرًا، وَتُوُفِّيَ وَهُوَ ابْنُ ثَلاثٍ وَسِتِّينَ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Paygʻambar ﷺ Makkada oʻn uch yil turdilar — yaʼni unga vahiy nozil qilinayotgan holda — va oltmish uch yoshlarida vafot etdilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Oisha, Anas ibn Molik va Dagʻfal ibn Hanzaladan ham (rivoyatlar) bor. Dagʻfalning Paygʻambar ﷺdan eshitgani ham, u zotni koʻrgani ham sobit emas. Ibn Abbosning hadisi esa Amr ibn Dinor rivoyatidan hasan gʻaribdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Пайғамбар ﷺ Маккада ўн уч йил турдилар — яъни унга ваҳий нозил қилинаётган ҳолда — ва олтмиш уч ёшларида вафот этдилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Оиша, Анас ибн Молик ва Дағфал ибн Ҳанзаладан ҳам (ривоятлар) бор. Дағфалнинг Пайғамбар ﷺдан эшитгани ҳам, у зотни кўргани ҳам собит эмас. Ибн Аббоснинг ҳадиси эса Амр ибн Динор ривоятидан ҳасан ғарибдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ جَرِيرٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يَخْطُبُ، قَالَ‏:‏ مَاتَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ ابْنُ ثَلاثٍ وَسِتِّينَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ، وَأَنَا ابْنُ ثَلاثٍ وَسِتِّينَ سنة‏.‏

Muoviya ibn Abu Sufyon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U xutba qilib turib: «Rasululloh ﷺ oltmish uch yoshlarida vafot etdilar, Abu Bakr (roziyallohu anhu) ham, Umar (roziyallohu anhu) ham oltmish uch yoshda (vafot etdilar), men esa hozir oltmish uch yoshdaman», dedi.Муовия ибн Абу Суфён (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У хутба қилиб туриб: «Расулуллоҳ ﷺ олтмиш уч ёшларида вафот этдилар, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) ҳам, Умар (розияллоҳу анҳу) ҳам олтмиш уч ёшда (вафот этдилар), мен эса ҳозир олтмиш уч ёшдаман», деди.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مَهْدِيٍّ الْبَصْرِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ‏:‏ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، مَاتَ وَهُوَ ابْنُ ثَلاثٍ وَسِتِّينَ سَنَةً‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ oltmish uch yoshlarida vafot etdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Buni az-Zuhriyning jiyani ham az-Zuhriydan, u Urvadan, u Oishadan shunga oʻxshash rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ олтмиш уч ёшларида вафот этдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни аз-Зуҳрийнинг жияни ҳам аз-Зуҳрийдан, у Урвадан, у Оишадан шунга ўхшаш ривоят қилган.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، وَيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، قَالا‏:‏ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، قَالَ‏:‏ أَنْبَأَنَا عَمَّارٌ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ، قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ‏:‏ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّه ِصلى الله عليه وسلم، وَهُوَ ابْنُ خَمْسٍ وَسِتِّينَ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ oltmish besh yoshlarida vafot etdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ олтмиш беш ёшларида вафот этдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ، قَالا‏:‏ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ دَغْفَلِ بْنِ حَنْظَلَةَ‏:‏ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، قُبِضَ وَهُوَ ابْنُ خَمْسٍ وَسِتِّينَ، قَالَ أَبُو عِيسَى‏:‏ وَدَغْفَلُ، لا نَعْرِفُ لَهُ سَمَاعًا مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، وَكَانَ فِي زَمَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Abdulloh ibn Ukaym Abu Maʼbad al-Juhaniy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi. Iso (ibn Abdurrahmon ibn Abu Laylo) dedi: «Men Abdulloh ibn Ukaym Abu Maʼbad al-Juhaniyning oldiga uni koʻrgani kirdim, unda qizilcha (terining qizarib shishishi) bor edi. Biz: ‹(Davo uchun) biror narsa osib (taqib) qoʻymaysizmi?› dedik. U: ‹Oʻlim bundan koʻra yaqinroqdir (afzalroqdir). Paygʻambar ﷺ: ‹Kim biror narsa osib (taqib) qoʻysa, oʻsha narsaga topshirib qoʻyiladi›, deganlar›, dedi». Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn Ukaymning hadisini biz faqat Muhammad ibn Abdurrahmon ibn Abu Layloning hadisi orqaligina bilamiz. Abdulloh ibn Ukaym Paygʻambar ﷺdan (bevosita) eshitmagan, u Paygʻambar ﷺning zamonida boʻlib: «Rasululloh ﷺ bizga (xat) yozdilar», derdi. Bu bobda Uqba ibn Omirdan ham (rivoyat) bor.Абдуллоҳ ибн Укайм Абу Маъбад ал-Жуҳаний (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади. Исо (ибн Абдурраҳмон ибн Абу Лайло) деди: «Мен Абдуллоҳ ибн Укайм Абу Маъбад ал-Жуҳанийнинг олдига уни кўргани кирдим, унда қизилча (терининг қизариб шишиши) бор эди. Биз: ‹(Даво учун) бирор нарса осиб (тақиб) қўймайсизми?› дедик. У: ‹Ўлим бундан кўра яқинроқдир (афзалроқдир). Пайғамбар ﷺ: ‹Ким бирор нарса осиб (тақиб) қўйса, ўша нарсага топшириб қўйилади›, деганлар›, деди». Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн Укаймнинг ҳадисини биз фақат Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ибн Абу Лайлонинг ҳадиси орқалигина биламиз. Абдуллоҳ ибн Укайм Пайғамбар ﷺдан (бевосита) эшитмаган, у Пайғамбар ﷺнинг замонида бўлиб: «Расулуллоҳ ﷺ бизга (хат) ёздилар», дерди. Бу бобда Уқба ибн Омирдан ҳам (ривоят) бор.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى الأَنْصَارِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ سَمِعَهُ، يَقُولُ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، لَيْسَ بِالطَّوِيلِ الْبَائِنِ، وَلا بِالْقَصِيرِ، وَلا بِالأَبْيَضِ الأَمْهَقِ، وَلا بِالآدَمِ، وَلا بِالْجَعْدِ الْقَطَطِ، وَلا بِالسَّبْطِ، بَعَثَهُ اللَّهُ تَعَالَى عَلَى رَأْسِ أَرْبَعِينَ سَنَةً، فَأَقَامَ بِمَكَّةَ عَشْرَ سِنِينَ، وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرَ سِنِينَ، وَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَلَى رَأْسِ سِتِّينَ سَنَةً، وَلَيْسَ فِي رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ عِشْرُونَ شَعَرَةً بَيْضَاءَ‏.‏ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، نَحْوَهُ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ na haddan tashqari uzun boʻyli, na past boʻyli edilar; na koʻzni qamashtiradigan oppoq, na bugʻdoyrang edilar; sochlari na juda jingalak, na juda tekis edi. Alloh u zotni qirq yoshga toʻlganlarida (Paygʻambar qilib) yubordi. (U zot) Makkada oʻn yil, Madinada oʻn yil turdilar va Alloh u zotni oltmish yoshga toʻlganlarida vafot ettirdi. Bosh va soqollarida yigirmata oq tola yoʻq edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ на ҳаддан ташқари узун бўйли, на паст бўйли эдилар; на кўзни қамаштирадиган оппоқ, на буғдойранг эдилар; сочлари на жуда жингалак, на жуда текис эди. Аллоҳ у зотни қирқ ёшга тўлганларида (Пайғамбар қилиб) юборди. (У зот) Маккада ўн йил, Мадинада ўн йил турдилар ва Аллоҳ у зотни олтмиш ёшга тўлганларида вафот эттирди. Бош ва соқолларида йигирмата оқ тола йўқ эди.