حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ قَزَعَةَ الْبَصْرِيُّ، أَنْبَأَنَا مَسْلَمَةُ بْنُ عَلْقَمَةَ، أَنْبَأَنَا دَاوُدُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ آلَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ نِسَائِهِ وَحَرَّمَ فَجَعَلَ الْحَرَامَ حَلاَلاً وَجَعَلَ فِي الْيَمِينِ كَفَّارَةً . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ وَأَبِي مُوسَى . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ مَسْلَمَةَ بْنِ عَلْقَمَةَ عَنْ دَاوُدَ رَوَاهُ عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الشَّعْبِيِّ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم . مُرْسَلاً . وَلَيْسَ فِيهِ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مَسْلَمَةَ بْنِ عَلْقَمَةَ . وَالإِيلاَءُ هُوَ أَنْ يَحْلِفَ الرَّجُلُ أَنْ لاَ يَقْرُبَ امْرَأَتَهُ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ فَأَكْثَرَ . وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيهِ إِذَا مَضَتْ أَرْبَعَةُ أَشْهُرٍ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ إِذَا مَضَتْ أَرْبَعَةُ أَشْهُرٍ يُوقَفُ فَإِمَّا أَنْ يَفِيءَ وَإِمَّا أَنْ يُطَلِّقَ . وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ إِذَا مَضَتْ أَرْبَعَةُ أَشْهُرٍ فَهِيَ تَطْلِيقَةٌ بَائِنَةٌ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ xotinlaridan iyloʼ qildilar (ularga yaqinlashmaslikka qasam ichdilar) va (baʼzi narsani oʻzlariga) harom qildilar. Soʻng harom (qilgan)ni halol qildilar va qasam (uchun) kafforat berdilar», dedi. Abu Iso aytdi: Maslama ibn Alqamaning Dovuddan rivoyat qilgan bu hadisini Ali ibn Mushir va boshqalar Dovuddan, u Shaʼbiydan: ‹Paygʻambar ﷺ...› deb mursal holda rivoyat qilganlar va unda Masruqdan, u Oishadan, degan (qism) yoʻq. Bu Maslama ibn Alqamaning hadisidan sahihroqdir. Iyloʼ — erkakning toʻrt oy yoki undan koʻproq xotiniga yaqinlashmaslikka qasam ichishidir. Toʻrt oy oʻtgach (qanday hukm boʻlishi) haqida ilm ahli ixtilof qilgan. Paygʻambar ﷺ ashoblaridan baʼzi ilm ahli va boshqalar: ‹Toʻrt oy oʻtgach, u toʻxtatiladi: yo (xotiniga) qaytadi, yo taloq qiladi›, dedilar. Bu Molik ibn Anas, Shofeʼiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Paygʻambar ﷺ ashoblaridan baʼzi ilm ahli va boshqalar esa: ‹Toʻrt oy oʻtgach, u boyin (qaytarib boʻlmaydigan) bir taloq boʻladi›, dedilar. Bu Sufyon as-Savriy va Kufa ahlining soʻzidir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ хотинларидан ийлў қилдилар (уларга яқинлашмасликка қасам ичдилар) ва (баъзи нарсани ўзларига) ҳаром қилдилар. Сўнг ҳаром (қилган)ни ҳалол қилдилар ва қасам (учун) каффорат бердилар», деди. Абу Исо айтди: Маслама ибн Алқаманинг Довуддан ривоят қилган бу ҳадисини Али ибн Мушир ва бошқалар Довуддан, у Шаъбийдан: ‹Пайғамбар ﷺ...› деб мурсал ҳолда ривоят қилганлар ва унда Масруқдан, у Оишадан, деган (қисм) йўқ. Бу Маслама ибн Алқаманинг ҳадисидан саҳиҳроқдир. Ийлў — эркакнинг тўрт ой ёки ундан кўпроқ хотинига яқинлашмасликка қасам ичишидир. Тўрт ой ўтгач (қандай ҳукм бўлиши) ҳақида илм аҳли ихтилоф қилган. Пайғамбар ﷺ ашобларидан баъзи илм аҳли ва бошқалар: ‹Тўрт ой ўтгач, у тўхтатилади: ё (хотинига) қайтади, ё талоқ қилади›, дедилар. Бу Молик ибн Анас, Шофеъий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Пайғамбар ﷺ ашобларидан баъзи илм аҳли ва бошқалар эса: ‹Тўрт ой ўтгач, у бойин (қайтариб бўлмайдиган) бир талоқ бўлади›, дедилар. Бу Суфён ас-Саврий ва Куфа аҳлининг сўзидир.