حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ الْحُلْوَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ عَطَاءٍ، مَوْلَى أَبِي أَحْمَدَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْثًا وَهُمْ ذُو عَدَدٍ فَاسْتَقْرَأَهُمْ فَاسْتَقْرَأَ كُلَّ رَجُلٍ مِنْهُمْ مَا مَعَهُ مِنَ الْقُرْآنِ فَأَتَى عَلَى رَجُلٍ مِنْهُمْ مِنْ أَحْدَثِهِمْ سِنًّا فَقَالَ " مَا مَعَكَ يَا فُلاَنُ " . قَالَ مَعِي كَذَا وَكَذَا وَسُورَةُ الْبَقَرَةِ . قَالَ " أَمَعَكَ سُورَةُ الْبَقَرَةِ " . فَقَالَ نَعَمْ . قَالَ " فَاذْهَبْ فَأَنْتَ أَمِيرُهُمْ " . فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ أَشْرَافِهِمْ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا مَنَعَنِي أَنْ أَتَعَلَّمَ سُورَةَ الْبَقَرَةِ إِلاَّ خَشْيَةَ أَلاَّ أَقُومَ بِهَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَعَلَّمُوا الْقُرْآنَ فَاقْرَءُوهُ وَأَقْرِئُوهُ فَإِنَّ مَثَلَ الْقُرْآنِ لِمَنْ تَعَلَّمَهُ فَقَرَأَهُ وَقَامَ بِهِ كَمَثَلِ جِرَابٍ مَحْشُوٍّ مِسْكًا يَفُوحُ بِرِيحِهِ كُلُّ مَكَانٍ وَمَثَلُ مَنْ تَعَلَّمَهُ فَيَرْقُدُ وَهُوَ فِي جَوْفِهِ كَمَثَلِ جِرَابٍ وُكِئَ عَلَى مِسْكٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ رَوَاهُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ عَطَاءٍ، مَوْلَى أَبِي أَحْمَدَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنِ اللَّيْثِ فَذَكَرَهُ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ koʻp sonli bir qoʻshinni joʻnatdilar va ularning har biridan Qurʼondan yodida nima borligini soʻradilar. Ulardan eng yoshi kichigining oldiga kelib: «Ey falon, sen bilan (yodingda) nima bor?» dedilar. U: «Men bilan ana u-bunisi va Baqara surasi bor», dedi. U zot: «Sen bilan Baqara surasi bormi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Unday boʻlsa, bor, sen ularning amiri (boshligʻi)san», dedilar. Shunda ularning ashroflaridan (zodagonlaridan) bir kishi: «Vallohi, ey Rasululloh, meni Baqara surasini oʻrganishdan unga (amal qila) turolmaslik qoʻrquvigina toʻsib qoldi», dedi. Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni oʻrganinglar va uni oʻqinglar hamda (boshqalarga) oʻqitinglar. Zero, Qurʼonni oʻrganib, uni oʻqib va unga amal qilgan kishining misoli — misk (mushk) ila toʻldirilgan, hidi har joyga taralib turadigan xaltaning misolidir. Uni oʻrganib, soʻng (amalsiz) uxlab yotgan, holbuki u (Qurʼon) ichida boʻlgan kishining misoli esa — misk ustidan bogʻlab qoʻyilgan xaltaning misolidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Uni Lays ibn Saʼd ham Saiyd al-Maqburiydan, u Abu Ahmadning ozod qilgan quli Atodan, u Nabiy ﷺdan mursal (sahobani zikr qilmay) rivoyat qilgan va unda Abu Hurayradan deb zikr qilmagan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кўп сонли бир қўшинни жўнатдилар ва уларнинг ҳар биридан Қуръондан ёдида нима борлигини сўрадилар. Улардан энг ёши кичигининг олдига келиб: «Эй фалон, сен билан (ёдингда) нима бор?» дедилар. У: «Мен билан ана у-буниси ва Бақара сураси бор», деди. У зот: «Сен билан Бақара сураси борми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Ундай бўлса, бор, сен уларнинг амири (бошлиғи)сан», дедилар. Шунда уларнинг ашрофларидан (зодагонларидан) бир киши: «Валлоҳи, эй Расулуллоҳ, мени Бақара сурасини ўрганишдан унга (амал қила) туролмаслик қўрқувигина тўсиб қолди», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни ўрганинглар ва уни ўқинглар ҳамда (бошқаларга) ўқитинглар. Зеро, Қуръонни ўрганиб, уни ўқиб ва унга амал қилган кишининг мисоли — миск (мушк) ила тўлдирилган, ҳиди ҳар жойга таралиб турадиган халтанинг мисолидир. Уни ўрганиб, сўнг (амалсиз) ухлаб ётган, ҳолбуки у (Қуръон) ичида бўлган кишининг мисоли эса — миск устидан боғлаб қўйилган халтанинг мисолидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Уни Лайс ибн Саъд ҳам Саийд ал-Мақбурийдан, у Абу Аҳмаднинг озод қилган қули Атодан, у Набий ﷺдан мурсал (саҳобани зикр қилмай) ривоят қилган ва унда Абу Ҳурайрадан деб зикр қилмаган.