حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ أَبُو عَاصِمٍ النَّبِيلُ، عَنْ حَيْوَةَ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَسْلَمَ أَبِي عِمْرَانَ التُّجِيبِيِّ، قَالَ كُنَّا بِمَدِينَةِ الرُّومِ فَأَخْرَجُوا إِلَيْنَا صَفًّا عَظِيمًا مِنَ الرُّومِ فَخَرَجَ إِلَيْهِمْ مِنَ الْمُسْلِمِينَ مِثْلُهُمْ أَوْ أَكْثَرُ وَعَلَى أَهْلِ مِصْرَ عُقْبَةُ بْنُ عَامِرٍ وَعَلَى الْجَمَاعَةِ فَضَالَةُ بْنُ عُبَيْدٍ فَحَمَلَ رَجُلٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ عَلَى صَفِّ الرُّومِ حَتَّى دَخَلَ فِيهِمْ فَصَاحَ النَّاسُ وَقَالُوا سُبْحَانَ اللَّهِ يُلْقِي بِيَدَيْهِ إِلَى التَّهْلُكَةِ فَقَامَ أَبُو أَيُّوبَ الأَنْصَارِيُّ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَتَأَوَّلُونَ هَذِهِ الآيَةَ هَذَا التَّأْوِيلَ وَإِنَّمَا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ فِينَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ لَمَّا أَعَزَّ اللَّهُ الإِسْلاَمَ وَكَثُرَ نَاصِرُوهُ فَقَالَ بَعْضُنَا لِبَعْضٍ سِرًّا دُونَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أَمْوَالَنَا قَدْ ضَاعَتْ وَإِنَّ اللَّهَ قَدْ أَعَزَّ الإِسْلاَمَ وَكَثُرَ نَاصِرُوهُ فَلَوْ أَقَمْنَا فِي أَمْوَالِنَا فَأَصْلَحْنَا مَا ضَاعَ مِنْهَا . فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم يَرُدُّ عَلَيْنَا مَا قُلْنَا: (وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلاَ تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ ) فَكَانَتِ التَّهْلُكَةُ الإِقَامَةَ عَلَى الأَمْوَالِ وَإِصْلاَحَهَا وَتَرَكْنَا الْغَزْوَ فَمَا زَالَ أَبُو أَيُّوبَ شَاخِصًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَتَّى دُفِنَ بِأَرْضِ الرُّومِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Aslam Abu Imron at-Tujibiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u: «Biz Rum shahrida edik. Ular bizga qarshi Rumdan ulkan saf chiqardilar. Musulmonlardan ham ularga teng yoki koʻproq kishi chiqdi. Misr ahlining boshligʻi Uqba ibn Omir, jamoaning boshligʻi esa Fazola ibn Ubayd edi. Musulmonlardan bir kishi Rum safiga hujum qilib, ularning orasiga kirib ketdi. Shunda odamlar baqirib: ‹Subhanalloh, oʻzini oʻz qoʻli bilan halokatga tashladi!› deyishdi. Shunda Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu) turib: ‹Ey odamlar! Sizlar bu oyatni shu maʼnoda taʼvil qilyapsizlar. Holbuki, bu oyat biz ansorlar jamoasi haqida nozil boʻlgan edi. Alloh Islomni gʻolib qilib, uning yordamchilari koʻpaygach, biz bir-birimizga Rasululloh ﷺdan yashirin: ‹Mol-mulkimiz zoye boʻlib ketdi, Alloh esa Islomni gʻolib qildi va uning yordamchilari koʻpaydi. Endi mol-mulkimiz ustida turib, zoye boʻlganini tuzatib olsak›, dedik. Shunda Alloh Nabiysi ﷺga aytgan gapimizga radd qilib: {Alloh yoʻlida infoq qilinglar va oʻz qoʻllaringiz bilan oʻzingizni halokatga tashlamanglar} oyatini nozil qildi. Demak, halokat — mol-mulk ustida turib, uni tuzatish va jihodni tark qilishdir›, dedi», dedi. Abu Ayyub Alloh yoʻlida jihodda boʻlishda davom etib, oxiri Rum yerida dafn qilindi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻarib hadisdir.Аслам Абу Имрон ат-Тужибий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у: «Биз Рум шаҳрида эдик. Улар бизга қарши Румдан улкан саф чиқардилар. Мусулмонлардан ҳам уларга тенг ёки кўпроқ киши чиқди. Миср аҳлининг бошлиғи Уқба ибн Омир, жамоанинг бошлиғи эса Фазола ибн Убайд эди. Мусулмонлардан бир киши Рум сафига ҳужум қилиб, уларнинг орасига кириб кетди. Шунда одамлар бақириб: ‹Субҳаналлоҳ, ўзини ўз қўли билан ҳалокатга ташлади!› дейишди. Шунда Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) туриб: ‹Эй одамлар! Сизлар бу оятни шу маънода таъвил қиляпсизлар. Ҳолбуки, бу оят биз ансорлар жамоаси ҳақида нозил бўлган эди. Аллоҳ Исломни ғолиб қилиб, унинг ёрдамчилари кўпайгач, биз бир-биримизга Расулуллоҳ ﷺдан яширин: ‹Мол-мулкимиз зое бўлиб кетди, Аллоҳ эса Исломни ғолиб қилди ва унинг ёрдамчилари кўпайди. Энди мол-мулкимиз устида туриб, зое бўлганини тузатиб олсак›, дедик. Шунда Аллоҳ Набийси ﷺга айтган гапимизга радд қилиб: {Аллоҳ йўлида инфоқ қилинглар ва ўз қўлларингиз билан ўзингизни ҳалокатга ташламанглар} оятини нозил қилди. Демак, ҳалокат — мол-мулк устида туриб, уни тузатиш ва жиҳодни тарк қилишдир›, деди», деди. Абу Айюб Аллоҳ йўлида жиҳодда бўлишда давом этиб, охири Рум ерида дафн қилинди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғариб ҳадисдир.