حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ، حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، أَنَّ حُمَيْدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ قَالَ اذْهَبْ يَا رَافِعُ لِبَوَّابِهِ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقُلْ لَهُ لَئِنْ كَانَ كُلُّ امْرِئٍ فَرِحَ بِمَا أُوتِيَ وَأَحَبَّ أَنْ يُحْمَدَ بِمَا لَمْ يَفْعَلْ مُعَذَّبًا لَنُعَذَّبَنَّ أَجْمَعُونَ . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَا لَكُمْ وَلِهَذِهِ الآيَةِ إِنَّمَا أُنْزِلَتْ هَذِهِ فِي أَهْلِ الْكِتَابِ ثُمَّ تَلاَ ابْنُ عَبَّاسٍ : ( وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلاَ تَكْتُمُونَهُ ) وَتَلاَ : (لَاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَا أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا ) قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ سَأَلَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ شَيْءٍ فَكَتَمُوهُ وَأَخْبَرُوهُ بِغَيْرِهِ فَخَرَجُوا وَقَدْ أَرَوْهُ أَنْ قَدْ أَخْبَرُوهُ بِمَا قَدْ سَأَلَهُمْ عَنْهُ وَاسْتُحْمِدُوا بِذَلِكَ إِلَيْهِ وَفَرِحُوا بِمَا أُوتُوا مِنْ كِتْمَانِهِمْ وَمَا سَأَلَهُمْ عَنْهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Marvon ibn al-Hakam (oʻz darvozaboniga): «Ey Rofeʼ, Ibn Abbosning oldiga bor-da, unga ayt: ‹Agar oʻziga berilgan narsa bilan xursand boʻladigan va qilmagan ishi bilan maqtalishni yaxshi koʻradigan har bir kishi azoblanadigan boʻlsa, demak hammamiz albatta azoblanamiz›», dedi. Ibn Abbos dedi: «Bu oyatda sizlar bilan nima ish bor? Bu oyat faqat ahli kitob haqida nozil boʻlgan». Soʻng Ibn Abbos: {Eslang, Alloh kitob berilganlardan ‹uni odamlarga bayon qilasizlar va yashirmaysizlar› deb ahd-paymon olgan edi} (Oli Imron 187) (oyatini) va: {Qilgan ishlari bilan xursand boʻladigan va qilmagan narsalari bilan maqtalishni yaxshi koʻradiganlarni... hisoblamagin} (Oli Imron 188) (oyatini) tilovat qildi. Ibn Abbos dedi: Nabiy ﷺ ulardan bir narsa haqida soʻradilar, ular esa uni yashirib, undan boshqa narsani aytib berdilar va u zotga oʻzlari soʻralgan narsani xabar bergandek koʻrsatib chiqib ketdilar va shu bilan u zotning nazdida maqtalishni istadilar hamda yashirgan va soʻralgan narsalari (yuzasidan oʻzlariga berilgan narsa bilan) xursand boʻldilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Марвон ибн ал-Ҳакам (ўз дарвозабонига): «Эй Рофеъ, Ибн Аббоснинг олдига бор-да, унга айт: ‹Агар ўзига берилган нарса билан хурсанд бўладиган ва қилмаган иши билан мақталишни яхши кўрадиган ҳар бир киши азобланадиган бўлса, демак ҳаммамиз албатта азобланамиз›», деди. Ибн Аббос деди: «Бу оятда сизлар билан нима иш бор? Бу оят фақат аҳли китоб ҳақида нозил бўлган». Сўнг Ибн Аббос: {Эсланг, Аллоҳ китоб берилганлардан ‹уни одамларга баён қиласизлар ва яширмайсизлар› деб аҳд-паймон олган эди} (Оли Имрон 187) (оятини) ва: {Қилган ишлари билан хурсанд бўладиган ва қилмаган нарсалари билан мақталишни яхши кўрадиганларни... ҳисобламагин} (Оли Имрон 188) (оятини) тиловат қилди. Ибн Аббос деди: Набий ﷺ улардан бир нарса ҳақида сўрадилар, улар эса уни яшириб, ундан бошқа нарсани айтиб бердилар ва у зотга ўзлари сўралган нарсани хабар бергандек кўрсатиб чиқиб кетдилар ва шу билан у зотнинг наздида мақталишни истадилар ҳамда яширган ва сўралган нарсалари (юзасидан ўзларига берилган нарса билан) хурсанд бўлдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.