حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ الْمُثَنَّى بْنِ الصَّبَّاحِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ " أَلاَ مَنْ وَلِيَ يَتِيمًا لَهُ مَالٌ فَلْيَتَّجِرْ فِيهِ وَلاَ يَتْرُكْهُ حَتَّى تَأْكُلَهُ الصَّدَقَةُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَفِي إِسْنَادِهِ مَقَالٌ لأَنَّ الْمُثَنَّى بْنَ الصَّبَّاحِ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ . وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ . فَذَكَرَ هَذَا الْحَدِيثَ . وَقَدِ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا الْبَابِ فَرَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي مَالِ الْيَتِيمِ زَكَاةً . مِنْهُمْ عُمَرُ وَعَلِيٌّ وَعَائِشَةُ وَابْنُ عُمَرَ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ . وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ فِي مَالِ الْيَتِيمِ زَكَاةٌ . وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ . وَعَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ هُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَشُعَيْبٌ قَدْ سَمِعَ مِنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو . وَقَدْ تَكَلَّمَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ فِي حَدِيثِ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ وَقَالَ هُوَ عِنْدَنَا وَاهٍ . وَمَنْ ضَعَّفَهُ فَإِنَّمَا ضَعَّفَهُ مِنْ قِبَلِ أَنَّهُ يُحَدِّثُ مِنْ صَحِيفَةِ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَمَّا أَكْثَرُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فَيَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ وَيُثْبِتُونَهُ مِنْهُمْ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ وَغَيْرُهُمَا .
Amr ibn Shuayb (rahimahulloh) otasidan, u bobosidan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ odamlarga xutba qilib: «Ogoh boʻlinglar! Kim moli bor yetimga vasiy boʻlsa, uning moli bilan tijorat qilsin, uni sadaqa (zakot) yeb tugatmaguncha qoʻyib qoʻymasin», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis faqat shu yoʻl bilan rivoyat qilingan va uning isnodida soʻz (eʼtiroz oʻrni) bor, chunki Musanno ibn Sabboh hadisda zaif sanaladi. Baʼzilari bu hadisni Amr ibn Shuaybdan, Umar ibn Xattobdan deb rivoyat qilib, bu hadisni zikr qilganlar. Ilm ahli bu bobda ixtilof qilgan. Nabiy ﷺning sahobalaridan bir nechalari — ular orasida Umar, Ali, Oisha va Ibn Umar — yetimning molida zakot bor deb koʻrganlar. Molik, Shofiiy, Ahmad va Ishoq shuni aytadilar. Ilm ahlidan bir toifa: «Yetimning molida zakot yoʻq», deganlar. Sufyon Savriy va Abdulloh ibn Muborak shuni aytadilar. Amr ibn Shuayb — u Muhammad ibn Abdulloh ibn Amr ibn Osning oʻgʻlidir, Shuayb bobosi Abdulloh ibn Amrdan eshitgan. Yahyo ibn Said Amr ibn Shuaybning hadisi haqida soʻz qilib: «U bizning nazarimizda zaifdir», degan. Uni zaif sanaganlar faqat u bobosi Abdulloh ibn Amrning sahifasidan rivoyat qilgani uchun zaif sanaganlar. Hadis ahlining koʻpchiligi esa Amr ibn Shuaybning hadisi bilan hujjat keltiradilar va uni isbotlaydilar; ular orasida Ahmad, Ishoq va boshqalar bor.Амр ибн Шуайб (раҳимаҳуллоҳ) отасидан, у бобосидан ривоят қиладики, Набий ﷺ одамларга хутба қилиб: «Огоҳ бўлинглар! Ким моли бор етимга васий бўлса, унинг моли билан тижорат қилсин, уни садақа (закот) еб тугатмагунча қўйиб қўймасин», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис фақат шу йўл билан ривоят қилинган ва унинг иснодида сўз (эътироз ўрни) бор, чунки Мусанно ибн Саббоҳ ҳадисда заиф саналади. Баъзилари бу ҳадисни Амр ибн Шуайбдан, Умар ибн Хаттобдан деб ривоят қилиб, бу ҳадисни зикр қилганлар. Илм аҳли бу бобда ихтилоф қилган. Набий ﷺнинг саҳобаларидан бир нечалари — улар орасида Умар, Али, Оиша ва Ибн Умар — етимнинг молида закот бор деб кўрганлар. Молик, Шофиий, Аҳмад ва Ишоқ шуни айтадилар. Илм аҳлидан бир тоифа: «Етимнинг молида закот йўқ», деганлар. Суфён Саврий ва Абдуллоҳ ибн Муборак шуни айтадилар. Амр ибн Шуайб — у Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Амр ибн Оснинг ўғлидир, Шуайб бобоси Абдуллоҳ ибн Амрдан эшитган. Яҳё ибн Саид Амр ибн Шуайбнинг ҳадиси ҳақида сўз қилиб: «У бизнинг назаримизда заифдир», деган. Уни заиф санаганлар фақат у бобоси Абдуллоҳ ибн Амрнинг саҳифасидан ривоят қилгани учун заиф санаганлар. Ҳадис аҳлининг кўпчилиги эса Амр ибн Шуайбнинг ҳадиси билан ҳужжат келтирадилар ва уни исботлайдилар; улар орасида Аҳмад, Ишоқ ва бошқалар бор.