حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ أَتَتْهُ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ تَصَدَّقْتُ عَلَى أُمِّي بِجَارِيَةٍ وَإِنَّهَا مَاتَتْ . قَالَ " وَجَبَ أَجْرُكِ وَرَدَّهَا عَلَيْكِ الْمِيرَاثُ " . قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا كَانَ عَلَيْهَا صَوْمُ شَهْرٍ أَفَأَصُومُ عَنْهَا قَالَ " صُومِي عَنْهَا " . قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا لَمْ تَحُجَّ قَطُّ أَفَأَحُجُّ عَنْهَا قَالَ " نَعَمْ حُجِّي عَنْهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَلاَ يُعْرَفُ هَذَا مِنْ حَدِيثِ بُرَيْدَةَ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَطَاءٍ ثِقَةٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الرَّجُلَ إِذَا تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ ثُمَّ وَرِثَهَا حَلَّتْ لَهُ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّمَا الصَّدَقَةُ شَيْءٌ جَعَلَهَا لِلَّهِ فَإِذَا وَرِثَهَا فَيَجِبُ أَنْ يَصْرِفَهَا فِي مِثْلِهِ . وَرَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَزُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَطَاءٍ .
Abdulloh ibn Burayda otasi (Burayda roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: U aytdi: Men Paygʻambar ﷺning huzurlarida oʻtirgan edim, shu asnoda bir ayol kelib: «Yo Rasululloh, men onamga bir choʻrini sadaqa qilgan edim, u (onam) vafot etdi», dedi. U zot: «Ajring sobit boʻldi, meros uni senga qaytardi», dedilar. Ayol: «Yo Rasululloh, uning zimmasida bir oylik roʻza bor edi, men uning oʻrniga roʻza tutaymi?» dedi. U zot: «Uning oʻrniga roʻza tut», dedilar. Ayol: «Yo Rasululloh, u hech haj qilmagan, men uning oʻrniga haj qilaymi?» dedi. U zot: «Ha, uning oʻrniga haj qil», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu Buraydaning hadisidan faqat shu yoʻnalishdan maʼlumdir. Abdulloh ibn Ato hadis ahli nazdida ishonchli (siqa)dir. Ilm ahlining koʻpchiligi nazdida amal shu (hadis) ustidadir: kishi biror narsani sadaqa qilib, soʻng unga meros boʻlib oʻtsa, u oʻziga halol boʻladi. Baʼzilar esa: «Sadaqa Alloh uchun atalgan bir narsadir, bas, unga meros boʻlsa, uni shunga oʻxshashga sarflashi vojibdir», deganlar. Bu hadisni Sufyon Savriy va Zuhayr ibn Muoviya Abdulloh ibn Atodan rivoyat qilganlar.Абдуллоҳ ибн Бурайда отаси (Бурайда розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: У айтди: Мен Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларида ўтирган эдим, шу аснода бир аёл келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен онамга бир чўрини садақа қилган эдим, у (онам) вафот этди», деди. У зот: «Ажринг собит бўлди, мерос уни сенга қайтарди», дедилар. Аёл: «Ё Расулуллоҳ, унинг зиммасида бир ойлик рўза бор эди, мен унинг ўрнига рўза тутайми?» деди. У зот: «Унинг ўрнига рўза тут», дедилар. Аёл: «Ё Расулуллоҳ, у ҳеч ҳаж қилмаган, мен унинг ўрнига ҳаж қилайми?» деди. У зот: «Ҳа, унинг ўрнига ҳаж қил», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу Бурайданинг ҳадисидан фақат шу йўналишдан маълумдир. Абдуллоҳ ибн Ато ҳадис аҳли наздида ишончли (сиқа)дир. Илм аҳлининг кўпчилиги наздида амал шу (ҳадис) устидадир: киши бирор нарсани садақа қилиб, сўнг унга мерос бўлиб ўтса, у ўзига ҳалол бўлади. Баъзилар эса: «Садақа Аллоҳ учун аталган бир нарсадир, бас, унга мерос бўлса, уни шунга ўхшашга сарфлаши вожибдир», деганлар. Бу ҳадисни Суфён Саврий ва Зуҳайр ибн Муовия Абдуллоҳ ибн Атодан ривоят қилганлар.