وَيَقُولُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَوْلَا نُزِّلَتْ سُورَةٌ ۖ فَإِذَآ أُنزِلَتْ سُورَةٌ مُّحْكَمَةٌ وَذُكِرَ فِيهَا ٱلْقِتَالُ ۙ رَأَيْتَ ٱلَّذِينَ فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌ يَنظُرُونَ إِلَيْكَ نَظَرَ ٱلْمَغْشِىِّ عَلَيْهِ مِنَ ٱلْمَوْتِ ۖ فَأَوْلَىٰ لَهُمْ
Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf: Va iymon keltirganlar: «Biron sura nozil qilinsa edi», derlar. Vaqtiki, muhkam sura nozil qilinib, unda urush zikr qilinsa, qalblarida kasali borlarning senga xuddi jon berayotganning qarashidek qarayotganini ko`rasan.Ва иймон келтирганлар: «Бирон сура нозил қилинса эди», дерлар. Вақтики, муҳкам сура нозил қилиниб, унда уруш зикр қилинса, қалбларида касали борларнинг сенга худди жон бераётганнинг қарашидек қараётганини кўрасан.Alauddin Mansour: Iymon keltirgan zotlar: «(Kofirlarga qarshi jang qilishga buyurilgan) biron sura nozil qilinganida edi», derlar. Endi qachon aniq bir sura nozil qilinib, unda jang zikr etilsa, dillarida maraz boʻlgan kimsalarni, sizga xuddi (kelib qolgan) oʻlimdan (qoʻrqib,) behush boʻlib qolgan kimsaning qarashi bilan qarashayotganini koʻrursiz. (Holbuki), ular uchun loyiqroq edi.Иймон келтирган зотлар: «(Кофирларга қарши жанг қилишга буюрилган) бирон сура нозил қилинганида эди», дерлар. Энди қачон аниқ бир сура нозил қилиниб, унда жанг зикр этилса, дилларида мараз бўлган кимсаларни, сизга худди (келиб қолган) ўлимдан (қўрқиб,) беҳуш бўлиб қолган кимсанинг қараши билан қарашаётганини кўрурсиз. (Ҳолбуки), улар учун лойиқроқ эди.
Iymon saodatiga muyassar boʻlganlar oʻzlari iymon keltirgan Zotdan ularga farmon boʻlishini doimo orziqib kutadilar. Chunki, ularning eng ulkan saodati, ilohiy farmonga amal qilib Allohga qurbat hosil qilishdir. Xuddi shu tuygʻu ularning:
«Va iymon keltirganlar, biron sura nozil qilinsa edi, derlar», kabi intizorliklariga sabab boʻlgan. Xoʻsh, oʻsha orzu qilingan sura nozil qilinsa, nima boʻladi? U vaqtda moʻmin- musulmonlar uni xursandlik ila kutib olib, unga amal qilishni boshlaydilar.Oʻzlarining iymonda sodiqliklarini isbot qiladilar. Ammo, shunday paytda munofiqlarning haqiqiy basharalari namoyon boʻladi, ularning riyo pardalari yirtiladi.
«Vaqtiki, muhkam sura nozil qilinib...»
Oyatda «muhkam» deb zikr etilgan soʻz, Qurʼoni Karim matnida «muhkamatun» deb vasf qilingan boʻlib, ochiq-oydin, puxta- pishiq, faqat bir maʼnoni anglatuvchi va ikkinchi maʼnoni qabul qila olmaydigan, degan maʼnolarni bildiradi. Demak, shunday sifatdagi sura nozil boʻlgani maʼlum boʻldi. U yogʻi nima boʻladi?!
«...unda urush zikr qilinsa, qalblarida kasali borlarning senga xuddi jon berayotganning qarashidek qarayotganini koʻrasan.»
Chunki, ular aynan qalblarida kasallari borligi uchun munofiqlik dardiga uchraganlar. Munofiqlar uchun Allohning yoʻlida urushga kirish katta musiybat.
Shuning uchun ham, ular, nozil boʻlgan surada «urush zikr qilinsa», jon taslim qilayotgan shaxs oʻlimdan qoʻrqib koʻzini chaqchaytirganidek qarash bilan Paygʻambarga qaraydilar. Yaʼni, Allohning bu amrini xuddi oʻlimdan qoʻrqqandek qoʻrqinch ila kutib oladilar. Aslida, ularga nima yaxshiroq?
«Ularga toat va yaxshi soʻz yaxshiroqdir...»
Ha, ular uchun Alloh taologa itoat qilmoq yaxshiroqdir. Ha, ular uchun yaxshi soʻz, yaʼni, qalblari pok ekanligini va boshqa xayriyatni ifoda etuvchi soʻzlar yaxshiroqdir. Eng muhimi,
«...ish jiddiylashib qolganda Allohga sodiq qolsalar, oʻzlari uchun yaxshi boʻlur edi».
Keyingi oyatlarda Allohning amridan yuz oʻgirganlarning oqibati haqida soʻz ketadi.