يَوْمَ يَجْمَعُكُمْ لِيَوْمِ ٱلْجَمْعِ ۖ ذَٰلِكَ يَوْمُ ٱلتَّغَابُنِ ۗ وَمَن يُؤْمِنۢ بِٱللَّهِ وَيَعْمَلْ صَـٰلِحًا يُكَفِّرْ عَنْهُ سَيِّـَٔاتِهِۦ وَيُدْخِلْهُ جَنَّـٰتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ خَـٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًا ۚ ذَٰلِكَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ
Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf: U sizlarni «Jamlash kuni»ga to`playdigan kunni eslang. U kun «tag`obun» kunidir. Kim Allohga iymon keltirsa va solih amallar qilsa, uning gunohlarini kechirur va (daraxtlari) ostidan anhorlar oqib turgan jannatlarga kiritur. Unda abadul-abad qolurlar. Bu ulkan yutuqdir.У сизларни «Жамлаш куни»га тўплайдиган кунни эсланг. У кун «тағобун» кунидир. Ким Аллоҳга иймон келтирса ва солиҳ амаллар қилса, унинг гуноҳларини кечирур ва (дарахтлари) остидан анҳорлар оқиб турган жаннатларга киритур. Унда абадул-абад қолурлар. Бу улкан ютуқдир.Alauddin Mansour: (Alloh) sizlarni toʻplaydigan toʻplanish Kunini (eslangiz)! Bu (odamlar) bir-birlarini «aldab-ziyon yetkazadigan» Kundir (yaʼni, hayoti dunyoda iymon egalarini aldab-ziyon yetkazib yurgan kofirlar u Kunda doʻzax azobiga duchor qilinish bilan oʻzlarining aldangan kimsalar ekanliklarini bilib olurlar). Kim Allohga iymon keltirsa va yaxshi amal qilsa, (Alloh) uning yomonlik-gunohlarini oʻchirur va uni ostidan daryolar oqib turadigan, (barcha jannat ahli) abadul-abad qoladigan jannatlarga kiritur. Bu esa ulugʻ baxtdir.(Аллоҳ) сизларни тўплайдиган тўпланиш Кунини (эслангиз)! Бу (одамлар) бир-бирларини «алдаб-зиён етказадиган» Кундир (яъни, ҳаёти дунёда иймон эгаларини алдаб-зиён етказиб юрган кофирлар у Кунда дўзах азобига дучор қилиниш билан ўзларининг алданган кимсалар эканликларини билиб олурлар). Ким Аллоҳга иймон келтирса ва яхши амал қилса, (Аллоҳ) унинг ёмонлик-гуноҳларини ўчирур ва уни остидан дарёлар оқиб турадиган, (барча жаннат аҳли) абадул-абад қоладиган жаннатларга киритур. Бу эса улуғ бахтдир.
Bu oyati karimada Alloh taolo qiyomat kunini ikki xil nom bilan atamoqda.
Birinchisi–«jamlash kuni», Alloh taolo u kuni avvalgi va oxirgi barcha bandalarini jamlaydi.
Ikkinchisi–«tagʻobun» kuni. Arabcha «tagʻobun» «gʻibn» soʻzidan olingan boʻlib, bahoning pastlashini bildiradi. Kofirlar bu dunyoda iymonni tark qilganlari uchun qiyomat kuni baholari pastlab, doʻzaxga ravona boʻladilar. Yaxshi ishlarni kamroq qilib qolgan moʻminlar ham baholari pastlab, jannatning oliy martabalariga yeta olmay qoladilar.
«U sizlarni «Jamlash kuni»ga toʻplaydigan kunni eslang. U kun «tagʻobun» kunidir.»
Demak, bahoni pastlatish kuni har bir bandaning esida doimiy turmogʻi lozim.
Kofir banda jamlash kunini, Alloh taolo hammani mahsharga toʻplaydigan kunni eslab, «tagʻobun» kuni oʻz bahosining pastlatilib doʻzaxga tushishini eslab, iymonga kelsin.
Moʻmin banda jamlash kunini, Alloh hammani mahsharga toʻplaydigan kunni eslab, «tagʻobun» kuni oʻz bahosining paslatilib jannatdagi maqomi pastlashi mumkinligini oʻylab, amali solihlarni koʻproq qilsin.
Oyatning davomida najot va oxirat saodati yoʻli iymon bilan solih amal ekanligi bayon qilingan.
«Kim Allohga iymon keltirsa va solih amallar qilsa, uning gunohlarini kechirur va ostidan anhorlar oqib turgan jannatlarga kiritur. Unda abadul-abad qolurlar. Bu ulkan yutuqdir.»
Iymon ilohga boʻlgan quruq ishonch emas, balki Allohning muqaddasligini va ulugʻligini butun vujudiga singdirish va oʻsha iymonning asari solih amal boʻlib yuzaga chiqishidir. Shuning uchun ham, Qurʼoni Karimda qayerda «Ey, iymon keltirganlar» xitobi kelsa, ortidan «solih amal qilganlar» iborasi ham keladi. Haqiqiy iymon oʻz sohibining qalbidan yaxshilik buloqlarini otiltirib chiqaradi. Alloh taologa boʻlgan iymoni va solih amali evaziga inson gunohlari kechirilishiga va jannatga kirish huquqiga ega boʻladi.
Aksincha, kofir boʻlganlar jahannamga tushadilar va azoblarga duchor boʻladilar.
«Kufr keltirib, Bizning oyatlarimizni yolgʻonga chiqarganlar, ana oʻshalar otash egalaridir. Unda abadiy qolurlar. Qandoq ham yomon joy u!»
Yuqoridagi oyatlarda iymonning haqiqati bayon qilinib boʻlgandan keyin, ushbu iymonni voqeʼlikda ishlatish, yaʼni, moʻmin kishi hayotida sodir boʻladigan barcha ishlarning Alloh taoloning izni bilan boʻlishiga iymon keltirish zarurligi qayd etiladi. Banda Alloh taoloning qazoi-qadariga taslim va rozi boʻlmogʻi kerak. Bu foniy dunyoda, inson hayotida roʻy beradigan ogʻir mashaqqatlarning ruhiy muolajasi, aslida, mana shunday eʼtiqodga asoslanadi.