Yaʼni, oʻsha asirlar, qalbimizda iymonimiz bor, deb seni aldashni–xiyonat qilishni istayotgan boʻlsalar, hech ajablanadigan joyi yoʻq.

«Agar senga xiyonat qilishni istasalar, batahqiq, bundan oldin Allohga xiyonat qilgan edilar».

Ular Allohga miysoqda bergan ahdlariga xiyonat qilib kofir- mushrik boʻlishdi. Alloh va Rasuliga qarshi urushga kelishdi.

«Bas, U ularga qarshi imkon topdi».

Seni ularga gʻolib qildi va ularni asirga tushirdi. Alloh nima qilishni Oʻzi yaxshi biladi va har bir ishni hikmat bilan qiladi. Chunki:

«Alloh bilguvchi va hikmatli Zotdir».

Ushbu oyatning tafsirida imom Qurtubiy Ibn Arabiydan quyidagilarni naql qilganlar: «Asirga tushgan mushriklarning baʼzilari Islomni qabul qilganlarini aytdilar. Lekin azmu qarorlari yoʻq edi. Toʻliq eʼtirof ham qilmadilar. Ular musulmonlarga yaqinlashishni va shu bilan bir vaqtning oʻzida mushriklardan ayrilmaslikni ham istar edilar».

Ulamolarimiz: «Agar kishi qalbidagi iymon haqida tili bilan gapirsa-yu, azmu qaror qilmagan boʻlsa, moʻmin boʻlmaydi. Agar shunga oʻxshash ish moʻmindan sodir boʻlsa, kofir boʻladi»–deb hukm chiqarishgan. Lekin oʻz ixtiyori bilan, kofirlarga yoqish uchun, dilida azmu qaror qilinmasdan, tilida «dindan qaytdim» deb aytsa ham kofir hisoblanaveradi.

Ushbu gaplar xuddi hozirgi kunimiz uchun aytilganga oʻxshaydi. Vaqti kelganda, musulmonlarga yaxshi koʻrinish uchun Islomni daʼvo qiluvchilar shunday koʻpayadiki, koʻrib hayron qolasan. Ish bitgandan keyin avvalgidek ketaverishini koʻrib, yana bir hayratlanasan.

Surai karimaning soʻnggi oyatlarida Islom jamiyatidagi aloqalar va Islom jamiyati bilan boshqa jamiyatlar orasidagi muomalalar haqida soʻz ketadi: