Abdulloh ibn Aliy

Ibn al-Bahr Abdulloh ibn Abbos (ning nabirasi), as-Saffoh va al-Mansurning amakisi; olamning (mashhur) kishilaridan va Qurayshning zukkolaridan. U qahramon, jasur, salobatli, ammo zolim, qattiqqoʻl, qon toʻkuvchi edi. Abbosiylar davlati u bilan qad rostladi. U qirq ming yoki undan koʻproq qoʻshin bilan yurib, Mavsil yaqinida xalifa Marvon bilan toʻqnashdi va uni magʻlub etdi, qoʻshinlarini tor-mor qildi, uni quvishda qatʼiy turdi va yurtlarni bosib oʻtib, saltanat markazi Damashqqa yetdi. Uni bir necha kun qamal qilib, qilich bilan oldi va u yerda peshingacha askar va boshqalardan ellik mingga yaqin musulmonni oʻldirdi. Ularda na qarindoshlikni, na ahdni saqladi, na rahmni, na nasabni rioya qildi. Soʻng darhol akasi Dovud ibn Aliyni Marvonni quvib borishga joʻnatdi; u Misr yurtidagi Busir qishlogʻida uni topib, tunda bosdi. Bechora u oʻldirilgunicha jang qildi. Ikki oʻgʻli Habashiston yurtiga qochdi va Umaviylar davlati tugadi. As-Saffoh vafot etganida Abdulloh oʻzini uning valiahdi deb daʼvo qildi va Shom amirlari unga bayʼat berdi; Iroqda esa al-Mansurga bayʼat qilindi. U (Mansur) amakisiga qarshi urushga daʼvat sohibi Abu Muslim al-Xurosoniyni chiqardi. Ikki qoʻshin Nasibinda toʻqnashdi, jang qattiq boʻldi, botirlar oʻldirildi va ish ulkanlashdi. Soʻng Abdulloh oʻz yaqinlari bilan magʻlub boʻlib qochdi va Basraga yoʻl oldi; akasi Sulaymon uni bir muddat yashirdi, keyin al-Mansur qistayvergach, uni topshirdi va u (Mansur) uni yillar davomida zindonga tashladi. Aytilishicha, zindonning poydevori qazilib, unga suv qoʻyib yuborilgan va u bir yuz qirq yettinchi yili Abdullohning ustiga qulagan. Ish Allohning ixtiyoridadir.Ибн ал-Баҳр Абдуллоҳ ибн Аббос (нинг набираси), ас-Саффоҳ ва ал-Мансурнинг амакиси; оламнинг (машҳур) кишиларидан ва Қурайшнинг зукколаридан. У қаҳрамон, жасур, салобатли, аммо золим, қаттиққўл, қон тўкувчи эди. Аббосийлар давлати у билан қад ростлади. У қирқ минг ёки ундан кўпроқ қўшин билан юриб, Мавсил яқинида халифа Марвон билан тўқнашди ва уни мағлуб этди, қўшинларини тор-мор қилди, уни қувишда қатъий турди ва юртларни босиб ўтиб, салтанат маркази Дамашққа етди. Уни бир неча кун қамал қилиб, қилич билан олди ва у ерда пешингача аскар ва бошқалардан эллик мингга яқин мусулмонни ўлдирди. Уларда на қариндошликни, на аҳдни сақлади, на раҳмни, на насабни риоя қилди. Сўнг дарҳол акаси Довуд ибн Алийни Марвонни қувиб боришга жўнатди; у Миср юртидаги Бусир қишлоғида уни топиб, тунда босди. Бечора у ўлдирилгунича жанг қилди. Икки ўғли Ҳабашистон юртига қочди ва Умавийлар давлати тугади. Ас-Саффоҳ вафот этганида Абдуллоҳ ўзини унинг валиаҳди деб даъво қилди ва Шом амирлари унга байъат берди; Ироқда эса ал-Мансурга байъат қилинди. У (Мансур) амакисига қарши урушга даъват соҳиби Абу Муслим ал-Хуросонийни чиқарди. Икки қўшин Насибинда тўқнашди, жанг қаттиқ бўлди, ботирлар ўлдирилди ва иш улканлашди. Сўнг Абдуллоҳ ўз яқинлари билан мағлуб бўлиб қочди ва Басрага йўл олди; акаси Сулаймон уни бир муддат яширди, кейин ал-Мансур қистайвергач, уни топширди ва у (Мансур) уни йиллар давомида зиндонга ташлади. Айтилишича, зиндоннинг пойдевори қазилиб, унга сув қўйиб юборилган ва у бир юз қирқ еттинчи йили Абдуллоҳнинг устига қулаган. Иш Аллоҳнинг ихтиёридадир.

Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 10, b. 161Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 10, б. 161