Abu Salama ibn Abdurrahmon ibn Avf

Abu Salama ibn Abdurrahmon ibn Avf az-Zuhriy rahimahulloh — Madinaning mashhur tobeʼin faqihlaridan, «Madinaning yetti faqihi» deb ataladigan olimlar qatorida zikr qilinadigan zot. Otasi Abdurrahmon ibn Avf roziyallohu anhu — jannat bilan bashorat berilgan oʻn sahobadan biri; onasi esa Tumodir bint al-Asbagʻ al-Kalbiya. Uning mashhur ismi kunyasining oʻzi boʻlib, asl ismi haqida manbalarda ixtilof bor — baʼzilar Abdulloh, baʼzilar Ismoil deganlar. Umar ibn al-Xattob roziyallohu anhu xilofati yillarida Madinada tugʻildi; otasi u hali yosh boʻlganida vafot etdi. Otasi Rasululloh ﷺ bilan birga boʻlgan sahoba edi; oʻgʻli esa sahobalardan olgan ilmni tobeʼinlar avlodiga yetkazgan koʻprik boʻldi. Ilmni sahobalarning oʻzidan oldi. Oisha, Abu Hurayra, Abdulloh ibn Umar, Jobir ibn Abdulloh, Abu Saʼid al-Xudriy va Ummu Salama roziyallohu anhumdan eshitdi. Ayniqsa Abu Hurayra bilan aloqasi zich boʻlgan: u kishidan olgan rivoyatlar Abu Salama orqali keyingi avlodga koʻchgan. U shunchaki eshitib qoʻymay, masalani surishtirar, ixtilofli oʻrinda dalil izlar edi. Mashhur bir voqea buni yaxshi koʻrsatadi: homilador beva ayolning iddasi masalasida u Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhu bilan bahslashib qoldi. Ibn Abbos ayol ikki muddatning uzunini kutadi desa, Abu Salama tugʻish bilan iddasi tugaydi dedi. Yonlarida oʻtirgan Abu Hurayra roziyallohu anhu: «Men jiyanim bilanman», deb Abu Salamani qoʻlladi. Masalani hal qilish uchun Ummu Salama roziyallohu anhoga odam yuborildi va u kishi Subayʼa al-Aslamiya haqidagi voqeani — Rasululloh ﷺ unga tugʻqandan keyin turmushga chiqishga ruxsat berganlarini — xabar qildi. Shu bilan Abu Salamaning fikri sunnat bilan tasdiqlandi. Uning halqasi Madinaning ilmiy hayotida katta oʻrin tutdi. Ibn Shihob az-Zuhriy — sunnatni birinchi boʻlib jamlagan imom — oʻz ustozlari qatorida uni ham zikr qiladi; Yahyo ibn Abu Kasir, Amr ibn Dinor va boshqa koʻplab tobeʼinlar undan hadis oldilar. Undan rivoyat qilingan hadislar oltita asosiy toʻplamning hammasida uchraydi. Oʻgʻli Umar ham otasidan hadis rivoyat qilganlar qatorida zikr etiladi. Zamondoshlari uni koʻp namoz oʻqiydigan, fatvoda ehtiyotkor va soʻzida vazmin kishi deb tavsiflaganlar. Hokimiyat bilan yaqinlashishdan uzoq yurgan, ilm va ibodat bilan kifoyalangan. Az-Zahabiy uni «imom, faqih, koʻp hadis rivoyat qilgan ishonchli roviy» deb tavsiflaydi. 94 h. (713 m.) yili Madinada, yetmish ikki yoshida vafot etdi. Oʻsha yil islom tarixida «faqihlar yili» deb ataladi — chunki bir yilning ichida Madinaning bir necha yirik olimi ketma-ket vafot etgan edi. Otasidan meros qolgan boylik emas, otasidan koʻrgan sahoba tarbiyasi va oʻzi toʻplagan ilm uning nomini saqlab qoldi. Madinaning ilm halqasi esa undan keyin ham shogirdlari qoʻlida davom etdi.Абу Салама ибн Абдурраҳмон ибн Авф аз-Зуҳрий раҳимаҳуллоҳ — Мадинанинг машҳур тобеъин фақиҳларидан, «Мадинанинг етти фақиҳи» деб аталадиган олимлар қаторида зикр қилинадиган зот. Отаси Абдурраҳмон ибн Авф розияллоҳу анҳу — жаннат билан башорат берилган ўн саҳобадан бири; онаси эса Тумодир бинт ал-Асбағ ал-Калбия. Унинг машҳур исми кунясининг ўзи бўлиб, асл исми ҳақида манбаларда ихтилоф бор — баъзилар Абдуллоҳ, баъзилар Исмоил деганлар. Умар ибн ал-Хаттоб розияллоҳу анҳу хилофати йилларида Мадинада туғилди; отаси у ҳали ёш бўлганида вафот этди. Отаси Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бўлган саҳоба эди; ўғли эса саҳобалардан олган илмни тобеъинлар авлодига етказган кўприк бўлди. Илмни саҳобаларнинг ўзидан олди. Оиша, Абу Ҳурайра, Абдуллоҳ ибн Умар, Жобир ибн Абдуллоҳ, Абу Саъид ал-Худрий ва Умму Салама розияллоҳу анҳумдан эшитди. Айниқса Абу Ҳурайра билан алоқаси зич бўлган: у кишидан олган ривоятлар Абу Салама орқали кейинги авлодга кўчган. У шунчаки эшитиб қўймай, масалани суриштирар, ихтилофли ўринда далил излар эди. Машҳур бир воқеа буни яхши кўрсатади: ҳомиладор бева аёлнинг иддаси масаласида у Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу билан баҳслашиб қолди. Ибн Аббос аёл икки муддатнинг узунини кутади деса, Абу Салама туғиш билан иддаси тугайди деди. Ёнларида ўтирган Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу: «Мен жияним биланман», деб Абу Саламани қўллади. Масалани ҳал қилиш учун Умму Салама розияллоҳу анҳога одам юборилди ва у киши Субайъа ал-Асламия ҳақидаги воқеани — Расулуллоҳ ﷺ унга туғқандан кейин турмушга чиқишга рухсат берганларини — хабар қилди. Шу билан Абу Саламанинг фикри суннат билан тасдиқланди. Унинг ҳалқаси Мадинанинг илмий ҳаётида катта ўрин тутди. Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий — суннатни биринчи бўлиб жамлаган имом — ўз устозлари қаторида уни ҳам зикр қилади; Яҳё ибн Абу Касир, Амр ибн Динор ва бошқа кўплаб тобеъинлар ундан ҳадис олдилар. Ундан ривоят қилинган ҳадислар олтита асосий тўпламнинг ҳаммасида учрайди. Ўғли Умар ҳам отасидан ҳадис ривоят қилганлар қаторида зикр этилади. Замондошлари уни кўп намоз ўқийдиган, фатвода эҳтиёткор ва сўзида вазмин киши деб тавсифлаганлар. Ҳокимият билан яқинлашишдан узоқ юрган, илм ва ибодат билан кифояланган. Аз-Заҳабий уни «имом, фақиҳ, кўп ҳадис ривоят қилган ишончли ровий» деб тавсифлайди. 94 ҳ. (713 м.) йили Мадинада, етмиш икки ёшида вафот этди. Ўша йил ислом тарихида «фақиҳлар йили» деб аталади — чунки бир йилнинг ичида Мадинанинг бир неча йирик олими кетма-кет вафот этган эди. Отасидан мерос қолган бойлик эмас, отасидан кўрган саҳоба тарбияси ва ўзи тўплаган илм унинг номини сақлаб қолди. Мадинанинг илм ҳалқаси эса ундан кейин ҳам шогирдлари қўлида давом этди.

Manba koʻrsatilmagan — umumiy maʼlumot asosidaМанба кўрсатилмаган — умумий маълумот асосида

al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir)ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир)

Abu Salama ibn Abdurrahmon ibn Avf az-Zuhriy — Madina faqihlaridan biri; imom, olim kishi edi. Sahobalardan bir jamoadan koʻp rivoyatlari bor, ilmi keng edi. Madinada vafot etdi.Абу Салама ибн Абдурраҳмон ибн Авф аз-Зуҳрий — Мадина фақиҳларидан бири; имом, олим киши эди. Саҳобалардан бир жамоадан кўп ривоятлари бор, илми кенг эди. Мадинада вафот этди.

Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 4506Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 4506