Umar ibn Abu Salama

Umar ibn Abu Salama ibn Abdulasad ibn Hilol ibn Abdulloh ibn Umar ibn Maxzum — Abu Hafs al-Qurashiy al-Maxzumiy al-Madaniy; tugʻilishi habashlik. U hijratdan ikki yil yoki undan koʻproq avval tugʻilgan; chunki otasi hijratning uchinchi yilida vafot etib, toʻrt farzand qoldirgan: Umar, Salama, Zaynab va Durra — bularning kattasi Umardir. Soʻng oʻsha Umar, hali yosh bola boʻla turib, onasini Nabiy ﷺ ga nikohlab bergan kishi boʻldi. Keyin Nabiy ﷺ hayotliklarida uylandi — u balogʻatga yetib, ulgʻaygan edi va roʻzadorning oʻpishi haqida soʻragan edi. Shu bilan Abu Umarning «al-Istiʼob»da keltirgan «uning tugʻilishi Habashiston yerida ikkinchi yilda boʻlgan» degan naqli botil boʻladi: ikkinchi yili — hatto birinchi yili ham — ota-onasi Madinada edi, otasi Badrda qatnashgan; qanday qilib tugʻilishi Habashistonda, ikkinchi yilda boʻlsin? Balki u bundan ancha oldin tugʻilgan. U Nabiy ﷺ ning oʻgab oʻgʻli boʻlgach, u zot unga taom odobini oʻrgatib: «Ey oʻgʻilcham, yaqin kel, Allohning nomini ayt, oʻng qoʻling bilan ye va oldingdan ye!» dedilar. U buni va Nabiy ﷺ dan boshqa narsalarni ham yodlab qoldi; onasidan ham hadis rivoyat qilgan. Nabiy ﷺ uning amakisi edilar — emizish jihatidan. Undan Saʼid ibn al-Musayyab, Urva, Vahb ibn Kayson, Qudoma ibn Ibrohim, Sobit al-Bunoniy, Abu Vajza Yazid ibn Ubayd as-Saʼdiy, oʻgʻli Muhammad ibn Umar va boshqalar rivoyat qilganlar. Ibn az-Zubayrdan rivoyat qilinadi: «Umar mendan ikki yosh katta». Aytilishicha, Ali Umm Salamadan Jamal voqeasida oʻzi bilan yurishini soʻragan; u esa oʻgʻli Umarni u bilan yuborgan. Umrini uzoq koʻrdi va Banu Maxzumning shayxi boʻldi. Muhammad ibn Saʼd aytadi: u Abdulmalik ibn Marvonning xalifaligida vafot etdi. Ibn al-Asir esa uning vafoti sakson uchinchi (83 h.) yilda boʻlganini naql qilgan.Умар ибн Абу Салама ибн Абдуласад ибн Ҳилол ибн Абдуллоҳ ибн Умар ибн Махзум — Абу Ҳафс ал-Қураший ал-Махзумий ал-Маданий; туғилиши ҳабашлик. У ҳижратдан икки йил ёки ундан кўпроқ аввал туғилган; чунки отаси ҳижратнинг учинчи йилида вафот этиб, тўрт фарзанд қолдирган: Умар, Салама, Зайнаб ва Дурра — буларнинг каттаси Умардир. Сўнг ўша Умар, ҳали ёш бола бўла туриб, онасини Набий ﷺ га никоҳлаб берган киши бўлди. Кейин Набий ﷺ ҳаётликларида уйланди — у балоғатга етиб, улғайган эди ва рўзадорнинг ўпиши ҳақида сўраган эди. Шу билан Абу Умарнинг «ал-Истиъоб»да келтирган «унинг туғилиши Ҳабашистон ерида иккинчи йилда бўлган» деган нақли ботил бўлади: иккинчи йили — ҳатто биринчи йили ҳам — ота-онаси Мадинада эди, отаси Бадрда қатнашган; қандай қилиб туғилиши Ҳабашистонда, иккинчи йилда бўлсин? Балки у бундан анча олдин туғилган. У Набий ﷺ нинг ўгаб ўғли бўлгач, у зот унга таом одобини ўргатиб: «Эй ўғилчам, яқин кел, Аллоҳнинг номини айт, ўнг қўлинг билан е ва олдингдан е!» дедилар. У буни ва Набий ﷺ дан бошқа нарсаларни ҳам ёдлаб қолди; онасидан ҳам ҳадис ривоят қилган. Набий ﷺ унинг амакиси эдилар — эмизиш жиҳатидан. Ундан Саъид ибн ал-Мусайяб, Урва, Ваҳб ибн Кайсон, Қудома ибн Иброҳим, Собит ал-Буноний, Абу Важза Язид ибн Убайд ас-Саъдий, ўғли Муҳаммад ибн Умар ва бошқалар ривоят қилганлар. Ибн аз-Зубайрдан ривоят қилинади: «Умар мендан икки ёш катта». Айтилишича, Али Умм Саламадан Жамал воқеасида ўзи билан юришини сўраган; у эса ўғли Умарни у билан юборган. Умрини узоқ кўрди ва Бану Махзумнинг шайхи бўлди. Муҳаммад ибн Саъд айтади: у Абдулмалик ибн Марвоннинг халифалигида вафот этди. Ибн ал-Асир эса унинг вафоти саксон учинчи (83 ҳ.) йилда бўлганини нақл қилган.

Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 7, b. 406Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 7, б. 406