حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، ح وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - الْمَعْنَى - عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ الْحَكَمِ السُّلَمِيِّ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَطَسَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ فَرَمَانِي الْقَوْمُ بِأَبْصَارِهِمْ فَقُلْتُ وَاثُكْلَ أُمِّيَاهُ مَا شَأْنُكُمْ تَنْظُرُونَ إِلَىَّ فَجَعَلُوا يَضْرِبُونَ بِأَيْدِيهِمْ عَلَى أَفْخَاذِهِمْ فَعَرَفْتُ أَنَّهُمْ يُصَمِّتُونِي - فَقَالَ عُثْمَانُ - فَلَمَّا رَأَيْتُهُمْ يُسَكِّتُونِي لَكِنِّي سَكَتُّ قَالَ فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - بِأَبِي وَأُمِّي - مَا ضَرَبَنِي وَلاَ كَهَرَنِي وَلاَ سَبَّنِي ثُمَّ قَالَ " إِنَّ هَذِهِ الصَّلاَةَ لاَ يَحِلُّ فِيهَا شَىْءٌ مِنْ كَلاَمِ النَّاسِ هَذَا إِنَّمَا هُوَ التَّسْبِيحُ وَالتَّكْبِيرُ وَقِرَاءَةُ الْقُرْآنِ " . أَوْ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا قَوْمٌ حَدِيثُ عَهْدٍ بِجَاهِلِيَّةٍ وَقَدْ جَاءَنَا اللَّهُ بِالإِسْلاَمِ وَمِنَّا رِجَالٌ يَأْتُونَ الْكُهَّانَ . قَالَ " فَلاَ تَأْتِهِمْ " . قَالَ قُلْتُ وَمِنَّا رِجَالٌ يَتَطَيَّرُونَ . قَالَ " ذَاكَ شَىْءٌ يَجِدُونَهُ فِي صُدُورِهِمْ فَلاَ يَصُدُّهُمْ " . قُلْتُ وَمِنَّا رِجَالٌ يَخُطُّونَ . قَالَ " كَانَ نَبِيٌّ مِنَ الأَنْبِيَاءِ يَخُطُّ فَمَنْ وَافَقَ خَطَّهُ فَذَاكَ " . قَالَ قُلْتُ جَارِيَةٌ لِي كَانَتْ تَرْعَى غُنَيْمَاتٍ قِبَلَ أُحُدٍ وَالْجَوَّانِيَّةِ إِذِ اطَّلَعْتُ عَلَيْهَا إِطْلاَعَةً فَإِذَا الذِّئْبُ قَدْ ذَهَبَ بِشَاةٍ مِنْهَا وَأَنَا مِنْ بَنِي آدَمَ آسَفُ كَمَا يَأْسَفُونَ لَكِنِّي صَكَكْتُهَا صَكَّةً فَعَظَّمَ ذَاكَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ أَفَلاَ أُعْتِقُهَا قَالَ " ائْتِنِي بِهَا " . قَالَ فَجِئْتُهُ بِهَا فَقَالَ " أَيْنَ اللَّهُ " . قَالَتْ فِي السَّمَاءِ . قَالَ " مَنْ أَنَا " . قَالَتْ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ . قَالَ " أَعْتِقْهَا فَإِنَّهَا مُؤْمِنَةٌ " .
Muoviya ibn Hakam as-Sulamiy (roziyallohu anhu) aytadilar: Men Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqidim. Shunda jamoatdan bir kishi aksa urdi, men esa: ‹Yarhamukalloh (Alloh senga rahm qilsin)›, dedim. Shunda odamlar menga koʻzlari bilan tikilishdi. Men: ‹Onamning bolasi bechora boʻlsin! Sizlarga nima boʻldi, menga qarayapsizlar?› dedim. Ular qoʻllarini sonlariga ura boshlashdi. Men ularning meni jim qildirmoqchi ekanliklarini angladim. — Usmon dedi: — Ularning meni jim qildirayotganlarini koʻrgach, men jim boʻldim. (Muoviya) dedi: Rasululloh ﷺ namozni tugatganlarida — otam-onam u zotga fido boʻlsin — meni urmadilar ham, dagʻdagʻa qilmadilar ham, soʻkmadilar ham, soʻngra: «Albatta, bu namozda odamlarning soʻzidan biror narsa joiz emas. Bu faqat tasbeh, takbir va Qurʼon tilovatidir», dedilar — yoki Rasululloh ﷺ aytganlaridek. Men: ‹Ey Rasululloh, biz johiliyatdan yaqinda chiqqan bir qavmmiz, Alloh bizga Islomni keltirdi. Bizdan baʼzi kishilar kohinlar (folbinlar)ga boradilar›, dedim. U zot: «Sen ularning oldiga borma», dedilar. Men: ‹Bizdan baʼzi kishilar (qush uchirib) fol ochadilar›, dedim. U zot: «Bu ularning koʻngillarida topadigan narsalaridir, u ularni (ishdan) toʻsmasin», dedilar. Men: ‹Bizdan baʼzi kishilar (qumga) chiziq tortib (fol ochadilar)›, dedim. U zot: «Paygʻambarlardan bir Paygʻambar chiziq tortar edi. Kimning chizigʻi unikiga muvofiq kelsa, oʻsha (toʻgʻri)dir», dedilar. Men: ‹Mening bir choʻrim Uhud va Javvoniya tomonida qoʻylarni boqib yurardi. Bir kuni men uning oldiga borib qarasam, boʻri qoʻylardan birini olib ketibdi. Men ham Odam bolalaridan biriman, ular afsuslanganidek afsuslanaman. Shu sababli men uni bir tarsaki urdim›, dedim. Rasululloh ﷺ buni mening uchun katta (ish) deb bildilar. Men: ‹Uni ozod qilaymi?› dedim. U zot: «Uni mening oldimga olib kel», dedilar. Men uni u zotning oldilariga olib keldim. U zot (choʻriga): «Alloh qayerda?» dedilar. U: ‹Osmonda›, dedi. U zot: «Men kimman?» dedilar. U: ‹Siz Allohning Rasulisiz›, dedi. U zot: «Uni ozod qil, chunki u moʻminadir», dedilar.Муовия ибн Ҳакам ас-Суламий (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқидим. Шунда жамоатдан бир киши акса урди, мен эса: ‹Ярҳамукаллоҳ (Аллоҳ сенга раҳм қилсин)›, дедим. Шунда одамлар менга кўзлари билан тикилишди. Мен: ‹Онамнинг боласи бечора бўлсин! Сизларга нима бўлди, менга қараяпсизлар?› дедим. Улар қўлларини сонларига ура бошлашди. Мен уларнинг мени жим қилдирмоқчи эканликларини англадим. — Усмон деди: — Уларнинг мени жим қилдираётганларини кўргач, мен жим бўлдим. (Муовия) деди: Расулуллоҳ ﷺ намозни тугатганларида — отам-онам у зотга фидо бўлсин — мени урмадилар ҳам, дағдаға қилмадилар ҳам, сўкмадилар ҳам, сўнгра: «Албатта, бу намозда одамларнинг сўзидан бирор нарса жоиз эмас. Бу фақат тасбеҳ, такбир ва Қуръон тиловатидир», дедилар — ёки Расулуллоҳ ﷺ айтганларидек. Мен: ‹Эй Расулуллоҳ, биз жоҳилиятдан яқинда чиққан бир қавммиз, Аллоҳ бизга Исломни келтирди. Биздан баъзи кишилар коҳинлар (фолбинлар)га борадилар›, дедим. У зот: «Сен уларнинг олдига борма», дедилар. Мен: ‹Биздан баъзи кишилар (қуш учириб) фол очадилар›, дедим. У зот: «Бу уларнинг кўнгилларида топадиган нарсаларидир, у уларни (ишдан) тўсмасин», дедилар. Мен: ‹Биздан баъзи кишилар (қумга) чизиқ тортиб (фол очадилар)›, дедим. У зот: «Пайғамбарлардан бир Пайғамбар чизиқ тортар эди. Кимнинг чизиғи уникига мувофиқ келса, ўша (тўғри)дир», дедилар. Мен: ‹Менинг бир чўрим Уҳуд ва Жаввония томонида қўйларни боқиб юрарди. Бир куни мен унинг олдига бориб қарасам, бўри қўйлардан бирини олиб кетибди. Мен ҳам Одам болаларидан бириман, улар афсусланганидек афсусланаман. Шу сабабли мен уни бир тарсаки урдим›, дедим. Расулуллоҳ ﷺ буни менинг учун катта (иш) деб билдилар. Мен: ‹Уни озод қилайми?› дедим. У зот: «Уни менинг олдимга олиб кел», дедилар. Мен уни у зотнинг олдиларига олиб келдим. У зот (чўрига): «Аллоҳ қаерда?» дедилар. У: ‹Осмонда›, деди. У зот: «Мен кимман?» дедилар. У: ‹Сиз Аллоҳнинг Расулисиз›, деди. У зот: «Уни озод қил, чунки у мўминадир», дедилар.