حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ قَالَ عُمَرُ { وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلاَ رِكَابٍ } . قَالَ الزُّهْرِيُّ قَالَ عُمَرُ هَذِهِ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَاصَّةً قُرَى عُرَيْنَةَ فَدَكَ وَكَذَا وَكَذَا { مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ } وَ لِلْفُقَرَاءِ الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأَمْوَالِهِمْ وَالَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالإِيمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ . وَالَّذِينَ جَاءُوا مِنْ بَعْدِهِمْ فَاسْتَوْعَبَتْ هَذِهِ الآيَةُ النَّاسَ فَلَمْ يَبْقَ أَحَدٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ إِلاَّ لَهُ فِيهَا حَقٌّ . قَالَ أَيُّوبُ أَوْ قَالَ حَظٌّ إِلاَّ بَعْضَ مَنْ تَمْلِكُونَ مِنْ أَرِقَّائِكُمْ .
az-Zuhriy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Umar (roziyallohu anhu): {Allohning ularning (mol-mulkidan) Oʻz Rasuliga qaytarib bergan (oʻljasi) uchun sizlar na ot va na tuya choptirdingiz} (Hashr 6) (oyatini oʻqib) dedi. az-Zuhriy aytdi: Umar dedi: «Bu — Urayna qishloqlari, Fadak va boshqalar — Rasululloh ﷺga xosdir. {Allohning qishloq ahlidan Oʻz Rasuliga qaytarib bergan (oʻljasi) — Allohga, Rasulga, qarindoshlarga, yetimlarga, miskinlarga va yoʻlovchiga (oid)dir} (Hashr 7), va ‹oʻz diyorlari hamda mollaridan chiqarilgan faqirlarga, ulardan oldin (Madina) diyorida va imonda makon tutganlarga, hamda ulardan keyin kelganlarga (oiddir)›. Bas, bu oyat (barcha) odamlarni qamrab oldi, musulmonlardan birorta ham kishi qolmadiki, illo unda uning haqqi boʻlsa.» Ayyub aytdi: Yoki u (Umar): «Ulushi (boʻlsa), faqat sizlar egalik qiladigan baʼzi qullaringizdan boshqa (har kim uchun haq bordir)», dedi.аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади. У деди: Умар (розияллоҳу анҳу): {Аллоҳнинг уларнинг (мол-мулкидан) Ўз Расулига қайтариб берган (ўлжаси) учун сизлар на от ва на туя чоптирдингиз} (Ҳашр 6) (оятини ўқиб) деди. аз-Зуҳрий айтди: Умар деди: «Бу — Урайна қишлоқлари, Фадак ва бошқалар — Расулуллоҳ ﷺга хосдир. {Аллоҳнинг қишлоқ аҳлидан Ўз Расулига қайтариб берган (ўлжаси) — Аллоҳга, Расулга, қариндошларга, етимларга, мискинларга ва йўловчига (оид)дир} (Ҳашр 7), ва ‹ўз диёрлари ҳамда молларидан чиқарилган фақирларга, улардан олдин (Мадина) диёрида ва имонда макон тутганларга, ҳамда улардан кейин келганларга (оиддир)›. Бас, бу оят (барча) одамларни қамраб олди, мусулмонлардан бирорта ҳам киши қолмадики, илло унда унинг ҳаққи бўлса.» Айюб айтди: Ёки у (Умар): «Улуши (бўлса), фақат сизлар эгалик қиладиган баъзи қулларингиздан бошқа (ҳар ким учун ҳақ бордир)», деди.