حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، : قَالَ كَانَتِ الْعَضْبَاءُ لِرَجُلٍ مِنْ بَنِي عَقِيلٍ وَكَانَتْ مِنْ سَوَابِقِ الْحَاجِّ قَالَ : فَأُسِرَ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ فِي وَثَاقٍ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى حِمَارٍ عَلَيْهِ قَطِيفَةٌ فَقَالَ : يَا مُحَمَّدُ عَلاَمَ تَأْخُذُنِي وَتَأْخُذُ سَابِقَةَ الْحَاجِّ قَالَ : " نَأْخُذُكَ بِجَرِيرَةِ حُلَفَائِكَ ثَقِيفٍ " . قَالَ : وَكَانَ ثَقِيفٌ قَدْ أَسَرُوا رَجُلَيْنِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ : وَقَدْ قَالَ فِيمَا قَالَ : وَأَنَا مُسْلِمٌ أَوْ قَالَ : وَقَدْ أَسْلَمْتُ . فَلَمَّا مَضَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم - قَالَ أَبُو دَاوُدَ : فَهِمْتُ هَذَا مِنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى - نَادَاهُ يَا مُحَمَّدُ يَا مُحَمَّدُ . قَالَ : وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَحِيمًا رَفِيقًا فَرَجَعَ إِلَيْهِ قَالَ : " مَا شَأْنُكَ " . قَالَ : إِنِّي مُسْلِمٌ . قَالَ : " لَوْ قُلْتَهَا وَأَنْتَ تَمْلِكُ أَمْرَكَ أَفْلَحْتَ كُلَّ الْفَلاَحِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى حَدِيثِ سُلَيْمَانَ قَالَ : يَا مُحَمَّدُ إِنِّي جَائِعٌ فَأَطْعِمْنِي إِنِّي ظَمْآنٌ فَاسْقِنِي . قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم : " هَذِهِ حَاجَتُكَ " . أَوْ قَالَ : " هَذِهِ حَاجَتُهُ " . قَالَ : فَفُودِيَ الرَّجُلُ بَعْدُ بِالرَّجُلَيْنِ . قَالَ : وَحَبَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعَضْبَاءَ لِرَحْلِهِ - قَالَ - فَأَغَارَ الْمُشْرِكُونَ عَلَى سَرْحِ الْمَدِينَةِ فَذَهَبُوا بِالْعَضْبَاءِ - قَالَ - فَلَمَّا ذَهَبُوا بِهَا وَأَسَرُوا امْرَأَةً مِنَ الْمُسْلِمِينَ - قَالَ - فَكَانُوا إِذَا كَانَ اللَّيْلُ يُرِيحُونَ إِبِلَهُمْ فِي أَفْنِيَتِهِمْ - قَالَ - فَنُوِّمُوا لَيْلَةً وَقَامَتِ الْمَرْأَةُ فَجَعَلَتْ لاَ تَضَعُ يَدَهَا عَلَى بَعِيرٍ إِلاَّ رَغَا حَتَّى أَتَتْ عَلَى الْعَضْبَاءِ - قَالَ - فَأَتَتْ عَلَى نَاقَةٍ ذَلُولٍ مُجَرَّسَةٍ - قَالَ - فَرَكِبَتْهَا ثُمَّ جَعَلَتْ لِلَّهِ عَلَيْهَا إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ لَتَنْحَرَنَّهَا - قَالَ - فَلَمَّا قَدِمَتِ الْمَدِينَةَ عُرِفَتِ النَّاقَةُ نَاقَةُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ فَأَرْسَلَ إِلَيْهَا، فَجِيءَ بِهَا وَأُخْبِرَ بِنَذْرِهَا فَقَالَ : " بِئْسَمَا جَزَيْتِيهَا " . أَوْ : " جَزَتْهَا " . : " إِنِ اللَّهُ أَنْجَاهَا عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا، لاَ وَفَاءَ لِنَذْرٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ وَلاَ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ ابْنُ آدَمَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : وَالْمَرْأَةُ هَذِهِ امْرَأَةُ أَبِي ذَرٍّ .
Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu) aytadilar: Azbo (deb atalgan tuya) Banu Aqildan boʻlgan bir kishiniki edi va u hojilarning oldinda boruvchi (eng zoʻr) tuyalaridan edi. Soʻng (egasi) asir olindi va kishanlangan holda Paygʻambar ﷺ huzurlariga keltirildi. Paygʻambar ﷺ ustiga chakmon yopilgan eshak ustida edilar. U: «Ey Muhammad, nima uchun meni va hojilarning oldinda boruvchi tuyasini ushlaysan?» dedi. U zot: «Seni ittifoqchilaring Saqif qilmishi sababli ushlayapmiz», dedilar. Saqif Paygʻambar ﷺ ning sahobalaridan ikki kishini asir olgan edi. U (asir) aytgan soʻzlari orasida: «Men musulmonman», dedi yoki: «Men islomni qabul qildim», dedi. Paygʻambar ﷺ oldinga oʻtib ketganlarida — Abu Dovud aytadi: buni Muhammad ibn Iso (rivoyatidan) tushundim — u: «Ey Muhammad! Ey Muhammad!» deb chaqirdi. Paygʻambar ﷺ rahmdil va mehribon edilar, shu sababli unga qaytib keldilar va: «Senga nima boʻldi?» deb soʻradilar. U: «Men musulmonman», dedi. U zot: «Agar buni oʻz ishingga oʻzing ega boʻlib turganingda aytganingda edi, butunlay najot topgan boʻlarding», dedilar. Abu Dovud aytadi: Soʻng men Sulaymonning hadisiga qaytdim. (Imron aytadi:) U: «Ey Muhammad, men ochman, meni taomlantir, men chanqaganman, menga suv ber», dedi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Mana bu sening hojating», yoki: «Mana bu uning hojati», dedilar. Soʻng u kishi haligi ikki kishi evaziga fido qilib (almashtirib) yuborildi. Rasululloh ﷺ Azboni oʻzlarining ulovlari uchun olib qoldilar. Soʻng mushriklar Madinaning yaylovdagi chorvasiga hujum qilib, Azboni olib ketdilar va musulmonlardan bir ayolni ham asir oldilar. Ular tun boʻlganda tuyalarini hovlilarida tindirib qoʻyar edilar. Bir kechasi ular uxlab qolishdi, ayol turib, qoʻlini qaysi tuyaga qoʻysa, u boʻkirar edi, toki Azboga yetib keldi. U koʻnikgan, oʻrgatilgan bir tuyaning yoniga keldi va unga minib oldi. Soʻng: «Agar Alloh meni najot qilsa, albatta uni soʻyaman», deb Allohga ahd qildi. Madinaga yetib kelganida, tuya Paygʻambar ﷺ ning tuyasi ekanligi tanildi. Bu haqda Paygʻambar ﷺ ga xabar berildi, u zot uning oldiga (kishi) yubordilar, ayol keltirildi va nazri haqida xabar berildi. Shunda u zot: «Sen unga juda yomon javob qaytaribsan», yoki: «(Alloh) unga (yomon javob qaytardi)», dedilar va: «Agar Alloh seni uning ustida najot qilgan boʻlsa, uni soʻymoqchimisan?! Allohga osiylik qilishda boʻlgan nazr ham, Odam farzandi ega boʻlmagan narsadagi nazr ham bajarilmaydi», dedilar. Abu Dovud aytadi: Bu ayol Abu Zar (roziyallohu anhu)ning ayollari edi.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Азбо (деб аталган туя) Бану Ақилдан бўлган бир кишиники эди ва у ҳожиларнинг олдинда борувчи (энг зўр) туяларидан эди. Сўнг (эгаси) асир олинди ва кишанланган ҳолда Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келтирилди. Пайғамбар ﷺ устига чакмон ёпилган эшак устида эдилар. У: «Эй Муҳаммад, нима учун мени ва ҳожиларнинг олдинда борувчи туясини ушлайсан?» деди. У зот: «Сени иттифоқчиларинг Сақиф қилмиши сабабли ушлаяпмиз», дедилар. Сақиф Пайғамбар ﷺ нинг саҳобаларидан икки кишини асир олган эди. У (асир) айтган сўзлари орасида: «Мен мусулмонман», деди ёки: «Мен исломни қабул қилдим», деди. Пайғамбар ﷺ олдинга ўтиб кетганларида — Абу Довуд айтади: буни Муҳаммад ибн Исо (ривоятидан) тушундим — у: «Эй Муҳаммад! Эй Муҳаммад!» деб чақирди. Пайғамбар ﷺ раҳмдил ва меҳрибон эдилар, шу сабабли унга қайтиб келдилар ва: «Сенга нима бўлди?» деб сўрадилар. У: «Мен мусулмонман», деди. У зот: «Агар буни ўз ишингга ўзинг эга бўлиб турганингда айтганингда эди, бутунлай нажот топган бўлардинг», дедилар. Абу Довуд айтади: Сўнг мен Сулаймоннинг ҳадисига қайтдим. (Имрон айтади:) У: «Эй Муҳаммад, мен очман, мени таомлантир, мен чанқаганман, менга сув бер», деди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Мана бу сенинг ҳожатинг», ёки: «Мана бу унинг ҳожати», дедилар. Сўнг у киши ҳалиги икки киши эвазига фидо қилиб (алмаштириб) юборилди. Расулуллоҳ ﷺ Азбони ўзларининг уловлари учун олиб қолдилар. Сўнг мушриклар Мадинанинг яйловдаги чорвасига ҳужум қилиб, Азбони олиб кетдилар ва мусулмонлардан бир аёлни ҳам асир олдилар. Улар тун бўлганда туяларини ҳовлиларида тиндириб қўяр эдилар. Бир кечаси улар ухлаб қолишди, аёл туриб, қўлини қайси туяга қўйса, у бўкирар эди, токи Азбога етиб келди. У кўникган, ўргатилган бир туянинг ёнига келди ва унга миниб олди. Сўнг: «Агар Аллоҳ мени нажот қилса, албатта уни сўяман», деб Аллоҳга аҳд қилди. Мадинага етиб келганида, туя Пайғамбар ﷺ нинг туяси эканлиги танилди. Бу ҳақда Пайғамбар ﷺ га хабар берилди, у зот унинг олдига (киши) юбордилар, аёл келтирилди ва назри ҳақида хабар берилди. Шунда у зот: «Сен унга жуда ёмон жавоб қайтарибсан», ёки: «(Аллоҳ) унга (ёмон жавоб қайтарди)», дедилар ва: «Агар Аллоҳ сени унинг устида нажот қилган бўлса, уни сўймоқчимисан?! Аллоҳга осийлик қилишда бўлган назр ҳам, Одам фарзанди эга бўлмаган нарсадаги назр ҳам бажарилмайди», дедилар. Абу Довуд айтади: Бу аёл Абу Зар (розияллоҳу анҳу)нинг аёллари эди.