حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ ذَكَرْتُ لِعَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ قِصَّةَ مَاعِزِ بْنِ مَالِكٍ فَقَالَ لِي حَدَّثَنِي حَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ذَلِكَ، مِنْ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَهَلاَّ تَرَكْتُمُوهُ " . مَنْ شِئْتُمْ مِنْ رِجَالِ أَسْلَمَ مِمَّنْ لاَ أَتَّهِمُ . قَالَ وَلَمْ أَعْرِفْ هَذَا الْحَدِيثَ قَالَ فَجِئْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَقُلْتُ إِنَّ رِجَالاً مِنْ أَسْلَمَ يُحَدِّثُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُمْ حِينَ ذَكَرُوا لَهُ جَزَعَ مَاعِزٍ مِنَ الْحِجَارَةِ حِينَ أَصَابَتْهُ " أَلاَّ تَرَكْتُمُوهُ " . وَمَا أَعْرِفُ الْحَدِيثَ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي أَنَا أَعْلَمُ النَّاسِ بِهَذَا الْحَدِيثِ كُنْتُ فِيمَنْ رَجَمَ الرَّجُلَ إِنَّا لَمَّا خَرَجْنَا بِهِ فَرَجَمْنَاهُ فَوَجَدَ مَسَّ الْحِجَارَةِ صَرَخَ بِنَا يَا قَوْمِ رُدُّونِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ قَوْمِي قَتَلُونِي وَغَرُّونِي مِنْ نَفْسِي وَأَخْبَرُونِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ قَاتِلِي فَلَمْ نَنْزِعْ عَنْهُ حَتَّى قَتَلْنَاهُ فَلَمَّا رَجَعْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَخْبَرْنَاهُ قَالَ " فَهَلاَّ تَرَكْتُمُوهُ وَجِئْتُمُونِي بِهِ " . لِيَسْتَثْبِتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْهُ فَأَمَّا لِتَرْكِ حَدٍّ فَلاَ قَالَ فَعَرَفْتُ وَجْهَ الْحَدِيثِ .
Muhammad ibn Ishoq aytadi: Men Moʼiz ibn Molikning qissasini Osim ibn Umar ibn Qatodaga eslatdim. U menga: «Menga Hasan ibn Muhammad ibn Ali ibn Abu Tolib aytib berdi», dedi-da: «U buni menga Rasululloh ﷺning ‹Uni qoʻyib yubormadingizmi?!› degan soʻzlaridan aytib berdi — Aslam qabilasidan men gumon qilmaydigan (ishonchli) kishilardan xohlaganingni (soʻra)», dedi. (Muhammad ibn Ishoq) aytadi: Men bu hadisni (yaxshi) bilmas edim. Shunday qilib, men Jobir ibn Abdullohning oldiga kelib: «Aslam qabilasidan baʼzi kishilar Rasululloh ﷺ Moʼizning toshlardan qiynalganini u zotga eslatishganda, u zot ularga: ‹Uni qoʻyib yubormadingizmi?!› deganlarini rivoyat qilishyapti, men esa bu hadisni bilmayman», dedim. U: «Ey jiyanim, men bu hadisni odamlarning eng bilguvchisiman. Men u kishini rajm qilganlar orasida edim. Biz uni (rajm qilish uchun) olib chiqib, rajm qila boshlaganimizda, u toshlarning taʼsirini sezib, bizga: ‹Ey qavmim, meni Rasululloh ﷺga qaytaringlar! Qavmim meni oʻldirdi, meni aldab qoʻyishdi va menga Rasululloh ﷺ meni oʻldirmaydilar, deb aytishgan edi›, deb baqirdi. Lekin biz uni oʻldirmagunimizcha undan toʻxtamadik. Biz Rasululloh ﷺning huzurlariga qaytib, u zotga buni aytganimizda, u zot: ‹Uni qoʻyib yuborib, oldimga olib kelmadingizmi?!› dedilar», dedi — buni Rasululloh ﷺ undan (haqiqatni) aniqlab olishlari uchun (aytgan edilar), hadni tark etish uchun emas. (Muhammad ibn Ishoq) aytadi: Shunda men hadisning maʼnosini angladim.Муҳаммад ибн Ишоқ айтади: Мен Мўиз ибн Моликнинг қиссасини Осим ибн Умар ибн Қатодага эслатдим. У менга: «Менга Ҳасан ибн Муҳаммад ибн Али ибн Абу Толиб айтиб берди», деди-да: «У буни менга Расулуллоҳ ﷺнинг ‹Уни қўйиб юбормадингизми?!› деган сўзларидан айтиб берди — Аслам қабиласидан мен гумон қилмайдиган (ишончли) кишилардан хоҳлаганингни (сўра)», деди. (Муҳаммад ибн Ишоқ) айтади: Мен бу ҳадисни (яхши) билмас эдим. Шундай қилиб, мен Жобир ибн Абдуллоҳнинг олдига келиб: «Аслам қабиласидан баъзи кишилар Расулуллоҳ ﷺ Мўизнинг тошлардан қийналганини у зотга эслатишганда, у зот уларга: ‹Уни қўйиб юбормадингизми?!› деганларини ривоят қилишяпти, мен эса бу ҳадисни билмайман», дедим. У: «Эй жияним, мен бу ҳадисни одамларнинг энг билгувчисиман. Мен у кишини ражм қилганлар орасида эдим. Биз уни (ражм қилиш учун) олиб чиқиб, ражм қила бошлаганимизда, у тошларнинг таъсирини сезиб, бизга: ‹Эй қавмим, мени Расулуллоҳ ﷺга қайтаринглар! Қавмим мени ўлдирди, мени алдаб қўйишди ва менга Расулуллоҳ ﷺ мени ўлдирмайдилар, деб айтишган эди›, деб бақирди. Лекин биз уни ўлдирмагунимизча ундан тўхтамадик. Биз Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига қайтиб, у зотга буни айтганимизда, у зот: ‹Уни қўйиб юбориб, олдимга олиб келмадингизми?!› дедилар», деди — буни Расулуллоҳ ﷺ ундан (ҳақиқатни) аниқлаб олишлари учун (айтган эдилар), ҳадни тарк этиш учун эмас. (Муҳаммад ибн Ишоқ) айтади: Шунда мен ҳадиснинг маъносини англадим.