حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِأَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ قَالَ مَا أَرَى الدِّيَةَ إِلَّا لِلْعَصَبَةِ لِأَنَّهُمْ يَعْقِلُونَ عَنْهُ فَهَلْ سَمِعَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ شَيْئًا فَقَالَ الضَّحَّاكُ بْنُ سُفْيَانَ الْكِلَابِيُّ وَكَانَ اسْتَعْمَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْأَعْرَابِ كَتَبَ إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أُوَرِّثَ امْرَأَةَ أَشْيَمَ الضَّبَابِيِّ مِنْ دِيَةِ زَوْجِهَا فَأَخَذَ بِذَلِكَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ

Saʼid ibn al-Musayyabdan rivoyat qilinadiki, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu): «Men diyatni faqat asaba uchun deb bilaman, chunki uning nomidan diyatni ular toʻlaydilar. Sizlardan biror kishi Rasululloh ﷺdan bu haqda biror narsa eshitganmi?» dedi. Shunda Zahhok ibn Sufyon al-Kilobiy — Rasululloh ﷺ uni aʼrobiylar ustiga voliy qilib qoʻygan edilar — dediki: «Rasululloh ﷺ menga Ashyam az-Zibobiyning xotiniga eri diyatidan meros berishimni yozgan edilar». Shunda Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) shu bilan (hukm) oldi.Саъид ибн ал-Мусайябдан ривоят қилинадики, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу): «Мен диятни фақат асаба учун деб биламан, чунки унинг номидан диятни улар тўлайдилар. Сизлардан бирор киши Расулуллоҳ ﷺдан бу ҳақда бирор нарса эшитганми?» деди. Шунда Заҳҳок ибн Суфён ал-Килобий — Расулуллоҳ ﷺ уни аъробийлар устига волий қилиб қўйган эдилар — дедики: «Расулуллоҳ ﷺ менга Ашям аз-Зибобийнинг хотинига эри диятидан мерос беришимни ёзган эдилар». Шунда Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) шу билан (ҳукм) олди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ سَمِعْتُهُ مِنَ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدٍأَنَّ عُمَرَ قَالَ الدِّيَةُ لِلْعَاقِلَةِ وَلَا تَرِثُ الْمَرْأَةُ مِنْ دِيَةِ زَوْجِهَا حَتَّى أَخْبَرَهُ الضَّحَّاكُ بْنُ سُفْيَانَ الْكِلَابِيُّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ إِلَيَّ أَنْ أُوَرِّثَ امْرَأَةَ أَشْيَمَ الضَّبَابِيِّ مِنْ دِيَةِ زَوْجِهَا فَرَجَعَ عُمَرُ عَنْ قَوْلِهِ

Saʼid ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu): «Diyat oqilaning zimmasidadir, ayol kishi erining diyatidan meros olmaydi», der edi. To Zahhok ibn Sufyon al-Kilobiy unga Rasululloh ﷺ: ‹Ashyam az-Zibobiyning xotiniga erining diyatidan meros bergin›, deb maktub yozganlarini xabar qilgunicha. Shunda Umar oʻz soʻzidan qaytdi.Саъид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу): «Дият оқиланинг зиммасидадир, аёл киши эрининг диятидан мерос олмайди», дер эди. То Заҳҳок ибн Суфён ал-Килобий унга Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ашям аз-Зибобийнинг хотинига эрининг диятидан мерос бергин›, деб мактуб ёзганларини хабар қилгунича. Шунда Умар ўз сўзидан қайтди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ جُدْعَانَ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ سُفْيَانَ الْكِلَابِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ يَا ضَحَّاكُ مَا طَعَامُكَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اللَّحْمُ وَاللَّبَنُ قَالَ ثُمَّ يَصِيرُ إِلَى مَاذَا قَالَ إِلَى مَا قَدْ عَلِمْتَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى ضَرَبَ مَا يَخْرُجُ مِنْ ابْنِ آدَمَ مَثَلًا لِلدُّنْيَا

Zahhok ibn Sufyon al-Kilobiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ unga: «Ey Zahhok, taoming nima?» dedilar. U: «Yo Rasululloh, goʻsht va sut», dedi. U zot: «Soʻng u nimaga aylanadi?» dedilar. U: «Siz bilgan narsaga», dedi. Shunda u zot: «Albatta, Alloh tabaroka va taolo Odam farzandidan chiqadigan narsani dunyoga misol qilib keltirdi», dedilar.Заҳҳок ибн Суфён ал-Килобий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Заҳҳок, таоминг нима?» дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, гўшт ва сут», деди. У зот: «Сўнг у нимага айланади?» дедилар. У: «Сиз билган нарсага», деди. Шунда у зот: «Албатта, Аллоҳ табарока ва таоло Одам фарзандидан чиқадиган нарсани дунёга мисол қилиб келтирди», дедилар.