حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُبَارَكٍ قَالَ أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ يَزِيدَ وَهُوَ أَبُو شُجَاعٍ قَالَ سَمِعْتُ الْحَارِثَ بْنَ يَزِيدَ الْحَضْرَمِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبَاحٍ عَنْ نَاشِرَةَ بْنِ سُمَيٍّ الْيَزَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ يَقُولُ فِي يَوْمِ الْجَابِيَةِ وَهُوَ يَخْطُبُ النَّاسَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ جَعَلَنِي خَازِنًا لِهَذَا الْمَالِ وَقَاسِمَهُ لَهُ ثُمَّ قَالَ بَلْ اللَّهُ يَقْسِمُهُ وَأَنَا بَادِئٌ بِأَهْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ أَشْرَفِهِمْ فَفَرَضَ لِأَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشْرَةَ آلَافٍ إِلَّا جُوَيْرِيَةَ وَصَفِيَّةَ ومَيْمُونَةَ فَقَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَعْدِلُ بَيْنَنَا فَعَدَلَ بَيْنَهُنَّ عُمَرُ ثُمَّ قَالَ إِنِّي بَادِئٌ بِأَصْحَابِي الْمُهَاجِرِينَ الْأَوَّلِينَ فَإِنَّا أُخْرِجْنَا مِنْ دِيَارِنَا ظُلْمًا وَعُدْوَانًا ثُمَّ أَشْرَفِهِمْ فَفَرَضَ لِأَصْحَابِ بَدْرٍ مِنْهُمْ خَمْسَةَ آلَافٍ وَلِمَنْ كَانَ شَهِدَ بَدْرًا مِنْ الْأَنْصَارِ أَرْبَعَةَ آلَافٍ وَلِمَنْ شَهِدَ أُحُدًا ثَلَاثَةَ آلَافٍ قَالَ وَمَنْ أَسْرَعَ فِي الْهِجْرَةِ أَسْرَعَ بِهِ الْعَطَاءُ وَمَنْ أَبْطَأَ فِي الْهِجْرَةِ أَبْطَأَ بِهِ الْعَطَاءُ فَلَا يَلُومَنَّ رَجُلٌ إِلَّا مُنَاخَ رَاحِلَتِهِ وَإِنِّي أَعْتَذِرُ إِلَيْكُمْ مِنْ خَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ إِنِّي أَمَرْتُهُ أَنْ يَحْبِسَ هَذَا الْمَالَ عَلَى ضَعَفَةِ الْمُهَاجِرِينَ فَأَعْطَى ذَا الْبَأْسِ وَذَا الشَّرَفِ وَذَا اللَّسَانَةِ فَنَزَعْتُهُ وَأَمَّرْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ
Nosira ibn Sumayy al-Yazaniy aytdi: Men Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)ning Jobiya kunida odamlarga xutba qilib turib shunday deganini eshitdim: «Albatta, Alloh azza va jalla meni bu molning xazinaboni va uni taqsimlovchi qildi». Soʻng: «Balki uni Allohning Oʻzi taqsimlaydi. Men Nabiy ﷺning ahllaridan boshlayman, soʻng ularning eng sharaflisidan», dedi. Shunday qilib, u Nabiy ﷺning ayollariga oʻn mingdan belgiladi — Juvayriya, Safiyya va Maymunadan boshqasiga. Shunda Oisha: «Rasululloh ﷺ oramizda adolat qilar edilar», dedi. Soʻng Umar ular orasida adolat qildi. Keyin u: «Men ashoblarim — avvalgi muhojirlardan boshlayman, chunki biz oʻz diyorlarimizdan zulm va tajovuz bilan chiqarilganmiz, soʻng ularning eng sharaflisidan», dedi va ulardan Badr ahliga besh ming, ansorlardan Badrda hozir boʻlganlarga toʻrt ming, Uhudda hozir boʻlganlarga uch ming belgiladi. U dedi: «Kim hijratda shoshilgan boʻlsa, ato ham unga shoshilibdi; kim hijratda kechikkan boʻlsa, ato ham unga kechikibdi. Bas, hech kim oʻz tuyasini choʻktirgan joyidan boshqasini malomat qilmasin. Men sizlardan Xolid ibn Validning ishi uchun uzr soʻrayman: men unga bu molni muhojirlarning zaiflari uchun saqlab turishni buyurgan edim, u esa kuch-qudrat egasiga, sharaf egasiga va notiqlik egasiga berdi. Shuning uchun uni vazifadan olib, Abu Ubayda ibn».Носира ибн Сумайй ал-Язаний айтди: Мен Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг Жобия кунида одамларга хутба қилиб туриб шундай деганини эшитдим: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла мени бу молнинг хазинабони ва уни тақсимловчи қилди». Сўнг: «Балки уни Аллоҳнинг Ўзи тақсимлайди. Мен Набий ﷺнинг аҳлларидан бошлайман, сўнг уларнинг энг шарафлисидан», деди. Шундай қилиб, у Набий ﷺнинг аёлларига ўн мингдан белгилади — Жувайрия, Сафийя ва Маймунадан бошқасига. Шунда Оиша: «Расулуллоҳ ﷺ орамизда адолат қилар эдилар», деди. Сўнг Умар улар орасида адолат қилди. Кейин у: «Мен ашобларим — аввалги муҳожирлардан бошлайман, чунки биз ўз диёрларимиздан зулм ва тажовуз билан чиқарилганмиз, сўнг уларнинг энг шарафлисидан», деди ва улардан Бадр аҳлига беш минг, ансорлардан Бадрда ҳозир бўлганларга тўрт минг, Уҳудда ҳозир бўлганларга уч минг белгилади. У деди: «Ким ҳижратда шошилган бўлса, ато ҳам унга шошилибди; ким ҳижратда кечиккан бўлса, ато ҳам унга кечикибди. Бас, ҳеч ким ўз туясини чўктирган жойидан бошқасини маломат қилмасин. Мен сизлардан Холид ибн Валиднинг иши учун узр сўрайман: мен унга бу молни муҳожирларнинг заифлари учун сақлаб туришни буюрган эдим, у эса куч-қудрат эгасига, шараф эгасига ва нотиқлик эгасига берди. Шунинг учун уни вазифадан олиб, Абу Убайда ибн».