حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَخَطَبَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ مِنْبَرِ الْبَصْرَةِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ نَبِيٌّ إِلَّا لَهُ دَعْوَةٌ تَنَجَّزَهَا فِي الدُّنْيَا وَإِنِّي اخْتَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي وَأَنَا سَيِّدُ وَلَدِ آدَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُ عَنْهُ الْأَرْضُ وَلَا فَخْرَ وَبِيَدِي لِوَاءُ الْحَمْدِ وَلَا فَخْرَ آدَمُ فَمَنْ دُونَهُ تَحْتَ لِوَائِي قَالَ وَيَطُولُ يَوْمُ الْقِيَامَةِ عَلَى النَّاسِ حَتَّى يَقُولَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْطَلِقُوا بِنَا إِلَى آدَمَ أَبِي الْبَشَرِ فَيَشْفَعَ لَنَا إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَلْيَقْضِ بَيْنَنَا فَيَأْتُونَ آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ يَا آدَمُ أَنْتَ الَّذِي خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَأَسْكَنَكَ جَنَّتَهُ وَأَسْجَدَ لَكَ مَلَائِكَتَهُ فَاشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَلْيَقْضِ بَيْنَنَا فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ إِنِّي قَدْ أُخْرِجْتُ مِنْ الْجَنَّةِ بِخَطِيئَتِي وَإِنَّهُ لَا يُهِمُّنِي الْيَوْمَ إِلَّا نَفْسِي وَلَكِنْ ائْتُوا نُوحًا رَأْسَ النَّبِيِّينَ فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُونَ يَا نُوحُ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَلْيَقْضِ بَيْنَنَا فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ إِنِّي قَدْ دَعَوْتُ دَعْوَةً غَرَّقَتْ أَهْلَ الْأَرْضِ وَإِنَّهُ لَا يُهِمُّنِي الْيَوْمَ إِلَّا نَفْسِي وَلَكِنْ ائْتُوا إِبْرَاهِيمَ خَلِيلَ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُونَ يَا إِبْرَاهِيمُ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَلْيَقْضِ بَيْنَنَا فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ
Abu Nazra aytdi: Ibn Abbos bizga mana shu minbarda — Basra minbarida — xutba qilib dedi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, hech bir nabiy yoʻqki, uning (mustajob) duosi boʻlmasin — u uni dunyoda ado qilib boʻlgan. Men esa duoimni ummatimga shafoat qilib yashirib qoʻyganman. Men qiyomat kuni Odam farzandlarining sayyidiman — va (bunda) faxr yoʻq. Yer birinchi boʻlib ochiladigan kishi — menman — va (bunda) faxr yoʻq. Hamd bayrogʻi qoʻlimdadir — va (bunda) faxr yoʻq. Odam va undan boshqalar mening bayrogʻim ostidadir», dedilar. U zot aytdilar: Qiyomat kuni odamlarga uzoq choʻziladi, hatto baʼzilari baʼzilariga: «Yuringlar, basharning otasi Odamning oldiga boraylik, u biz uchun Robbi azza va jallaga shafoat qilsin, bas, oramizda hukm qilinsin», deydi. Ular Odam alayhissalomning oldiga kelib: «Ey Odam, Alloh seni Oʻz qoʻli bilan yaratgan, seni Oʻz jannatiga joylashtirgan va farishtalarini senga sajda qildirgan zotsan; bas, biz uchun Robbingga shafoat qil, oramizda hukm qilinsin», deydilar. U: «Men sizlarga (kerakli) oʻsha (kishi) emasman; men xatoyim sababli jannatdan chiqarilganman va bugun meni oʻz jonimdan boshqa narsa qiziqtirmaydi. Lekin nabiylarning boshi Nuhning oldiga boringlar», deydi. Ular Nuhning oldiga kelib: «Ey Nuh, biz uchun Robbingga shafoat qil, oramizda hukm qilinsin», deydilar. U: «Men sizlarga (kerakli) oʻsha (kishi) emasman; men bir duo qilgan edim, u yer ahlini gʻarq qildi; bugun meni oʻz jonimdan boshqa narsa qiziqtirmaydi. Lekin Allohning xalili Ibrohim alayhissalomning oldiga boringlar», deydi. Bas, ular Ibrohimning oldiga kelib: «Ey Ibrohim, biz uchun Robbingga shafoat qil, oramizda hukm qilinsin», deydilar. U: «Men sizlarga (kerakli) oʻsha (kishi) emasman», deydi.Абу Назра айтди: Ибн Аббос бизга мана шу минбарда — Басра минбарида — хутба қилиб деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, ҳеч бир набий йўқки, унинг (мустажоб) дуоси бўлмасин — у уни дунёда адо қилиб бўлган. Мен эса дуоимни умматимга шафоат қилиб яшириб қўйганман. Мен қиёмат куни Одам фарзандларининг саййидиман — ва (бунда) фахр йўқ. Ер биринчи бўлиб очиладиган киши — менман — ва (бунда) фахр йўқ. Ҳамд байроғи қўлимдадир — ва (бунда) фахр йўқ. Одам ва ундан бошқалар менинг байроғим остидадир», дедилар. У зот айтдилар: Қиёмат куни одамларга узоқ чўзилади, ҳатто баъзилари баъзиларига: «Юринглар, башарнинг отаси Одамнинг олдига борайлик, у биз учун Робби азза ва жаллага шафоат қилсин, бас, орамизда ҳукм қилинсин», дейди. Улар Одам алайҳиссаломнинг олдига келиб: «Эй Одам, Аллоҳ сени Ўз қўли билан яратган, сени Ўз жаннатига жойлаштирган ва фаришталарини сенга сажда қилдирган зотсан; бас, биз учун Роббингга шафоат қил, орамизда ҳукм қилинсин», дейдилар. У: «Мен сизларга (керакли) ўша (киши) эмасман; мен хатойим сабабли жаннатдан чиқарилганман ва бугун мени ўз жонимдан бошқа нарса қизиқтирмайди. Лекин набийларнинг боши Нуҳнинг олдига боринглар», дейди. Улар Нуҳнинг олдига келиб: «Эй Нуҳ, биз учун Роббингга шафоат қил, орамизда ҳукм қилинсин», дейдилар. У: «Мен сизларга (керакли) ўша (киши) эмасман; мен бир дуо қилган эдим, у ер аҳлини ғарқ қилди; бугун мени ўз жонимдан бошқа нарса қизиқтирмайди. Лекин Аллоҳнинг халили Иброҳим алайҳиссаломнинг олдига боринглар», дейди. Бас, улар Иброҳимнинг олдига келиб: «Эй Иброҳим, биз учун Роббингга шафоат қил, орамизда ҳукм қилинсин», дейдилар. У: «Мен сизларга (керакли) ўша (киши) эмасман», дейди.