حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَيْمُونٍ الزَّعْفَرَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي جَعْفَرٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ قَالَكَتَبَ نَجْدَةُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَسْأَلُهُ عَنْ خَمْسِ خِلَالٍ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّ النَّاسَ يَزْعُمُونَ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ يُكَاتِبُ الْحَرُورِيَّةَ وَلَوْلَا أَنِّي أَخَافُ أَنْ أَكْتُمَ عِلْمِي لَمْ أَكْتُبْ إِلَيْهِ كَتَبَ إِلَيْهِ نَجْدَةُ أَمَّا بَعْدُ فَأَخْبِرْنِي هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْزُو بِالنِّسَاءِ مَعَهُ وَهَلْ كَانَ يَضْرِبُ لَهُنَّ بِسَهْمٍ وَهَلْ كَانَ يَقْتُلُ الصِّبْيَانَ وَمَتَى يَنْقَضِي يُتْمُ الْيَتِيمِ وَأَخْبِرْنِي عَنْ الْخُمُسِ لِمَنْ هُوَ فَكَتَبَ إِلَيْهِ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كَانَ يَغْزُو بِالنِّسَاءِ مَعَهُ فَيُدَاوِينَ الْمَرْضَى وَلَمْ يَكُنْ يَضْرِبُ لَهُنَّ بِسَهْمٍ وَلَكِنَّهُ كَانَ يُحْذِيهِنَّ مِنْ الْغَنِيمَةِ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ يَقْتُلُ الصِّبْيَانَ وَلَا تَقْتُلْ الصِّبْيَانَ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تَعْلَمُ مَا عَلِمَ الْخَضِرُ مِنْ الصَّبِيِّ الَّذِي قَتَلَهُ فَتَقْتُلَ الْكَافِرَ وَتَدَعَ الْمُؤْمِنَ وَكَتَبْتَ تَسْأَلُنِي عَنْ يُتْمِ الْيَتِيمِ مَتَى يَنْقَضِي وَلَعَمْرِي إِنَّ الرَّجُلَ تَنْبُتُ لِحْيَتُهُ وَهُوَ ضَعِيفُ الْأَخْذِ لِنَفْسِهِ فَإِذَا كَانَ يَأْخُذُ لِنَفْسِهِ مِنْ صَالِحِ مَا يَأْخُذُ النَّاسُ فَقَدْ ذَهَبَ الْيُتْمُ وَأَمَّا الْخُمُسُ فَإِنَّا كُنَّا نُرَى أَنَّهُ لَنَا فَأَبَى ذَلِكَ عَلَيْنَا قَوْمُنَا
Yazid ibn Hurmuz aytadi: Najda Ibn Abbosga (xat) yozib, undan besh xislat haqida soʻradi. Ibn Abbos: «Odamlar Ibn Abbos haruriylar bilan xat yozishadi, deb oʻylaydilar; agar ilmimni yashirib qoʻyishdan qoʻrqmaganimda, unga yozmas edim», dedi. Najda unga shunday yozgan edi: «Ammo baʼd. Menga xabar bering: Rasululloh ﷺ ayollarni oʻzlari bilan birga olib gʻazot qilarmidilar? Ularga (gʻanimatdan) ulush ajratarmidilar? Bolalarni oʻldirarmidilar? Yetimning yetimligi qachon tugaydi? Va menga xums kimga (tegishli) ekanini xabar bering». Shunda Ibn Abbos unga shunday yozdi: «Rasululloh ﷺ ayollarni oʻzlari bilan birga olib gʻazot qilar edilar; ular kasallarni davolar edi. U zot ularga ulush ajratmas, lekin gʻanimatdan ularga (nimadir) berar edilar. Rasululloh ﷺ bolalarni oʻldirmas edilar; sen ham bolalarni oʻldirma — magar Xizr oʻzi oʻldirgan bola haqida bilgan narsani bilsang, (u holda) kofirni oʻldirib, moʻminni qoʻyib yuborasan. Sen menga yetimning yetimligi qachon tugashini soʻrab yozibsan. Umrim bilan qasamki, kishining soqoli chiqadi-yu, oʻzi uchun (haqini) olishda hamon ojiz boʻladi; qachonki u odamlar oladigan yaxshi (yoʻl) bilan oʻzi uchun ola boshlasa, yetimlik ketibdi. Xumsga kelsak, biz uni bizniki deb bilar edik, lekin qavmimiz buni bizga (bermay) inkor qildi».Язид ибн Ҳурмуз айтади: Нажда Ибн Аббосга (хат) ёзиб, ундан беш хислат ҳақида сўради. Ибн Аббос: «Одамлар Ибн Аббос ҳарурийлар билан хат ёзишади, деб ўйлайдилар; агар илмимни яшириб қўйишдан қўрқмаганимда, унга ёзмас эдим», деди. Нажда унга шундай ёзган эди: «Аммо баъд. Менга хабар беринг: Расулуллоҳ ﷺ аёлларни ўзлари билан бирга олиб ғазот қилармидилар? Уларга (ғаниматдан) улуш ажратармидилар? Болаларни ўлдирармидилар? Етимнинг етимлиги қачон тугайди? Ва менга хумс кимга (тегишли) эканини хабар беринг». Шунда Ибн Аббос унга шундай ёзди: «Расулуллоҳ ﷺ аёлларни ўзлари билан бирга олиб ғазот қилар эдилар; улар касалларни даволар эди. У зот уларга улуш ажратмас, лекин ғаниматдан уларга (нимадир) берар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ болаларни ўлдирмас эдилар; сен ҳам болаларни ўлдирма — магар Хизр ўзи ўлдирган бола ҳақида билган нарсани билсанг, (у ҳолда) кофирни ўлдириб, мўминни қўйиб юборасан. Сен менга етимнинг етимлиги қачон тугашини сўраб ёзибсан. Умрим билан қасамки, кишининг соқоли чиқади-ю, ўзи учун (ҳақини) олишда ҳамон ожиз бўлади; қачонки у одамлар оладиган яхши (йўл) билан ўзи учун ола бошласа, етимлик кетибди. Хумсга келсак, биз уни бизники деб билар эдик, лекин қавмимиз буни бизга (бермай) инкор қилди».