حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي عَلْقَمَةَ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ قَالَأَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْحُدَيْبِيَةِ فَذَكَرُوا أَنَّهُمْ نَزَلُوا دَهَاسًا مِنْ الْأَرْضِ يَعْنِي الدَّهَاسَ الرَّمْلَ فَقَالَ مَنْ يَكْلَؤُنَا فَقَالَ بِلَالٌ أَنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَنْ تَنَمْ قَالَ فَنَامُوا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ فَاسْتَيْقَظَ نَاسٌ مِنْهُمْ فُلَانٌ وَفُلَانٌ فِيهِمْ عُمَرُ قَالَ فَقُلْنَا اهْضِبُوا يَعْنِي تَكَلَّمُوا قَالَ فَاسْتَيْقَظَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ افْعَلُوا كَمَا كُنْتُمْ تَفْعَلُونَ قَالَ فَفَعَلْنَا قَالَ وَقَالَ كَذَلِكَ فَافْعَلُوا لِمَنْ نَامَ أَوْ نَسِيَ قَالَ وَضَلَّتْ نَاقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَلَبْتُهَا فَوَجَدْتُ حَبْلَهَا قَدْ تَعَلَّقَ بِشَجَرَةٍ فَجِئْتُ بِهَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَكِبَ مَسْرُورًا وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا نَزَلَ عَلَيْهِ الْوَحْيُ اشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَيْهِ وَعَرَفْنَا ذَلِكَ فِيهِ فَتَنَحَّى مُنْتَبِذًا خَلْفَنَا قَالَ فَجَعَلَ يُغَطِّي رَأْسَهُ بِثَوْبِهِ وَيَشْتَدُّ ذَلِكَ عَلَيْهِ حَتَّى عَرَفْنَا أَنَّهُ قَدْ أُنْزِلَ عَلَيْهِ فَأَتَانَا فَأَخْبَرَنَا أَنَّهُ قَدْ أُنْزِلَ عَلَيْهِ إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bilan birga Hudaybiyadan qaytdik. (Roviylar) zikr qilishlaricha, ular yerning qumloq joyiga tushishgan edi. Shunda u zot: «Bizni kim qoʻriqlaydi?» dedilar. Bilol: «Men», dedi. Rasululloh ﷺ: «Unday boʻlsa, sen uxlab qolasan», dedilar. Soʻng quyosh chiqquncha uxlab qolishdi. Ulardan falonchi va falonchi — ular orasida Umar ham bor edi — uygʻonib ketishdi. Biz: «Ovoz chiqaringlar», yaʼni gapiringlar, dedik. Shunda Nabiy ﷺ uygʻondilar va: «Odatda qiladiganingizdek qilinglar», dedilar. Biz shunday qildik. U zot: «Uxlab qolgan yoki unutgan kishi ham xuddi shunday qilsin», dedilar. (Abdulloh) aytdi: Rasululloh ﷺning tuyalari yoʻqolib qolgan edi, men uni izladim va arqoni bir daraxtga ilinib qolganini topdim. Uni Nabiy ﷺ huzurlariga keltirdim, u zot xursand holda mindilar. Nabiy ﷺga vahiy nozil boʻlganida bu u zotga ogʻir kelar, biz buni u zotdan bilar edik. U zot bizdan orqaroqqa chetlanib turdilar va boshlarini kiyimlari bilan yopa boshladilar, bu u zotga ogʻir kelardi, hatto biz u zotga (vahiy) nozil qilinganini bildik. Soʻng u zot bizning oldimizga kelib, oʻzlariga {Albatta, Biz senga ochiq fath berdik} (oyati) nozil qilinganini xabar berdilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Ҳудайбиядан қайтдик. (Ровийлар) зикр қилишларича, улар ернинг қумлоқ жойига тушишган эди. Шунда у зот: «Бизни ким қўриқлайди?» дедилар. Билол: «Мен», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ундай бўлса, сен ухлаб қоласан», дедилар. Сўнг қуёш чиққунча ухлаб қолишди. Улардан фалончи ва фалончи — улар орасида Умар ҳам бор эди — уйғониб кетишди. Биз: «Овоз чиқаринглар», яъни гапиринглар, дедик. Шунда Набий ﷺ уйғондилар ва: «Одатда қиладиганингиздек қилинглар», дедилар. Биз шундай қилдик. У зот: «Ухлаб қолган ёки унутган киши ҳам худди шундай қилсин», дедилар. (Абдуллоҳ) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг туялари йўқолиб қолган эди, мен уни изладим ва арқони бир дарахтга илиниб қолганини топдим. Уни Набий ﷺ ҳузурларига келтирдим, у зот хурсанд ҳолда миндилар. Набий ﷺга ваҳий нозил бўлганида бу у зотга оғир келар, биз буни у зотдан билар эдик. У зот биздан орқароққа четланиб турдилар ва бошларини кийимлари билан ёпа бошладилар, бу у зотга оғир келарди, ҳатто биз у зотга (ваҳий) нозил қилинганини билдик. Сўнг у зот бизнинг олдимизга келиб, ўзларига {Албатта, Биз сенга очиқ фатҳ бердик} (ояти) нозил қилинганини хабар бердилар.