قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِي رَزِينٍ الْعُقَيْلِيِّ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يُحْيِي اللَّهُ الْمَوْتَى قَالَ أَمَا مَرَرْتَ بِأَرْضٍ مِنْ أَرْضِكَ مُجْدِبَةٍ ثُمَّ مَرَرْتَ بِهَا مُخْصَبَةً قَالَ نَعَمْ قَالَ كَذَلِكَ النُّشُورُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَأَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْكَ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ تُحْرَقَ بِالنَّارِ أَحَبُّ إِلَيْكَ مِنْ أَنْ تُشْرِكَ بِاللَّهِ وَأَنْ تُحِبَّ غَيْرَ ذِي نَسَبٍ لَا تُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا كُنْتَ كَذَلِكَ فَقَدْ دَخَلَ حُبُّ الْإِيمَانِ فِي قَلْبِكَ كَمَا دَخَلَ حُبُّ الْمَاءِ لِلظَّمْآنِ فِي الْيَوْمِ الْقَائِظِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ لِي بِأَنْ أَعْلَمَ أَنِّي مُؤْمِنٌ قَالَ مَا مِنْ أُمَّتِي أَوْ هَذِهِ الْأُمَّةِ عَبْدٌ يَعْمَلُ حَسَنَةً فَيَعْلَمُ أَنَّهَا حَسَنَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ جَازِيهِ بِهَا خَيْرًا وَلَا يَعْمَلُ سَيِّئَةً فَيَعْلَمُ أَنَّهَا سَيِّئَةٌ وَاسْتَغْفَرَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ مِنْهَا وَيَعْلَمُ أَنَّهُ لَا يَغْفِرُ إِلَّا هُوَ إِلَّا وَهُوَ مُؤْمِنٌ
Abu Razin al-Uqayliy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, Alloh oʻliklarni qanday tiriltiradi?» dedim. U zot: «Yeringdan qurgʻoq boʻlgan bir yerdan oʻtib, soʻng undan koʻkarib yashnagan holda oʻtmaganmisan?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Qayta tirilish ham ana shunday», dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, iymon nima?» dedi. U zot: «Allohdan oʻzga iloh yoʻq, U yolgʻizdir, sherigi yoʻq, Muhammad Uning bandasi va rasulidir, deb guvohlik berishing; Alloh va Uning Rasuli senga bulardan boshqa hamma narsadan sevimliroq boʻlishi; olovda kuydirilishing senga Allohga shirk keltirishingdan sevimliroq boʻlishi; qarindoshing boʻlmagan kishini faqat Alloh azza va jalla uchungina sevishingdir. Sen shunday boʻlsang, iymon muhabbati qalbingga jazirama kunda chanqoq kishiga suvning muhabbati kirgani kabi kirgan boʻladi», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, oʻzimning moʻmin ekanimni qandoq bilaman?» dedim. U zot: «Ummatimdan — yoki bu ummatdan — bir banda yaxshilik qilib, uning yaxshilik ekanini va Alloh azza va jalla uni buning evaziga yaxshilik bilan mukofotlashini bilsa, yomonlik qilib, uning yomonlik ekanini bilib, Alloh azza va jalladan uning uchun magʻfirat soʻrasa va Undan oʻzga magʻfirat qiluvchi yoʻqligini bilsa — u albatta moʻmindir», dedilar.Абу Разин ал-Уқайлий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ ўликларни қандай тирилтиради?» дедим. У зот: «Ерингдан қурғоқ бўлган бир ердан ўтиб, сўнг ундан кўкариб яшнаган ҳолда ўтмаганмисан?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Қайта тирилиш ҳам ана шундай», дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, иймон нима?» деди. У зот: «Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, У ёлғиздир, шериги йўқ, Муҳаммад Унинг бандаси ва расулидир, деб гувоҳлик беришинг; Аллоҳ ва Унинг Расули сенга булардан бошқа ҳамма нарсадан севимлироқ бўлиши; оловда куйдирилишинг сенга Аллоҳга ширк келтиришингдан севимлироқ бўлиши; қариндошинг бўлмаган кишини фақат Аллоҳ азза ва жалла учунгина севишингдир. Сен шундай бўлсанг, иймон муҳаббати қалбингга жазирама кунда чанқоқ кишига сувнинг муҳаббати киргани каби кирган бўлади», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, ўзимнинг мўмин эканимни қандоқ биламан?» дедим. У зот: «Умматимдан — ёки бу умматдан — бир банда яхшилик қилиб, унинг яхшилик эканини ва Аллоҳ азза ва жалла уни бунинг эвазига яхшилик билан мукофотлашини билса, ёмонлик қилиб, унинг ёмонлик эканини билиб, Аллоҳ азза ва жалладан унинг учун мағфират сўраса ва Ундан ўзга мағфират қилувчи йўқлигини билса — у албатта мўминдир», дедилар.