حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، سَمِعْتُ الْأَعْمَشَ، يُحَدِّثُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لِلنَّاسِ مَا تَرَوْنَ فِي فَضْلٍ فَضَلَ عِنْدَنَا مِنْ هَذَا الْمَالِ فَقَالَ النَّاسُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَدْ شَغَلْنَاكَ عَنْ أَهْلِكَ وَضَيْعَتِكَ وَتِجَارَتِكَ فَهُوَ لَكَ فَقَالَ لِي مَا تَقُولُ أَنْتَ فَقُلْتُ قَدْ أَشَارُوا عَلَيْكَ فَقَالَ لِي قُلْ فَقُلْتُ لِمَ تَجْعَلُ يَقِينَكَ ظَنًّا فَقَالَ لَتَخْرُجَنَّ مِمَّا قُلْتَ فَقُلْتُ أَجَلْ وَاللَّهِ لَأَخْرُجَنَّ مِنْهُ أَتَذْكُرُ حِينَ بَعَثَكَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَاعِيًا فَأَتَيْتَ الْعَبَّاسَ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَمَنَعَكَ صَدَقَتَهُ فَكَانَ بَيْنَكُمَا شَيْءٌ فَقُلْتَ لِي انْطَلِقْ مَعِي إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدْنَاهُ خَاثِرًا فَرَجَعْنَا ثُمَّ غَدَوْنَا عَلَيْهِ فَوَجَدْنَاهُ طَيِّبَ النَّفْسِ فَأَخْبَرْتَهُ بِالَّذِي صَنَعَ فَقَالَ لَكَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ عَمَّ الرَّجُلِ صِنْوُ أَبِيهِ وَذَكَرْنَا لَهُ الَّذِي رَأَيْنَاهُ مِنْ خُثُورِهِ فِي الْيَوْمِ الْأَوَّلِ وَالَّذِي رَأَيْنَاهُ مِنْ طِيبِ نَفْسِهِ فِي الْيَوْمِ الثَّانِي فَقَالَ إِنَّكُمَا أَتَيْتُمَانِي فِي الْيَوْمِ الْأَوَّلِ وَقَدْ بَقِيَ عِنْدِي مِنْ الصَّدَقَةِ دِينَارَانِ فَكَانَ الَّذِي رَأَيْتُمَا مِنْ خُثُورِي لَهُ وَأَتَيْتُمَانِي الْيَوْمَ وَقَدْ وَجَّهْتُهُمَا فَذَاكَ الَّذِي رَأَيْتُمَا مِنْ طِيبِ نَفْسِي فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ صَدَقْتَ وَاللَّهِ لَأَشْكُرَنَّ لَكَ الْأُولَى وَالْآخِرَةَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) odamlarga: «Bizning oldimizda bu moldan ortib qolgan narsa haqida nima deysizlar?», dedi. Odamlar: «Ey amiral-muʼminin, biz sizni ahlingizdan, mulkingizdan va savdongizdan chalgʻitdik, u sizniki boʻlsin», deyishdi. Soʻng u menga: «Sen nima deysan?», dedi. Men: «Ular senga bir narsani ishora qilishdi», dedim. U menga: «Ayt», dedi. Men: «Nega yaqiyningni gumonga aylantirasan?», dedim. U: «Aytgan gapingdan chiqib berishing kerak», dedi. Men: «Ha, Allohga qasamki, undan chiqib beraman. Nabiyulloh ﷺ seni zakot yigʻuvchi qilib joʻnatganini eslaysanmi? Sen Abbos ibn Abdulmuttalib (roziyallohu anhu)ning oldiga bording, u sadaqasini bermadi, ikkovingiz oʻrtangizda bir narsa boʻldi. Soʻng sen menga: ‹Men bilan Nabiy ﷺning oldilariga bor›, deding. Biz u zotni gʻamgin holda topdik va qaytdik. Ertasi kuni yana bordik, u zotni koʻngli xush holda topdik. Sen unga boʻlgan voqeani xabar berding. U zot senga: ‹Bilmaysanmi, kishining amakisi otasining bir shoxidir›, dedilar. Biz u zotga birinchi kuni koʻrgan gʻamginliklarini va ikkinchi kuni koʻrgan xush koʻngilliklarini eslatdik. U zot: ‹Ikkovingiz birinchi kuni oldimga kelganingizda, oldimda sadaqadan ikki dinor qolgan edi. Koʻrgan gʻamginligim oʻsha edi. Bugun oldimga kelsangiz, men ularni tegishli joyiga joʻnatib boʻlgan edim. Koʻrgan xush koʻngilligim oʻsha edi›, dedilar», dedim. Shunda Umar (roziyallohu anhu): «Rost aytding, Allohga qasamki, senga avvalgisi va oxirgisi uchun shukr aytaman», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) одамларга: «Бизнинг олдимизда бу молдан ортиб қолган нарса ҳақида нима дейсизлар?», деди. Одамлар: «Эй амирал-муъминин, биз сизни аҳлингиздан, мулкингиздан ва савдонгиздан чалғитдик, у сизники бўлсин», дейишди. Сўнг у менга: «Сен нима дейсан?», деди. Мен: «Улар сенга бир нарсани ишора қилишди», дедим. У менга: «Айт», деди. Мен: «Нега яқийнингни гумонга айлантирасан?», дедим. У: «Айтган гапингдан чиқиб беришинг керак», деди. Мен: «Ҳа, Аллоҳга қасамки, ундан чиқиб бераман. Набиюллоҳ ﷺ сени закот йиғувчи қилиб жўнатганини эслайсанми? Сен Аббос ибн Абдулмутталиб (розияллоҳу анҳу)нинг олдига бординг, у садақасини бермади, икковингиз ўртангизда бир нарса бўлди. Сўнг сен менга: ‹Мен билан Набий ﷺнинг олдиларига бор›, дединг. Биз у зотни ғамгин ҳолда топдик ва қайтдик. Эртаси куни яна бордик, у зотни кўнгли хуш ҳолда топдик. Сен унга бўлган воқеани хабар бердинг. У зот сенга: ‹Билмайсанми, кишининг амакиси отасининг бир шохидир›, дедилар. Биз у зотга биринчи куни кўрган ғамгинликларини ва иккинчи куни кўрган хуш кўнгилликларини эслатдик. У зот: ‹Икковингиз биринчи куни олдимга келганингизда, олдимда садақадан икки динор қолган эди. Кўрган ғамгинлигим ўша эди. Бугун олдимга келсангиз, мен уларни тегишли жойига жўнатиб бўлган эдим. Кўрган хуш кўнгиллигим ўша эди›, дедилар», дедим. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу): «Рост айтдинг, Аллоҳга қасамки, сенга аввалгиси ва охиргиси учун шукр айтаман», деди.