حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي حَيَّانَ التَّيْمِيِّ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ حَيَّانَ التَّيْمِيُّ قَالَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُصَيْنُ بْنُ سَبْرَةَ وَعُمَرُ بْنُ مُسْلِمٍ إِلَى زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فَلَمَّا جَلَسْنَا إِلَيْهِ قَالَ لَهُ حُصَيْنٌ لَقَدْ لَقِيتَ يَا زَيْدُ خَيْرًا كَثِيرًا رَأَيْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَمِعْتَ حَدِيثَهُ وَغَزَوْتَ مَعَهُ وَصَلَّيْتَ مَعَهُ لَقَدْ رَأَيْتَ يَا زَيْدُ خَيْرًا كَثِيرًا حَدِّثْنَا يَا زَيْدُ مَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي وَاللَّهِ لَقَدْ كَبُرَتْ سِنِّي وَقَدُمَ عَهْدِي وَنَسِيتُ بَعْضَ الَّذِي كُنْتُ أَعِي مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا حَدَّثْتُكُمْ فَاقْبَلُوهُ وَمَا لَا فَلَا تُكَلِّفُونِيهِ ثُمَّ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا خَطِيبًا فِينَا بِمَاءٍ يُدْعَى خُمًّا بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَحَمِدَ اللَّهَ تَعَالَى وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَوَعَظَ وَذَكَّرَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ أَلَا يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ يُوشِكُ أَنْ يَأْتِيَنِي رَسُولُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَأُجِيبُ وَإِنِّي تَارِكٌ فِيكُمْ ثَقَلَيْنِ أَوَّلُهُمَا كِتَابُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ الْهُدَى وَالنُّورُ فَخُذُوا بِكِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى وَاسْتَمْسِكُوا بِهِ فَحَثَّ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ وَرَغَّبَ فِيهِ قَالَ وَأَهْلُ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ فِي أَهْلِ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ فِي أَهْلِ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ فِي أَهْلِ بَيْتِي فَقَالَ لَهُ حُصَيْنٌ وَمَنْ أَهْلُ بَيْتِهِ يَا زَيْدُ أَلَيْسَ نِسَاؤُهُ مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ
Yazid ibn Hayyon aytdi: Men, Husayn ibn Sabra va Umar ibn Muslim Zayd ibn Arqamning oldiga bordik. Uning huzurida oʻtirganimizda, Husayn unga: «Ey Zayd, sen koʻp yaxshilikka erishding: Rasululloh ﷺni koʻrding, u zotning hadisini eshitding, u zot bilan birga gʻazot qilding va u zot bilan namoz oʻqiding. Ey Zayd, haqiqatan koʻp yaxshilikka erishding. Ey Zayd, Rasululloh ﷺdan nima eshitgan boʻlsang, bizga hadis ayt», dedi. (Zayd) dedi: «Ey jiyan, Allohga qasamki, yoshim ulgʻaydi, zamonim uzoqlashdi va Rasululloh ﷺdan yod olgan baʼzi narsalarni unutdim. Bas, men sizlarga nima hadis aytsam, qabul qilinglar, nimani aytmasam — meni unga majbur qilmanglar». Soʻng (Zayd) dedi: Bir kuni Rasululloh ﷺ Makka bilan Madina orasidagi Xum deb ataladigan suv boʻyida bizning oramizda xutba qilib turdilar. U zotga hamd va sano aytdilar, vaʼz qildilar va eslatdilar, soʻng: «Ammo baʼdu: ey odamlar, men ham bir basharman. Robbim azza va jallaning elchisi tez orada kelishi yaqin, men esa (unga) ijobat qilaman. Men sizlarda ikki ogʻir (qimmatli) narsani qoldirmoqdaman: ularning birinchisi — Alloh azza va jallaning Kitobidir, unda hidoyat va nur bordir. Bas, Allohning Kitobidan tutinglar va unga mahkam yopishinglar», dedilar. Soʻng u zot Allohning Kitobiga undadilar va unga ragʻbatlantirdilar. Soʻng: «Va ahli baytim! Ahli baytim haqida sizlarga Allohni eslataman, ahli baytim haqida sizlarga Allohni eslataman, ahli baytim haqida sizlarga Allohni eslataman», dedilar. Shunda Husayn unga: «Ey Zayd, u zotning ahli bayti kim? Ayollari ahli baytidan emasmi?» dedi.Язид ибн Ҳайён айтди: Мен, Ҳусайн ибн Сабра ва Умар ибн Муслим Зайд ибн Арқамнинг олдига бордик. Унинг ҳузурида ўтирганимизда, Ҳусайн унга: «Эй Зайд, сен кўп яхшиликка эришдинг: Расулуллоҳ ﷺни кўрдинг, у зотнинг ҳадисини эшитдинг, у зот билан бирга ғазот қилдинг ва у зот билан намоз ўқидинг. Эй Зайд, ҳақиқатан кўп яхшиликка эришдинг. Эй Зайд, Расулуллоҳ ﷺдан нима эшитган бўлсанг, бизга ҳадис айт», деди. (Зайд) деди: «Эй жиян, Аллоҳга қасамки, ёшим улғайди, замоним узоқлашди ва Расулуллоҳ ﷺдан ёд олган баъзи нарсаларни унутдим. Бас, мен сизларга нима ҳадис айтсам, қабул қилинглар, нимани айтмасам — мени унга мажбур қилманглар». Сўнг (Зайд) деди: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ Макка билан Мадина орасидаги Хум деб аталадиган сув бўйида бизнинг орамизда хутба қилиб турдилар. У зотга ҳамд ва сано айтдилар, ваъз қилдилар ва эслатдилар, сўнг: «Аммо баъду: эй одамлар, мен ҳам бир башарман. Роббим азза ва жалланинг элчиси тез орада келиши яқин, мен эса (унга) ижобат қиламан. Мен сизларда икки оғир (қимматли) нарсани қолдирмоқдаман: уларнинг биринчиси — Аллоҳ азза ва жалланинг Китобидир, унда ҳидоят ва нур бордир. Бас, Аллоҳнинг Китобидан тутинглар ва унга маҳкам ёпишинглар», дедилар. Сўнг у зот Аллоҳнинг Китобига ундадилар ва унга рағбатлантирдилар. Сўнг: «Ва аҳли байтим! Аҳли байтим ҳақида сизларга Аллоҳни эслатаман, аҳли байтим ҳақида сизларга Аллоҳни эслатаман, аҳли байтим ҳақида сизларга Аллоҳни эслатаман», дедилар. Шунда Ҳусайн унга: «Эй Зайд, у зотнинг аҳли байти ким? Аёллари аҳли байтидан эмасми?» деди.